Lời tự tình trong “Miên man khúc làng”

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
0:00 / 0:00
0:00
  • Nam miền Bắc
  • Nữ miền Bắc
  • Nữ miền Nam
  • Nam miền Nam
(GLO)- Tác giả Nguyễn Tiến Lập bén duyên với thơ và ra sách khi bước vào giai đoạn “lục thập nhi nhĩ thuận” của đời người.

Vượt qua rào cản tuổi tác và sức khỏe, ông vừa trình làng tập thơ thứ 2 “Miên man khúc làng” (Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2023). Tập thơ gồm 55 bài, mà theo lời của tác giả thì đây là dấu mốc kỷ niệm ông tròn 55 tuổi Đảng.

Kỳ thực, con số 55 thuộc về định lượng còn trong tập thơ này, người đọc có thể nhận ra 2 phần: Một phần viết về làng, đúng chất miên man với lối diễn ngôn tình cảm thiết tha, trong đó có thấp thoáng bóng dáng của buôn làng Tây Nguyên trong mối quan hệ văn hóa-con người-cảnh quan thiên nhiên đã thuộc về quá vãng, được bảo tồn trong tiến trình giao lưu đan xen được-mất.

Cùng với đó là những hoài niệm kiểu “thương nhớ miền quê” của một người con xa xứ luôn đau đáu nỗi niềm với cố hương, người cũ. Phần còn lại là những ngẫm suy thế sự, tự soi chiếu suốt hành trình cõi nhân gian 3/4 thế kỷ của bản thân tác giả. Ấy là khi đọc, tôi tạm chia ra vậy.

Còn với tác giả Nguyễn Tiến Lập, ở đâu, trong hoàn cảnh nào, ông vẫn luôn đau đáu một nỗi niềm với “đất quê, lề thói”, với cuộc sống đa diện mà nhờ đó lan tỏa tin yêu cuộc sống. Và khi hiểu rõ điều này, chúng ta sẽ hiểu không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Tiến Lập chọn “Miên man khúc làng” làm nhan đề cho tập thơ.

Bìa tập thơ “Miên man khúc làng”. Ảnh: Đ.P

Bìa tập thơ “Miên man khúc làng”. Ảnh: Đ.P

Khởi đi từ không gian làng để rồi thành niềm thương nỗi nhớ đến day dứt khôn nguôi. Sau đằng đẵng thời gian quay về, nhịp sống làng quê cũ không nhiều thay đổi, vẫn “đất bậc thang buộc chung thủy với cái cày/chị vẫn chảy máu cam giữa trưa hè say nắng/vẫn lập cập lội bùn chân buốt cóng/dáng mẹ liêu xiêu tím tái hoàng hôn” mà tự nhiên thấy mình có lỗi. Lại dấy thêm nỗi buồn khi biết “Bạn đồng niên vắng hẳn mấy người/những tên xóm, tên làng heo hút tủi hờn chỉ còn trong nỗi nhớ” (Về quê).

Cứ như thế, đọc các bài: Cố hương, Đất quê, Về quê sau mưa bão, Trăn trở, Sắp Tết, Mưa đầu mùa, Dĩ vãng, Chiêm bao ngày… chúng ta cảm nhận rõ hơn tiếng lòng thổn thức, cảm xúc ngậm ngùi trong nuối tiếc ẩn hiện cùng niềm trăn trở mà vẫn ấm áp tình người.

Còn có không gian làng quê gắn với con người cụ thể trong xiết bao nhớ thương, nặng lòng tri ân đã cưu mang tác giả trên bước đường hành quân thời trận mạc giờ chỉ còn là khói hương, ngậm ngùi: “con về hồn mẹ về theo/đón con/ngõ xóm, làng nghèo vấn vương/chập chờn bóng mẹ… khói hương/con xin thắp nén tâm nhang/dâng người”. (Đồng khuya vẳng tiếng vạc đêm nao lòng).

