Tại một xưởng chuyên làm linh vật, tượng trang trí ở xã Đông Thạnh, H.Hóc Môn (TP.HCM), người viết đã tìm hiểu quá trình hoàn thiện linh vật rắn sẽ xuất hiện vào dịp Tết Ất Tỵ 2025.
Xưởng sản xuất nhộn nhịp từ tháng 9
Anh Ngô Quang Cảnh (36 tuổi) là chủ cơ sở này với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tạo hình điêu khắc tượng, linh vật. Ngoài kinh doanh, anh Cảnh đang tham gia giảng dạy chuyên ngành điêu khắc tại Trường ĐH Mỹ thuật TP.HCM. Anh cho biết năm nay thị trường yêu cầu linh vật rắn được tạo hình cách điệu, có nét dễ thương và hiền hòa.
"Người ta thường thấy loài rắn ngoài tự nhiên khá hung dữ và nguy hiểm. Nếu mô phỏng hình dáng của loài rắn ngoài tự nhiên vào thiết kế linh vật trang trí sẽ không phù hợp. Người thiết kế sẽ cho linh vật rắn ngậm miệng, đôi mắt trông long lanh và kết hợp thêm một số phụ kiện như khăn rằn, nón lá, nơ, hoa… Việc này vừa tạo được điểm nhấn, vừa khiến cho linh vật rắn trông dễ thương, thân thiện hơn", anh Cảnh chia sẻ.
Cơ sở sản xuất của anh Cảnh thường xuyên nhận đơn hàng từ các khu du lịch sinh thái, trung tâm thương mại tại Q.1 và Q.3 (TP.HCM)... Đặc biệt, anh Cảnh cho biết năm nay có thực hiện linh vật trưng bày tại đường hoa Nguyễn Huệ (Q.1). Linh vật do cơ sở của anh Cảnh sản xuất có chiều dài từ 6 - 50 m, giá dao động từ 3 triệu - 300 triệu đồng, tùy vào kích thước, chi tiết.
Theo anh Cảnh, các sản phẩm linh vật chủ yếu được làm từ 2 loại chất liệu là xốp và nhựa composite. Quy trình làm ra một linh vật bao gồm: vẽ file 3D, chia cắt file trên máy tính, sau đó chạy máy CNC (máy gia công vật liệu hoạt động dưới sự hỗ trợ của các thiết bị điện tử được số hóa). Sau đó là hoàn thiện linh vật bằng chất liệu xốp. Với những linh vật có kích thước lớn, máy in 3D sẽ tạo ra từng bộ phận, sau đó dán lại thành tổng thể.
Anh Cảnh cho biết đối với chất liệu nhựa composite, sẽ có thêm các bước chia cắt các mảnh xốp, sau đó đổ khuôn thạch cao, khuôn silicon. Từ những mảnh thạch cao thu được, người thợ sẽ lắp ráp thành hình dạng hoàn chỉnh của linh vật, sau đó xử lý bề mặt như trét thêm bột chuyên dụng và chà giấy nhám; và cuối cùng là sơn, vẽ thêm chi tiết.
"Tùy thuộc vào kích thước và độ phức tạp, việc hoàn thiện một linh vật có thể mất từ 2 - 7 ngày. Năm nay, xưởng bắt đầu nhộn nhịp từ tháng 9 (dương lịch)", anh Cảnh nói.
Những người trẻ yêu nghệ thuật
Phạm Hồng Huy (25 tuổi) là người trực tiếp thiết kế các bản vẽ 3D cho linh vật. Công việc của Huy bắt đầu bằng việc tiếp nhận ý kiến và yêu cầu từ khách hàng, bao gồm loài vật và hình dáng mà họ mong muốn. Dựa trên những yêu cầu này, Huy tiến hành vẽ 3D chi tiết và chỉ khi khách hàng hoàn toàn hài lòng mới tiếp tục các bước tiếp theo.
Sau khi bản vẽ 3D được duyệt, Huy bắt đầu chuyển sang công đoạn tạo hình sản phẩm. Đây là giai đoạn quan trọng để biến những ý tưởng trên bản vẽ thành sản phẩm thực tế, đảm bảo tính chính xác và sự hoàn thiện như mong đợi từ khách hàng. "Đây là bước đầu tiên để có được linh vật rắn vào dịp Tết Nguyên đán 2025", Huy nói.
