Hướng đến nền nông nghiệp xanh, bền vững - Kỳ cuối: Tư duy mới, đích đến bền vững

Để phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, việc thay đổi tư duy sản xuất là yếu tố then chốt. Nông dân cần chuyển từ thói quen canh tác truyền thống sang quy trình VietGAP, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, tuần hoàn; đồng thời, hình thành chuỗi giá trị gắn với thương hiệu và thị trường, ứng dụng chuyển đổi số. Tuy nhiên, để làm được điều này cần sự đồng hành từ chính quyền, doanh nghiệp và hệ thống chính sách hỗ trợ.

Phải thay đổi tư duy sản xuất

Ông Cao Thanh Thương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhận định, thời gian qua, nông nghiệp tỉnh đã có sự chuyển dịch rõ rệt từ canh tác truyền thống sang các mô hình sản xuất xanh như VietGAP, hữu cơ, công nghệ cao, nhất là ở lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi. Bên cạnh đó, nuôi trồng và khai thác thủy sản cũng có những thay đổi tích cực, khi người dân ứng dụng nhiều tiến bộ kỹ thuật trong khai thác, bảo quản và nuôi thương phẩm.

Toàn tỉnh hiện có gần 2.000 trang trại, trong đó có 74 trang trại quy mô vừa và 38 trang trại lớn. Nhiều trang trại đã đầu tư hệ thống chuồng trại hiện đại, áp dụng công nghệ cao. Ông Huỳnh Ngọc Diệp, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y (Sở Nông nghiệp và Môi trường), cho hay: Tốc độ chuyển dịch và tăng trưởng của chăn nuôi hiện nay là phù hợp. Hai năm 2024 -2025, tỉnh đã thu hút hơn 10 dự án chăn nuôi công nghệ cao, hiện đang xây dựng hạ tầng và sẽ đi vào hoạt động thời gian tới. Nhưng đây chỉ là kết quả bước đầu, cần phát triển nhiều mô hình chăn nuôi hiện đại mang tính bền vững trong tương lai.

Phát triển nông nghiệp xanh theo mô hình canh tác hữu cơ trên địa bàn tỉnh còn không ít khó khăn. - Trong ảnh: Anh Trần Bảo Diệp, HTX Nông nghiệp công nghệ cao La’sfarm, xã Ân Phong (huyện Hoài Ân) chuyên trồng các loại rau, quả hữu cơ đã sang nhượng mô hình để vào miền Nam tìm hướng đi mới. Ảnh: T.LỢI

Tuy đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng để nông nghiệp xanh phát triển bền vững, tỉnh cần lộ trình rõ ràng và dài hạn. Ông Cao Thanh Thương cho rằng, sản xuất nông nghiệp hiện nay vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ, khó áp dụng đồng bộ quy trình hiện đại. Nhiều nông dân giữ tập quán canh tác cũ, chưa thấy rõ lợi ích lâu dài của nông nghiệp xanh. Trong khi đó, chăn nuôi công nghệ cao đòi hỏi vốn lớn, thiết bị hiện đại và đầu ra ổn định, điều mà nhiều hộ chưa đáp ứng được. Ngoài ra, nguồn nhân lực còn thiếu, khả năng tiếp cận công nghệ mới còn hạn chế. Việc tiêu thụ nông sản đạt chuẩn VietGAP, hữu cơ cũng gặp khó vì thị trường chưa ổn định, giá cả bấp bênh và dịch bệnh diễn biến phức tạp.

Dù tỉnh đã có chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nhiều hộ dân, DN, HTX cho rằng các chính sách này chưa đủ hấp dẫn, đặc biệt trong lĩnh vực trồng trọt hữu cơ. Anh Trịnh Hưng Công, Giám đốc Công ty CP Yuuki Farm, chia sẻ: “Đầu tư nông nghiệp hữu cơ rất tốn kém, thời gian hoàn vốn kéo dài 3 - 5 năm, nhưng hiện chưa có chính sách hỗ trợ phù hợp. Mong rằng thời gian tới, tỉnh sẽ có thêm hỗ trợ để chúng tôi yên tâm mở rộng sản xuất”.

Theo ông Đỗ Thiện Chế, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nông dân tỉnh, từ năm 2021 - 2025, Hội đang triển khai Đề án hỗ trợ kinh tế hộ theo hướng sinh thái, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ số. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả thực chất, cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn từ chính quyền trong việc quy hoạch vùng sản xuất, hỗ trợ vốn vay, bao bì, đất sản xuất và quảng bá sản phẩm.