Những miền đất gắn với tên người theo dòng cảm xúc như vậy còn hiện ra ở các bài như: Về thành cổ, Thăm Đồng Lộc, Về quê sau mưa bão, Tôi khóc, Về lại thành cổ, Có một ngày như thế, Về đi đồng đội ơi...

Không sa vào không gian văn hóa làng Tây Nguyên bằng bút pháp tả thực mà Nguyễn Tiến Lập đã khéo léo hóa thân, nhập hồn vào con người, thiên nhiên thông qua tập quán sản xuất, lễ hội, trang phục, kiến trúc nhà ở… từ đó đem đến cho bạn đọc sự lấp lánh của một vùng văn hóa Trường Sơn-Tây Nguyên qua hình ảnh chắt lọc: tượng nhà mồ, ché rượu, vòng tay, thổ cẩm, xoang, nhà sàn, hoa pơ lang, chim chơ rao…

Nhập thế và suy ngẫm; mượn cảnh để ngỏ tình là mô-típ quen thuộc của người cầm bút. Nhiều bài trong tập thơ này, tác giả đã tỏ bày “nhân tình thế thái” với thái độ thản nhiên, chấp nhận như là điều vốn dĩ: Sợ, Tự khúc, Con chữ, Vậy thôi, Chớ làm mặt hồ nổi sóng… Có tiếc nuối-khát khao-chiêm nghiệm những điều tốt đẹp thuộc về bản ngã bằng tư duy triết luận khiến người đọc phải dừng lại, suy ngẫm.

Và, trong dòng chảy của thơ ca, Nguyễn Tiến Lập đã nỗ lực cách tân nghệ thuật, tìm kiếm, sáng tạo mong để lại dấu ấn thẩm mỹ riêng trong lòng bạn đọc.

Có thể bạn quan tâm

Gương mặt thơ: Trần Kim Hoa

Gương mặt thơ: Trần Kim Hoa

(GLO)- Không phải cho tới năm 2020, khi được nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam cho tập thơ “Bên trời”, nhiều người mới biết tới Trần Kim Hoa, mà trước đó rất lâu, giọng thơ đầy nội lực của một nữ nhà báo xông xáo đã khiến cán cân thơ nữ trên thi đàn Việt có phần nghiêng lệch.
Thơ Hoàng Đăng Du: Nhớ làng

Thơ Hoàng Đăng Du: Nhớ làng

(GLO)- Làng quê với bao hình ảnh, âm thanh quen thuộc luôn khiến những người con tha hương bồi hồi, nhớ nhung khôn nguôi. Với tác giả Hoàng Đăng Du cũng vậy, bóng tre trưa hè, từng con ngõ, cánh đồng, dáng mẹ liêu xiêu vẫn luôn khiến ông thổn thức, nhớ thương.
Bảo tàng Louvre chuẩn bị di dời Mona Lisa

Bảo tàng Louvre chuẩn bị di dời Mona Lisa

Bức chân dung Mona Lisa có thể sẽ có một phòng riêng tại bảo tàng Louvre. Chủ tịch bảo tàng, bà Laurence des Cars, nói với đài truyền hình France Inter rằng quyết định này sẽ mang lại cho du khách, nhiều người trong số họ đến thăm Louvre chỉ vì Mona Lisa, một trải nghiệm tốt hơn.
Gương mặt thơ: Nguyễn Bình Phương

Gương mặt thơ: Nguyễn Bình Phương

(GLO)- Anh khởi đầu từ thơ, từ hồi chưa vào quân đội, rồi thành công về đường văn xuôi với những tiểu thuyết và truyện ngắn nổi tiếng, là một cây bút văn xuôi với rất nhiều thành tựu, những là “Một ví dụ xoàng”, “Mình và họ”, “Người đi vắng”, “Vào cõi”, “Ngồi”, “Những đứa trẻ chết già”...
Tiết mục Hồn chiêng Tây Nguyên (cụm Công đoàn số 1) đạt giải 3 thể loại múa tại hội diễn. Ảnh: Vũ Chi

