Ở huyện Phù Cát, dù trải qua nhiều biến động, nhưng tại 2 làng nghề đan đát truyền thống ở hai thôn Trung Chánh (Cát Minh) và Phú Hiệp (Cát Tài), thế hệ trước vẫn trao truyền được kinh nghiệm đến thế hệ sau, qua đó đã giữ được nghề.
Làng nghề đan đát Trung Chánh (xã Cát Minh) hiện có 266 hộ/590 lao động làm nghề, phần lớn là người cao tuổi, trung niên; rải rác ở các xóm nghề như Trung Hiệp, Trung Nghi, Trung Nghĩa... Các sản phẩm như thúng, nong, nia, sàng, rổ… được làm hoàn toàn thủ công từ tre, mây, bền và đạt tính thẩm mỹ cao.
 |
| Ông Nguyễn Công Định (Trưởng thôn Phú Hiệp, xã Cát Tài) giới thiệu sản phẩm đan lát của thôn. Ảnh: HẢI YẾN |
Bà Nguyễn Thị Nhàn (51 tuổi, ở thôn Trung Chánh) chia sẻ: Thu nhập từ nghề không cao, trung bình chỉ khoảng 120 nghìn đồng/ngày, nhưng giúp mình vui, tận dụng thời gian nông nhàn. Chúng tôi ai cũng mong nghề đan đát không mai một, thế nên trước đó có thể không làm nhưng khi sang tầm trung niên thì ai cũng dành một phần thời gian để làm nghề, vừa vui, có chút ít thu nhập lại giữ một phần ký ức đẹp đẽ.
Tại thôn Phú Hiệp hiện có 187/390 hộ theo nghề, trong đó có hơn 140 lao động chuyên nghiệp, thu nhập khoảng 1,2 triệu đồng/người/tháng.
Ngoài những đồ gia dụng quen thuộc như nia, thúng..., thợ đan đát chuyên nghiệp còn làm một số sản phẩm cao cấp như lồng sen, cơi trầu, xiểng cưới - những vật phẩm gắn với phong tục truyền thống, đời sống văn hóa, lễ hội của người dân miền Trung.
Bà Ngô Thị Thu Hà (64 tuổi, ở xóm Phú Hậu, thôn Phú Hiệp, xã Cát Tài) bộc bạch: Nhà tôi đến giờ đã ba đời làm nghề, tôi thạo nghề từ nhỏ. Ngày nay thanh niên ít làm, nhưng tôi vẫn cố gắng truyền cho con cháu niềm vui thích khi đan đát, chỉ cho các cháu những kỹ thuật cơ bản, để đến một tuổi nào đó nếu muốn làm nghề sẽ bắt nhịp nhanh. Giữ nghề là giữ hồn quê mà.
Quả thật, những người thợ đan đát đã gặp tạo cho tôi cảm giác họ không chỉ đang làm nghề, mà nhiều hơn - đang gìn giữ cả hồn quê, thứ không thể đo đếm bằng giá trị vật chất. Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng tre lách cách, tiếng cười nói bên giàn phơi nan vang lên mỗi ngày trong những ngôi nhà nhỏ ở Trung Chánh, Phú Hiệp. Hồn quê như tươi lên trong từng thao tác đan, đát…
Dù nghề đan đát sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường như tre, mây… nhưng trong xã hội hiện đại, khi nhu cầu tiêu dùng thay đổi quá lớn, nghề này gặp không ít khó khăn. Ghi nhận điều này, ông Châu Văn Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Cát Minh, chia sẻ: Chúng tôi xác định phải có chiến lược bảo tồn gắn với phát triển nghề; muốn giữ nghề mình buộc phải phát triển nó lên. Thời gian tới, xã sẽ tăng cường hỗ trợ, giúp bà con có thêm nhiều mẫu mã, sáng tạo mẫu mới theo hướng làm đồ thủ công mỹ nghệ, trang trí; kết nối với DN, đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm bằng cách đa dạng hóa kênh thương mại.
Tương tự, ông Nguyễn Bá Quang, Chủ tịch UBND xã Cát Tài, cho biết: Sản phẩm của làng nghề Phú Hiệp đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước như Gia Lai, Đắk Lắk, các tỉnh khu vực Nam bộ. Xã khuyến khích người dân mạnh dạn cải tiến sản phẩm, hướng đến đa dạng hóa mẫu mã, gắn với du lịch làng nghề trong tương lai.
Hiện nay, cả Trung Chánh và Phú Hiệp đều đã được UBND tỉnh công nhận là làng nghề truyền thống. Đây là nền tảng quan trọng để các làng nghề tiếp tục phát triển, khẳng định vai trò trong đời sống văn hóa, kinh tế của người dân nông thôn. Nhằm quảng bá và bảo tồn giá trị truyền thống, cả hai địa phương đều đã đầu tư xây dựng nhà trưng bày sản phẩm làng nghề, là nơi lưu giữ, giới thiệu các sản phẩm đậm chất truyền thống, phục vụ khách du lịch và học sinh tham quan tìm hiểu.
Huyện Phù Cát đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để hỗ trợ các làng nghề truyền thống. Tới đây huyện sẽ phối hợp với các xã rà soát nhu cầu, tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, tham gia các lớp đào tạo nghề, kết nối DN tiêu thụ sản phẩm. Mục tiêu của huyện là giữ gìn những giá trị truyền thống theo hướng gắn với nhu cầu của đời sống hiện đại để phát triển bền vững.
Ông Bùi Quốc Nghị, Phó Chủ tịch UBND huyện, cho hay: Để phát huy tiềm năng làng nghề, huyện Phù Cát sẽ chú trọng lồng ghép hoạt động bảo tồn nghề đan đát vào chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu. Các địa phương đang từng bước đưa sản phẩm làng nghề đạt chứng nhận OCOP, hỗ trợ đăng ký nhãn hiệu tập thể, tham gia hội chợ triển lãm trong và ngoài tỉnh.
HẢI YẾN
