Festival cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026 là sự kiện có quy mô quốc gia, sẽ diễn ra từ ngày 30-10 đến 8-11 tại phường Pleiku, xã Biển Hồ và một số xã, phường lân cận. Sự kiện dự kiến thu hút sự tham gia của khoảng 1.000 nghệ nhân đến từ 22 đoàn trong tỉnh và 9 đoàn từ các tỉnh, thành trong cả nước.
• Thưa bà, về công tác chuẩn bị cho Festival, những nhiệm vụ trọng tâm nào đang được ưu tiên hoàn thành trong giai đoạn nước rút?
Đến thời điểm này, tỉnh Gia Lai đang tập trung triển khai các công việc chuẩn bị cho Festival cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026 với tinh thần chủ động, trách nhiệm, bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả.
Chúng tôi xác định Festival không chỉ là một sự kiện biểu diễn nghệ thuật, mà phải thực sự là không gian để các nghệ nhân, cộng đồng các dân tộc có sử dụng cồng chiêng giới thiệu, thực hành và lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của mình.
Trong giai đoạn nước rút, tỉnh ưu tiên 3 nhiệm vụ: Hoàn thiện nội dung và chất lượng các chương trình; chuẩn bị tốt hạ tầng, cảnh quan, vệ sinh môi trường, an ninh, an toàn tại các điểm tổ chức; tăng cường truyền thông, kết nối DN du lịch, xây dựng các sản phẩm trải nghiệm. Chúng tôi mong muốn mỗi du khách đến với Festival không chỉ được thưởng thức âm thanh cồng chiêng, vẻ đẹp hoa dã quỳ và cảnh quan núi lửa Chư Đang Ya, mà còn cảm nhận được đời sống văn hóa, tình cảm và sự hiếu khách của đồng bào các dân tộc Gia Lai.
• Festival năm nay có sự điều chỉnh về quy mô. Vậy, Ban tổ chức sẽ có những giải pháp gì để vừa bảo đảm chất lượng chương trình, vừa duy trì sức hút và tạo dấu ấn riêng cho Festival?
Đúng là Festival năm nay có sự điều chỉnh về quy mô so với dự kiến ban đầu. Trong quá trình chuẩn bị, tỉnh đã tích cực phối hợp với các cơ quan Trung ương, các cơ quan đại diện ngoại giao để mời các đoàn nghệ thuật quốc tế tham gia. Tuy nhiên, do điều kiện thời gian và kế hoạch hoạt động của các đối tác, việc tham gia của các đoàn quốc tế chưa thể thực hiện như mong muốn.
Chúng tôi nhìn nhận đây là điều đáng tiếc, nhưng cũng là cơ hội để điều chỉnh cách tổ chức theo hướng tập trung hơn, đi sâu hơn vào giá trị cốt lõi của di sản. Sức hấp dẫn của Festival không chỉ nằm ở số lượng đoàn tham gia hay quy mô sân khấu, mà quan trọng nhất là chất lượng nghệ thuật, tính nguyên bản của di sản và trải nghiệm thực tế của du khách.
Vì vậy, tỉnh tập trung tôn vinh các chủ thể văn hóa, nâng cao chất lượng trình diễn, tạo điều kiện để nghệ nhân và cộng đồng trực tiếp tham gia, đồng thời kết nối hoạt động cồng chiêng với trải nghiệm văn hóa, ẩm thực, cảnh quan thiên nhiên và đời sống bản địa.
• Từ năm 2009 đến nay, Gia Lai đã qua 3 kỳ tổ chức Festival cồng chiêng quy mô, mang tầm khu vực và quốc tế. Theo bà, đâu là những hạn chế cần khắc phục để sự kiện không chỉ thu hút du khách trong thời gian diễn ra mà còn tạo ra giá trị lâu dài cho du lịch và đời sống văn hóa
địa phương?
Qua các kỳ Festival, Gia Lai đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong tổ chức sự kiện, quảng bá di sản và thu hút du khách. Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhận thấy một vấn đề cần quan tâm: Hiệu ứng của lễ hội thường rất lớn trong thời gian diễn ra, nhưng việc chuyển hóa thành sản phẩm du lịch thường xuyên và giá trị kinh tế lâu dài vẫn còn hạn chế.
Hoạt động trải nghiệm văn hóa cồng chiêng tại một số địa phương chưa thực sự chuyên nghiệp; sự liên kết giữa nghệ nhân, cộng đồng, DN du lịch và các đơn vị cung ứng dịch vụ chưa chặt chẽ. Đặc biệt, lợi ích kinh tế mà cộng đồng nắm giữ di sản nhận được từ hoạt động du lịch chưa tương xứng với những đóng góp của họ.