Vào trong xưởng, không khí tại đây vô cùng nhộn nhịp, người trét bột, số khác chà nhám. Không khí làm việc sôi nổi nhờ trong xưởng có để một chiếc loa mở nhạc xuân cho công nhân nghe. Bên trong phòng kín, một máy hay còn gọi là cánh tay robot đang cắt tỉa khối xốp để tạo ra một linh vật với kích thước nhỏ. Bên trong một căn phòng khác, Ngô Xuân Phương (23 tuổi), làm việc tại xưởng được 4 năm, đang quan sát file 3D; nếu có sai sót trong quá trình in, cắt gọt thì Phương sẽ chỉnh sửa kịp thời.
"Nhiệm vụ của mình là quan sát file in 3D trên máy tính, giúp quá trình cắt gọt, in linh vật được diễn ra trơn tru, ít sai sót", Phương nói.
Sơn màu là bước cuối cùng để hoàn thiện linh vật, anh Nguyễn Văn Chung (34 tuổi, quê Đắk Lắk), từng tốt nghiệp ngành hội họa tại Trường ĐH Mỹ thuật TP.HCM, là thợ vẽ có hơn 10 năm kinh nghiệm. Anh Chung cho rằng yếu tố quyết định thành công trong nghề là khả năng nhạy bén và tư duy phối hợp màu sắc, đặc biệt là việc chọn lựa tông màu phù hợp, cân bằng sáng tối.
"Các tác phẩm lớn thường vẽ bằng máy, giúp chuyển màu mượt mà. Trong khi những chi tiết nhỏ vẫn cần được hoàn thiện bằng phương pháp sơn thủ công", anh Chung nói.
Với tay nghề điêu luyện, anh Chung ước tính 70% công đoạn sơn được thực hiện bằng máy, còn 30% hoàn thiện thủ công. Công việc tiếp xúc trực tiếp với sơn, nên anh Chung luôn đeo mặt nạ bảo hộ bảo vệ sức khỏe. Thu nhập hằng tháng của anh Chung dao động từ 12 - 15 triệu đồng, mang lại cuộc sống ổn định.
Những công nhân tại xưởng của anh Cảnh làm việc từ 7 giờ 30 - 18 giờ mỗi ngày. Trước đây là thợ sơn nhà ở tỉnh Bình Định, hơn 1 năm trước Nguyễn Đình Luân (24 tuổi) vào làm việc tại xưởng làm tượng và linh vật của anh Cảnh. Theo Luân, linh vật sau khi lắp ráp thì bề mặt sẽ có những bọt khí, khoảng hở. Nhiệm vụ của Luân là trét bột chuyên dụng, sau đó dùng giấy nhám chà thêm một lần nữa để bề mặt của linh vật được nhẵn bóng, không còn nhiều khuyết điểm. Mỗi ngày Luân được trả 350.000 đồng.
Trước đây anh Lê Đông Hạ (30 tuổi) làm công nhân cho một công ty may. Hơn 1 năm trước, công ty này không có đơn hàng nên đã sa thải nhiều công nhân, trong đó có anh Hạ. Vất vả đi tìm việc, anh Hạ xin vào xưởng của anh Cảnh để làm công việc chà giấy nhám.
Phần mô phỏng vảy của linh vật rắn năm nay có nhiều chi tiết khó, đòi hỏi những công nhân như anh Hạ phải chà hết bề mặt. Những vị trí dễ xử lý, anh Hạ sử dụng máy; còn các khe hở thì anh dùng tay chà. Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo vì phải chà cho lớp bột mỏng ra, nhưng vẫn giữ được độ che phủ bề mặt tốt.
"Thu nhập mỗi ngày của mình là 430.000 đồng. Với thu nhập này, mình phấn khởi vì sẽ có cái tết no đủ khi về quê ở tỉnh Khánh Hòa", anh Hạ chia sẻ.
Theo Nguyễn Điền (TNO)
