Tiếp tục chương trình làm việc của kỳ họp thứ I, Quốc hội khóa XVI, ngày 10-4, các thành viên đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai tham gia thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Tham gia thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng, trong bối cảnh giá xăng, dầu và nhiên liệu bay trên thế giới tăng cao, việc miễn, giảm thuế là giải pháp cần thiết để hỗ trợ nền kinh tế.
Tuy nhiên, chính sách thuế thuộc thẩm quyền của Quốc hội, do đó mọi điều chỉnh cần được thực hiện thông qua nghị quyết của Quốc hội nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý đầy đủ. Các biện pháp đã áp dụng trước đây chủ yếu mang tính ngắn hạn, cấp bách; khi đã đến kỳ họp, Quốc hội cần xem xét, quyết định chính thức.
Để triển khai hiệu quả, theo đại biểu (ĐB) Nguyễn Hồng Diên, cần làm rõ vấn đề thẩm quyền. Trong điều kiện Quốc hội không thể họp thường xuyên, có thể xem xét cơ chế ủy quyền. Cụ thể, Quốc hội ủy quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội, và khi cần thiết có thể ủy quyền cho Chính phủ chủ động điều hành.
Việc ủy quyền này nhằm bảo đảm tính linh hoạt, kịp thời, đồng thời hạn chế rủi ro pháp lý cho các tổ chức, cá nhân liên quan. Thẩm quyền phải được xác định rõ ràng để bảo đảm việc điều hành đúng quy định.
Bên cạnh đó, ĐB Diên cho rằng chính sách thuế cần được thiết kế theo hướng linh hoạt, “giảm khi cần, tăng khi phù hợp”. Khi giá thế giới tăng cao có thể giảm thuế để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh; ngược lại, khi giá giảm cần tính toán điều chỉnh tăng hợp lý để tránh thất thu ngân sách, đồng thời hạn chế trục lợi, buôn lậu hoặc gian lận thương mại.
Việc điều chỉnh cần đúng thời điểm, đúng đối tượng, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa hỗ trợ doanh nghiệp và giữ vững nguồn thu ngân sách.
Bên cạnh đó, cần xác định rõ phạm vi hỗ trợ để tránh bị lợi dụng chính sách. Chẳng hạn, đối với một số lĩnh vực như nhiên liệu hàng không, cần cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng, không gây thất thu ngân sách.
Đồng thời, phải tăng cường công tác tổ chức thực hiện, đặc biệt là quản lý thị trường, chống buôn lậu, gian lận thương mại, đầu cơ và trục lợi chính sách trong bối cảnh giá cả biến động.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị khi quy định mức giảm thuế nên cân nhắc theo hướng “giảm đến 0%” thay vì quy định cố định “0%” để tạo dư địa linh hoạt trong điều hành. Tùy từng thời điểm có thể điều chỉnh về các mức phù hợp như 1%, 2%, 3%... miễn là đạt mục tiêu hỗ trợ nền kinh tế, đồng thời không gây thất thu ngân sách và hạn chế gian lận thương mại.
Ngoài ra, sau khi thực hiện chính sách, Chính phủ cần báo cáo Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp gần nhất. Nếu gần kỳ họp Quốc hội thì báo cáo Quốc hội; nếu chưa đến kỳ họp, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội để xem xét, cho ý kiến, bảo đảm việc điều hành đúng thẩm quyền và kịp thời. Về lâu dài, cần quan tâm đến công tác dự trữ, trong đó việc dự trữ xăng, dầu thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội.
ĐB Lê Hoàng Anh cho rằng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay được trình đúng thời điểm và rất cần thiết.
ĐB Hoàng Anh bày tỏ đồng tình với các mức giảm thuế và thời hiệu đến ngày 30-6. Đồng thời, đồng tình với việc giao ủy quyền cho Thủ tướng Chính phủ được quyết định điều chỉnh hiệu lực (kéo dài hơn hoặc ngắn lại) tùy tình hình thực tế.
“Thông thường, Quốc hội chỉ ủy quyền 1 cấp đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ủy quyền 2 cấp là đến Chính phủ. Nay chúng ta mạnh dạn ủy quyền đến cấp thứ 3 là Thủ tướng Chính phủ để linh hoạt điều chỉnh mức thuế trước biến động nhanh trên thị trường năng lượng gắn với tình hình các cuộc xung đột hiện nay, tôi cho là đúng và đáp ứng yêu cầu” - ĐB Hoàng Anh nói.