Thời gian tới, chúng tôi định hướng phát triển các không gian trải nghiệm văn hóa cồng chiêng thường xuyên, gắn với các làng du lịch cộng đồng, tuyến du lịch sinh thái và các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Đồng thời quan tâm đào tạo đội ngũ nghệ nhân trẻ, hướng dẫn kỹ năng làm du lịch cho người dân, tạo cơ chế để cộng đồng tham gia tổ chức, cung ứng dịch vụ và được hưởng lợi trực tiếp.
Thành công của Festival không chỉ được đo bằng số lượng du khách đến trong vài ngày lễ hội, mà còn bằng số du khách quay trở lại, số sản phẩm du lịch được hình thành và thu nhập tăng thêm của người dân sau lễ hội. Dù vậy, biến di sản thành tài sản không có nghĩa là thương mại hóa di sản bằng mọi giá. Điều quan trọng là tạo ra giá trị kinh tế trên cơ sở tôn trọng, bảo vệ bản sắc và bảo đảm quyền lợi của cộng đồng.
• 21 năm sau khi Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO ghi danh là “Kiệt tác truyền khẩu và di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại”, Gia Lai đã làm gì để thực hiện tốt cam kết của tỉnh với UNESCO về bảo tồn, phát huy giá trị di sản, thưa bà?
Việc UNESCO ghi danh Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên năm 2005 không chỉ là niềm tự hào mà còn đặt ra trách nhiệm rất lớn đối với Gia Lai trong việc gìn giữ một di sản quý giá của nhân loại.
Trong những năm qua, tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị di sản ở 3 trụ cột: Bảo tồn không gian văn hóa - giữ gìn chủ thể di sản - trao truyền cho thế hệ trẻ.
Chúng tôi nhận thức rằng bảo tồn cồng chiêng không đơn thuần là bảo quản những bộ chiêng hay duy trì các tiết mục biểu diễn. Giá trị đặc biệt của di sản nằm ở không gian văn hóa, ở đời sống tinh thần, phong tục, nghi lễ và sự gắn kết cộng đồng. Cồng chiêng chỉ thực sự sống khi còn hiện diện trong đời sống của đồng bào.
Vì vậy, định hướng của tỉnh là tiếp tục bảo tồn di sản ngay trong cộng đồng, quan tâm đội ngũ nghệ nhân, đẩy mạnh truyền dạy cho thế hệ trẻ, gắn việc bảo tồn với gìn giữ bản sắc văn hóa, môi trường sinh hoạt truyền thống và phát triển sinh kế bền vững. Chúng tôi đặc biệt quan tâm để thế hệ trẻ không chỉ biết đánh cồng chiêng mà còn hiểu được ý nghĩa, giá trị văn hóa và niềm tự hào đối với di sản của dân tộc mình.
• Những năm qua, Gia Lai đã triển khai nhiều hoạt động quảng bá văn hóa, xúc tiến du lịch ra quốc tế. Thời gian tới, tỉnh sẽ đổi mới cách làm như thế nào để nâng cao hiệu quả các hoạt động này?
Để đổi mới hoạt động quảng bá văn hóa và xúc tiến du lịch theo hướng thực chất, chuyên nghiệp và có trọng tâm, trọng điểm, chúng tôi xác định cần chuyển từ quảng bá những gì địa phương có sang giới thiệu những sản phẩm, trải nghiệm mà thị trường và du khách thực sự quan tâm.
Trước hết, tỉnh sẽ xây dựng hình ảnh điểm đến Gia Lai thống nhất, dựa trên lợi thế kết nối đại ngàn Tây Nguyên với biển xanh, kết hợp các giá trị văn hóa đặc sắc, cảnh quan thiên nhiên, ẩm thực và con người.
Thứ hai, hoạt động xúc tiến quốc tế phải gắn với thị trường mục tiêu, với các hãng hàng không, DN lữ hành, nền tảng truyền thông và những đối tác có khả năng đưa khách đến Gia Lai.
Thứ ba, tăng cường ứng dụng công nghệ số, truyền thông đa nền tảng, hợp tác với các nhà sáng tạo nội dung và các cơ quan truyền thông quốc tế để giới thiệu Gia Lai bằng những câu chuyện, hình ảnh và trải nghiệm chân thực.
Đặc biệt, sau mỗi hoạt động xúc tiến, tỉnh sẽ quan tâm đánh giá kết quả cụ thể: Có thêm bao nhiêu đối tác, bao nhiêu chương trình du lịch được hình thành, khả năng mở rộng thị trường và lượng khách thực tế. Quan điểm của tỉnh là xúc tiến không dừng lại ở việc giới thiệu hình ảnh, mà phải mở ra cơ hội hợp tác, tạo ra sản phẩm và đưa được du khách đến với Gia Lai.
• Xin cảm ơn bà về cuộc trò chuyện này!
