Trước thời điểm con vào lớp 1, không ít phụ huynh sốt ruột khi thấy trẻ cùng tuổi đã có thể đọc sách, viết chữ hoặc làm các phép tính, trong khi con mình mới chỉ nhận biết một số chữ cái, chữ số. Tuy nhiên, mục tiêu chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 không đồng nghĩa với việc phải dạy trước chương trình tiểu học.
Theo quy định của Luật Giáo dục, giáo dục mầm non nhằm phát triển toàn diện trẻ em về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách và chuẩn bị cho trẻ vào học lớp 1.
Trong hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục mầm non, Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi sẵn sàng vào lớp 1, đáp ứng yêu cầu liên thông với chương trình lớp 1; đồng thời phối hợp với gia đình, cộng đồng trong việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ theo chương trình giáo dục mầm non.
Theo đó, trẻ nên có khả năng tự phục vụ ở mức cơ bản, như: tự ăn uống, đi vệ sinh, mang giày dép, giữ gìn đồ dùng cá nhân và biết cất đồ đúng chỗ. Khi vào tiểu học, giáo viên không thể hỗ trợ từng trẻ trong mọi sinh hoạt như ở bậc mầm non, vì vậy khả năng tự lập sẽ giúp trẻ thích nghi tốt hơn.
Trẻ cũng cần biết lắng nghe và thực hiện những yêu cầu đơn giản. Chẳng hạn, khi giáo viên yêu cầu lấy sách, cất đồ dùng, xếp hàng hoặc hoàn thành một hoạt động, trẻ có thể hiểu và làm theo. Khả năng ngồi học, chú ý trong một khoảng thời gian phù hợp và hoàn thành công việc được giao cũng cần được hình thành dần.
Một kỹ năng khác là giao tiếp và bày tỏ nhu cầu. Trẻ cần biết chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi; biết chờ đến lượt và có thể nói với giáo viên khi mình mệt, đau, cần đi vệ sinh, bị bạn làm phiền hoặc gặp tình huống cần người lớn giúp đỡ.
Bên cạnh đó là những kỹ năng bảo đảm an toàn cho bản thân. Cha mẹ có thể giúp trẻ nhớ họ tên mình, tên cha mẹ hoặc người chăm sóc; biết không tự ý rời khỏi trường, không đi theo người lạ và tìm giáo viên hoặc người lớn đáng tin cậy khi gặp vấn đề.
Về kiến thức, trẻ có thể được làm quen với chữ cái, chữ số, đếm đồ vật, nhận biết màu sắc, hình dạng; tập cách cầm bút, mở sách và ngồi đúng tư thế. Tuy nhiên, việc này nên phù hợp với khả năng của trẻ, tránh biến những ngày cuối trước khi vào lớp 1 thành giai đoạn học trước chương trình.
Định hướng của giáo dục mầm non là phát triển toàn diện và trang bị những kỹ năng sống phù hợp với lứa tuổi.
Trong dự thảo chương trình giáo dục mầm non mới, Bộ GD&ĐT tiếp tục nhấn mạnh phương châm trẻ “học thông qua chơi, thông qua trải nghiệm”, đồng thời bảo đảm sự liên thông giữa mầm non và tiểu học.
Vì vậy, việc trẻ chưa đọc trôi chảy hay chưa viết thành thạo trước ngày vào lớp 1 không phải là căn cứ duy nhất để đánh giá trẻ đã sẵn sàng đi học hay chưa.
Thay vì dành những tuần cuối để ép con luyện thêm nhiều trang chữ, phép tính, phụ huynh có thể giúp trẻ điều chỉnh giờ ngủ, giờ thức theo lịch đi học; tập tự chuẩn bị đồ dùng; hình thành thói quen nghe hướng dẫn, hoàn thành một nhiệm vụ; đồng thời trò chuyện tích cực về trường lớp, thầy cô và bạn bè.