Ayun Pa: Sôi nổi Hội diễn nghệ thuật quần chúng trong đoàn viên, người lao động

(GLO)- Hội diễn nghệ thuật quần chúng trong đoàn viên, người lao động thị xã Ayun Pa (tỉnh Gia Lai) năm 2024 là hoạt động thường niên, tạo sân chơi bổ ích cho những người làm nghệ thuật không chuyên. Với sự chuẩn bị chu đáo, các cụm Công đoàn đã mang đến nhiều tiết mục đặc sắc, hấp dẫn.
Thơ Nguyễn Ngọc Phú: Tấm áo Điện Biên

Thơ Nguyễn Ngọc Phú: Tấm áo Điện Biên

(GLO)- Tấm áo trấn thủ đã trở thành biểu tượng gắn liền với người chiến sĩ Điện Biên trong suốt 56 ngày, đêm "đánh lấn từng thước đất". Ngắm nhìn tấm áo ấy được trưng bày trong bảo tàng, tác giả Nguyễn Ngọc Phú bồi hồi, tưởng như được sống lại phút giây chiến đấu hào hùng của cha anh.
Thơ Hà Hoài Phương: Tự khúc

Thơ Hà Hoài Phương: Tự khúc

(GLO)- "Tự khúc" của tác giả Hà Hoài Phương là những chiêm nghiệm rất thực về cuộc đời. Sau cơn mưa trời lại sáng, không có điều gì tồn tại mãi, dù đó có là những niềm vui, hạnh phúc hay khổ đau...
Xếp sách nghệ thuật

Xếp sách nghệ thuật

(GLO)- Như một kiến trúc sư với nguyên vật liệu là sách, các nhân viên Thư viện tỉnh Gia Lai đã dày công sáng tạo và mô phỏng thành công nhiều công trình văn hóa-lịch sử đẹp mắt nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền về văn hóa đọc.
Thơ Ngô Thanh Vân: Vào hội

Thơ Ngô Thanh Vân: Vào hội

(GLO)- Đất trời Tây Nguyên trong bung biêng thanh âm cồng chiêng, men cay rượu cần nồng nàn, vấn vít, nhịp xoang quyến luyến, tay nắm tay chẳng rời... được nhà thơ Ngô Thanh Vân một lần nữa nhắc đến trong bài thơ "Vào hội".

Thơ Lê Vi Thủy: Mẹ

Thơ Lê Vi Thủy: Mẹ

(GLO)- Đằng sau những người chiến sĩ cống hiến máu xương cho Tổ quốc là sự hy sinh lặng lẽ của những người mẹ. Họ lặng thầm tiễn lần lượt chồng, con lên đường để rồi mòn mỏi chờ đợi, nỗi đau dằng dặc đổi lấy niềm vui chung của quê hương, đất nước...

Nhà báo-nhà văn Nguyễn Hoàng Thu: Cả đời gắn bó với Tây Nguyên

Nhà báo-nhà văn Nguyễn Hoàng Thu: Cả đời gắn bó với Tây Nguyên

(GLO)- Tôi bước vào nghề báo thì gặp anh Nguyễn Hoàng Thu. Bấy giờ, anh cũng mới vào Báo Thanh Niên, thường trú ở Tây Nguyên. Lúc này, anh còn độc thân, sống ở Buôn Ma Thuột. Anh hơn tôi đến chục tuổi, thường đội chiếc mũ beret màu đen trông rất lãng tử, nhưng tính tình khá trẻ trung và cá tính.

Thơ Phạm Đức Long: Mây trắng trời quê

Thơ Phạm Đức Long: Mây trắng trời quê

(GLO)- Biết bao nhiêu người đã ngã xuống, đổi máu xương cho đất nước, quê hương thanh bình. Thương xót và biết ơn, những dòng thơ của nhà thơ Phạm Đức Long cũng trở nên da diết: "Xin người hóa núi hóa sông/Ngàn năm mây trắng phiêu bồng bóng quê!"...