Tại sự kiện trên, Phó chủ tịch Tập đoàn Intel Naga Chandrasekaran thông tin trong tháng 4 này, nhà máy của Intel tại VN sẽ chạm mốc xuất xưởng 4 tỉ sản phẩm bán dẫn - một dấu ấn quan trọng khẳng định vai trò của nhà máy trong chuỗi vận hành toàn cầu của Intel. Nhưng điều đáng quan tâm không chỉ là xuất xưởng 4 tỉ sản phẩm, mà còn là Intel đã đầu tư xây dựng mạng lưới cung ứng địa phương và đến nay đã có 600 đối tác. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực của các doanh nghiệp nội địa.
Suốt nhiều năm qua, các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) như Intel là trụ cột quan trọng đối với sự phát triển kinh tế VN. Ở chiều ngược lại, VN cũng đã dành rất nhiều ưu đãi cho khối FDI với mức độ đôi khi khiến doanh nghiệp nội phải ganh tị. Thực tế, các ưu đãi như thế cũng đã được nhiều nước áp dụng để doanh nghiệp nội địa từng bước nâng tầm năng lực thông qua hoạt động hợp tác, cung ứng cho các tập đoàn hàng đầu thế giới đến đầu tư. Nói đơn giản hơn, ưu đãi là nhằm để doanh nghiệp FDI áp dụng các công nghệ hiện đại mà nhóm này có ưu thế để góp phần thúc đẩy năng lực doanh nghiệp sở tại.
Thế nhưng, thực tế tại VN thì không phải doanh nghiệp FDI nào cũng mở rộng chuỗi cung ứng, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong nước. Thậm chí, có những doanh nghiệp FDI còn kéo "bầu đoàn thê tử" từ nước mẹ sang để "bao thầu" phần lớn chuỗi giá trị. Như thế, nền kinh tế VN còn nhận được gì đáng kể trong giá trị gia tăng từ doanh nghiệp FDI?
Phát biểu tại Diễn đàn quốc gia phát triển doanh nghiệp công nghệ số VN lần thứ 6 diễn ra ngày 15.1, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ: "Sự đóng góp của khu vực FDI đối với việc nâng cao tiến bộ khoa học nội địa còn thấp; trên 80% doanh nghiệp FDI sử dụng công nghệ trung bình, 14% sử dụng công nghệ lạc hậu, khoảng 5% sử dụng công nghệ cao. Sắp tới đây chúng ta phải thu hút FDI có chọn lọc tốt hơn". "Đừng để VN trở thành cứ điểm "lắp ráp - gia công", là bãi rác về công nghệ của thế giới, trong khi doanh nghiệp trong nước không học hỏi được gì", Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh.
Hiện nay, kỷ nguyên kinh tế tri thức không ngừng phát triển nên hàm lượng khoa học công nghệ ngày càng quan trọng trong giá trị nội tại nền kinh tế. Điều này đồng nghĩa với việc chúng ta cần nhanh chóng thực thi hiệu quả các chính sách phát triển thực lực cho doanh nghiệp VN, nhất là về năng lực khoa học công nghệ.
Chính vì thế, để phát huy hiệu quả các ưu đãi, trụ cột FDI không chỉ đơn giản giúp gia tăng về "lượng" mà còn phải đóng góp mạnh mẽ về "chất" cho sức mạnh nội tại của nền kinh tế VN. Để làm được điều này, các chương trình ưu đãi cho doanh nghiệp FDI cần sớm đi kèm tiêu chí về chất lượng công nghệ đầu tư, về quy mô mở rộng chuỗi cung ứng, hợp tác cùng các doanh nghiệp nội địa. Đó chính là những điều kiện quan trọng giúp chọn lọc hiệu quả các dự án, doanh nghiệp FDI.
Theo Ngô Minh Trí (TNO)
