Cách đây tròn 80 năm, tại Đại hội Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất tổ chức ở Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra một luận điểm mang tính khai mở và định hướng lâu dài cho sự phát triển của dân tộc: “Số phận dân ta là ở trong tay dân ta. Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi. Tôi mong chúng ta đem văn hóa lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường và tự chủ”.
Lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước cho thấy, văn hóa luôn là mạch nguồn âm thầm nhưng bền bỉ nuôi dưỡng bản lĩnh, ý chí, khí phách và sức sống của dân tộc Việt Nam. Đó là đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, là tinh thần đoàn kết, kiên cường, bất khuất; là ý chí tự lực, tự cường và niềm tự hào dân tộc được hun đúc qua bao thế hệ.
Chính mạch nguồn ấy đã giúp dân tộc ta vượt qua muôn vàn thử thách, từ những cuộc chiến tranh đánh đuổi ngoại xâm, bảo vệ đất nước, giành độc lập dân tộc đến những biến cố lớn của thời đại như đại dịch Covid-19, thiên tai, bão lũ… Ở mỗi thời điểm cam go, văn hóa lại trở thành điểm tựa tinh thần, gắn kết con người, khơi dậy sức mạnh cộng đồng và củng cố niềm tin vào tương lai.
Trong tiến trình phát triển hiện nay, văn hóa tiếp tục giữ vai trò song hành cùng các trụ cột chính trị, kinh tế, xã hội. Thực tiễn đã chứng minh: tăng trưởng kinh tế nếu thiếu nền tảng văn hóa sẽ khó bền vững; phát triển xã hội nếu thiếu các giá trị văn hóa làm trụ cột rất dễ rơi vào khủng hoảng niềm tin và chuẩn mực.
Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các dòng chảy văn hóa ngoại lai lan tỏa nhanh chóng trên không gian mạng, việc xác lập, bồi đắp và phát huy hệ giá trị văn hóa dân tộc càng trở nên cấp thiết, như một điểm tựa tinh thần vững chắc cho con người Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW và quyết định chọn ngày 24-11 là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là sự nhấn mạnh và khẳng định nhất quán quan điểm của Đảng: phát triển đất nước phải dựa trên sự hài hòa giữa kinh tế, chính trị, văn hóa và con người, trong đó, văn hóa giữ vai trò điều chỉnh, định hướng và nâng đỡ.
Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ là một dấu mốc mang tính biểu tượng, mà còn là một tuyên ngôn chính trị – tư tưởng, khẳng định văn hóa là “xương sống” trong quá trình xây dựng con người Việt Nam và tạo dựng sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết số 80-NQ/TW đã xác định rõ: “Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Các giá trị văn hoá phải được gắn kết chặt chẽ, hài hòa, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới”.
Ở góc độ địa phương, tỉnh Gia Lai cũng xác định xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa lâu dài. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 92/KH-UBND triển khai thực hiện Quyết định số 1669/QĐ-TTG ngày 5-8-2025 của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch số 06-KH/TU ngày 21-7-2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hóa, con người đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Kế hoạch đặt ra 5 nhóm nhiệm vụ không chỉ bao quát từ nâng cao nhận thức, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, xây dựng con người Gia Lai phát triển toàn diện, đến phát triển công nghiệp văn hóa và hội nhập quốc tế, mà còn gắn với trách nhiệm cụ thể của từng ngành, từng địa phương.
Tuy nhiên, điều then chốt vẫn nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Văn hóa chỉ thực sự phát huy vai trò khi được đưa vào đời sống, trở thành chuẩn mực ứng xử, động lực hành động và thước đo phát triển. Là vùng đất giàu bản sắc văn hóa của các dân tộc anh em, yêu cầu đặt ra cho tỉnh Gia Lai không chỉ là bảo tồn mà là đánh thức và phát huy các giá trị văn hóa trong quản lý, trong phát triển kinh tế, trong xây dựng con người và môi trường sống. Văn hóa cần hiện diện trong đạo đức công vụ, trong ứng xử xã hội, trong phát triển du lịch bền vững, trong gìn giữ thiên nhiên và trong khát vọng vươn lên của mỗi người dân.
Việc chọn ngày 24-11 là Ngày Văn hóa Việt Nam vì thế không chỉ để tôn vinh truyền thống, mà quan trọng hơn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi cấp, mỗi ngành và mỗi cá nhân. Khi văn hóa thực sự “soi đường”, phát triển mới có chiều sâu, bền vững và niềm tin của người dân mới được củng cố vững chắc.