Chăn nuôi công nghệ cao đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi đây là khó khăn đối với các DN, HTX vừa và nhỏ của tỉnh. - Trong ảnh: Dây chuyền công nghệ hiện đại tại nhà máy ấp trứng gia cầm Minh Dư (xã Phước Nghĩa, huyện Tuy Phước). Ảnh: T.LỢI

Cần nhiều điều kiện để nông nghiệp bứt phá

Để tháo gỡ những khó khăn trong phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, ông Cao Thanh Thương cho biết, thời gian tới, ngành sẽ tập trung tuyên truyền chính sách hỗ trợ từ Trung ương đến địa phương, hướng dẫn nông dân thay đổi tư duy canh tác truyền thống sang tiếp cận các mô hình sản xuất theo hướng VietGAP, hữu cơ, công nghệ cao, tuần hoàn. Đồng thời, xây dựng kế hoạch phát triển sản xuất theo hướng xanh, tập trung vào các vùng trồng trọt có mã số truy xuất nguồn gốc rõ ràng; tổ chức tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng giống đạt chuẩn, phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học cùng các kỹ thuật canh tác tiết kiệm nước như tưới nhỏ giọt, tưới bán tự động. Bên cạnh đó, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích kém hiệu quả, lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai, nhằm nâng cao năng suất và thu nhập cho nông dân. Trong lĩnh vực thủy sản, ngành sẽ hỗ trợ kỹ thuật và khuyến khích đầu tư chuyển đổi từ nuôi tôm thâm canh sang nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao như Biofloc, Semi-Biofloc; áp dụng công nghệ trong khai thác và bảo quản sản phẩm thủy sản.

"Rơm rạ, trấu, thân cây bắp, đậu phụng hay phân từ chăn nuôi vẫn bị bỏ phí. Nếu được thu gom và xử lý đúng cách có thể trở thành nguồn nguyên liệu quý cho sản xuất phân bón hữu cơ, góp phần phát triển nông nghiệp tuần hoàn và bảo vệ môi trường”. TS Vũ Văn Khuê, Phó Viện trưởng Viện KHKT Duyên hải Nam Trung bộ

UBND tỉnh cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất và quản lý nông nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, giống, phòng chống dịch bệnh, thiên tai và truy xuất nguồn gốc. Phối hợp với các trường, viện để đào tạo chuyên sâu về nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi số; đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, kêu gọi nguồn lực trong và ngoài nước nhằm nâng cấp hạ tầng sản xuất, đặc biệt là nhà máy chế biến sâu sản phẩm nông lâm thủy sản. Việc hình thành chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm cũng sẽ được ngành chú trọng, nhất là trong chăn nuôi hữu cơ và thân thiện môi trường.

Trước mắt, ngành tiếp tục tập trung triển khai Đề án phát triển cây trồng chủ lực và cây ăn quả đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 của tỉnh. Mục tiêu đến năm 2030 phát triển 5.500 ha cây trồng chủ lực (lúa, bắp, mì, đậu phụng) và 1.500 ha cây ăn quả (bưởi, xoài); trong đó, 300 ha cây trồng chủ lực và 500 ha cây ăn quả đạt tiêu chuẩn VietGAP. Diện tích tưới tiết kiệm nước đạt 5.000 ha với cây trồng chủ lực và 2.000 ha với cây ăn quả.

“Sản xuất nông nghiệp sẽ tập trung theo hướng an toàn, năng suất cao, phù hợp nhu cầu thị trường”, ông Thương nói.

Trong chăn nuôi, tỉnh tiếp tục xác định 3 vật nuôi chủ lực là bò thịt, heo và gà. Tỉnh đẩy mạnh phát triển chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao, hữu cơ, gắn với chế biến sâu và xây dựng vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh, đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Giống bò chất lượng cao như BBB, Red Angus sẽ được nhân rộng, gắn với thương hiệu “Bò thịt chất lượng cao Bình Định”. Mô hình gà trang trại công nghệ cao sẽ hình thành vùng nguyên liệu, tiến tới xây dựng nhãn hiệu “Gà đồi Bình Định”. Đồng thời, phát triển mô hình liên kết chuỗi giá trị trong sản xuất, tiêu thụ thủy sản, thúc đẩy nuôi trồng an toàn sinh học theo chuẩn VietGAP.

Cùng với định hướng trên, ngành Nông nghiệp tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách hỗ trợ theo Quyết định số 83/2022/QĐ-UBND, ngày 20.12.2022 của UBND tỉnh ban hành quy định chính sách khuyến khích đầu tư, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2022 - 2026; cùng chính sách phát triển chăn nuôi gà thả đồi tại các huyện trung du, miền núi; phát triển chăn nuôi bò thịt chất lượng cao trong nông hộ; hỗ trợ vắc xin tiêm phòng gia súc, gia cầm. Bên cạnh đó, bám sát điều kiện thực tế để chủ động tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh xem xét, tháo gỡ, điều chỉnh, bổ sung các nội dung chính sách phù hợp.

TRỌNG LỢI