Việc UBND TP.Hà Nội vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng đề nghị dừng chạy tàu qua khu vực 'phố cà phê đường tàu' đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm không chỉ là một quyết định quản lý hạ tầng giao thông, mà đó còn một thông điệp 'đô thị văn minh không đánh đổi an toàn cộng đồng lấy lợi ích kinh doanh hay du lịch trải nghiệm'.
Phố "cà phê đường tàu" ở Hà Nội không phải câu chuyện mới. Từ 2017 đến nay, hình ảnh đoàn tàu chạy sát bàn ghế, còn du khách thì chen chúc đứng chụp ảnh, quay video đã trở thành "đặc sản" lan truyền thường xuyên trên các nền tảng mạng xã hội. Song song cảnh tượng này là những lần xảy ra nguy cơ mất trật tự, an toàn giao thông.
Có thể nói, Hà Nội đã "may mắn" khi suốt nhiều năm qua chưa xảy ra tai nạn nghiêm trọng tại khu vực này, dù rủi ro luôn hiện hữu. Theo thời gian, từ những quán nước tự phát, "phố cà phê đường tàu" dần được mặc định như một điểm du lịch, được quảng bá rộng rãi, bất chấp việc vi phạm hành lang an toàn đường sắt và đi ngược các chuẩn mực của một đô thị văn minh, thượng tôn pháp luật.
Nhận thấy điều này, thành phố cũng đã rất quyết tâm và nhiều lần "ra quân" xử lý vi phạm, xử phạt chủ cơ sở, nhưng phố "cà phê đường tàu" vẫn tồn tại. Bởi vậy, động thái Hà Nội đề nghị dừng chạy tàu qua khu vực này để phục vụ cải tạo, chỉnh trang, tái thiết không gian phố cổ cho thấy quyết định mạnh mẽ của thủ đô trong việc giải quyết "điểm nghẽn" về trật tự đô thị.
Việc dừng tàu chạy từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm, xuyên qua phố "cà phê đường tàu" không phải để cản trở đời sống dân sinh hay "bóp nghẹt" du lịch, mà là để dừng lại sự dễ dãi với nguy hiểm, rủi ro đã kéo dài 9 năm trời. Một đô thị hiện đại không thể chấp nhận việc biến hành lang an toàn đường sắt, vốn được thiết kế cho vận tải, thành "không gian trải nghiệm, sống ảo".
Du lịch trải nghiệm và việc người dân kinh doanh không có lỗi. Vấn đề nằm ở chỗ trải nghiệm đó, hoạt động kinh doanh đó được đặt ở đâu và được tổ chức như thế nào. Nếu muốn khai thác yếu tố đường sắt như một sản phẩm du lịch, hoàn toàn có thể quy hoạch những không gian riêng: bảo tàng đường sắt, tuyến tham quan chuyên biệt, mô hình tàu tĩnh, hoặc những khu vực được thiết kế lại từ đầu với tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Thế giới không thiếu những minh chứng du lịch trải nghiệm thành công, an toàn và văn minh như vậy.
Ở góc độ quản lý đô thị, câu chuyện cà phê đường tàu phải được xử lý dứt điểm để lập lại kỷ cương. An toàn công cộng không thể phụ thuộc vào sự may mắn. Sự phát triển bền vững của du lịch và kinh tế đô thị càng không thể xây dựng trên nền tảng vi phạm pháp luật và rủi ro cao.
Bên cạnh đó, chỉnh trang, cải tạo, tái thiết đô thị khu vực xung quanh không gian lịch sử - văn hóa, kiến trúc mang tầm di sản của thành phố (phía tây khu phố cổ Hà Nội và phía đông Trung tâm Hoàng thành Thăng Long) sẽ là cơ hội để Hà Nội sắp xếp lại trật tự, trả lại đúng chức năng cho hạ tầng đường sắt, đồng thời mở ra hướng phát triển du lịch an toàn, bền vững.
Theo Nguyễn Trường (TNO)
