Sự quyến rũ của các loài chim ngoài tiếng hót thánh thót du dương và những sắc màu, còn là sự hòa quyện giữa thế giới tự nhiên và đời sống con người… Mỗi ngày trong vòng quay hối hả của cuộc sống, ta sẽ cảm thấy thanh thản hơn nếu có những giây phút được thả hồn theo tiếng chim hót và… thú chơi chim cảnh tại gia đình ngày càng được nhiều người dân Phố núi Pleiku quan tâm.
Chọn chim tùy sở thích
Theo nhận định của những người có kinh nghiệm chơi chim cảnh nhiều năm như anh Nguyễn Quốc Hùng và Lê Quang Tân (tổ 4-phường Hoa Lư): Chim cảnh là chim rừng đã được thuần hóa, mỗi loài mang một nét đẹp riêng, tuy nhiên có loài nổi trội hơn bởi bộ lông đẹp mượt mà như hoàng yến, thanh tước, hồng tước, yến phụng, chích chòe... Hay những loài thường được chọn nuôi để hót như họa mi, chào mào, khướu, thanh lam, hồng hoàng… và những loài được chăm sóc, huấn luyện một cách công phu để vừa hót nhưng cũng có thể đá với nhau như chích chòe, chìa vôi… Ngoài ra, còn có những loài nhờ cấu trúc phần họng khá đặc biệt nên có thể bắt chước tiếng nói của người như vẹt, nhồng, cưởng, sáo...”.
 |
| Một cơ sở bán chim cảnh tại TP. Pleiku. Ảnh: T.N |
Giọng hót của chim trước tiên là để thách thức những con trống cùng loài và để chứng tỏ uy thế của mình, làm cho những chú chim khác phải nể phục. Giọng hót ấy còn được xem như một lợi khí sắc bén biểu lộ sức mạnh của mình và còn là tiếng gợi tình quyến rũ chim mái. Những con hót hay là sung sức, tiếng “nhà nghề” gọi là “đủ lửa”, trong thời kỳ này chúng thường có bộ mã đẹp và hót hay, hót khỏe. Việc nuôi chim mái chủ yếu nhằm kích thích chim trống hăng say luyện giọng hót, một con mái thường được nuôi kèm với nhiều con trống cùng loài…
Trên thực tế, những loài chim có thân mình nhỏ nhắn, phong cách nhanh nhẹn, uyển chuyển và có giọng hót hay vẫn được nhiều người tìm chọn để nuôi… và chim hót phải là chim trống. Hai loài phổ biến được giới chơi chim tại Pleiku chuộng nhất là chào mào và chích chòe, trong chích chòe thì nhiều nhất vẫn là chích chòe than (thường có đầu, chân và mình đen, bụng trắng, đuôi dài và màu lông lớp trên đen, lớp dưới trắng) và chích chòe lửa (đầu và mỏ thường có màu đen, chân và bụng màu vàng, đuôi dài với lớp trên đen và lớp dưới vàng)…
Nghề chơi cũng lắm công phu
Muốn chim luôn khỏe mạnh và có giọng hót hay đòi hỏi người chơi phải mất nhiều thời gian và công sức chăm sóc. Mỗi năm chim thay lông một lần- giới chơi thường gọi là “một mùa chim”, nhưng nếu hoàn cảnh sống bị đổi thay đột ngột thì chúng có thể thay lông nhiều lần. Chim thay lông vào mùa mưa và thời gian kéo dài từ 3 đến 6 tháng. Lông cũ rụng dần từ đầu trở xuống và phần đuôi sẽ thay sau cùng. Nên trong thời gian thay lông, sức khỏe của chúng bị giảm sút-thường gọi là “hết lửa”. Lúc này, người chơi cần quan tâm hơn việc chăm sóc và bồi dưỡng cho chim…
Anh Huỳnh Phúc Hưng ở 112 đường Trần Quý Cáp, TP. Pleiku cho biết: “Sống trong môi trường thiên nhiên thì loài chim nào cũng biết ăn trái cây, sâu bọ, côn trùng, nhưng khi nuôi ở gia đình thì phải tập cho chim ăn thức ăn chế biến và thức ăn phải ổn định, vì khi thay đổi thức ăn sẽ làm cho chim thay lông trái mùa. Cả thức ăn và nước uống ta nên cho vừa đủ trong ngày, tránh bị hỏng do mưa nắng, hoặc do chim tiểu tiện làm bẩn chúng sẽ bị tiêu chảy.
Thiết kế hợp lý của chiếc lồng sẽ làm giảm mâu thuẫn giữa môi trường tự nhiên và nuôi lồng. Loại lồng bằng chất liệu thảo mộc (mây, tre, hay gỗ vót nhỏ) sẽ tốt hơn cho chim nhưng giá bán thường đắt hơn lồng kim loại. Lồng nuôi chim phải có kích thước cao, rộng phù hợp cho từng loài chọn nuôi và không gian tại gia đình. Chim là loài thích hợp với khí hậu ấm áp, nếu gặp nóng lạnh thất thường sẽ bị bệnh về đường hô hấp nên phải thay đổi thường xuyên điểm treo lồng phù hợp, sao cho chim được tắm nắng ban mai mỗi ngày. Những lúc thời tiết xấu và trong mùa thay lông nên trùm kín áo lồng để bảo vệ sức khỏe cho chim...
Đến điểm “trường chim”
“Trường chim” là nơi chim được đem đến hót chung và giao lưu với nhau. Tại Pleiku, địa chỉ quen thuộc là “Cà phê chim cảnh” ở 29-Hoàng Văn Thụ (phường Ia Kring) do anh Trương Gia Huy và Nguyễn Thái Dũng hợp tác lập ra. Tại đây chủ yếu có 3 loại chim chào mào, chích choè than, chích choè lửa. Người chơi đem chim đến để chim giao lưu vừa nhâm nhi thưởng thức cà phê, nghe dàn hoà ca chim thú vị. Anh Huy cho biết: “Hầu hết giới chơi chim cảnh đều có tính nghệ sĩ và yêu thích sinh vật cảnh. Thỉnh thoảng mọi người thỏa thuận trao đổi chim với nhau. Như chích chòe than và chích chòe lửa tùy theo từng con và thời gian nuôi, mà có giá từ vài trăm ngàn đến vài triệu đồng. Chim hay nếu nuôi được từ 3 mùa thường trên dưới 3 triệu đồng mỗi con… Hay tại “Cà phê Họa Mi” ở số 80- Trần Quý Cáp của anh Nguyễn Thái Hoàng, cũng là điểm họp mặt đến hơn 40 lồng chim, chủ yếu vẫn là chích choè than và chích chòe lửa.
Tiêu biểu trong giới chơi chim tại Pleiku có anh Nguyễn Văn Hùng ở hẻm 2/5 Quyết Tiến- phường Ia Kring- TP. Pleiku là người có bề dày kinh nghiệm và niềm đam mê. Anh kể: “Nhờ chơi chim nên hàng ngày ngoài công việc làm ăn, tôi rất ít khi dùng đến bia rượu và các thú tiêu khiển khác, vì đã dành trọn thời giờ còn lại để chăm sóc chim cảnh. Mong muốn của chúng tôi là địa phương sớm thành lập Hội chơi chim cảnh để giới chơi chim có điều kiện giao lưu, học hỏi kinh nghiệm và tổ chức các cuộc thi chim hót, chăm sóc và huấn luyện chim cảnh, cũng như phổ biến kỹ thuật góp phần bảo tồn, lai tạo các giống chim quý.
Thanh Nhật
