Việc lựa chọn vấn đề dân tộc và công tác dân tộc để chất vấn tại nghị trường cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Quốc hội và cử tri cả nước đối với một lĩnh vực rất quan trọng trong quá trình thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế-xã hội đất nước nói chung và sự phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS, miền núi nói riêng.
Những năm qua, nhờ thực hiện nhiều chương trình, dự án dành cho vùng đồng bào DTTS và miền núi mà tình hình kinh tế, đời sống của người dân khu vực này đã cơ bản ổn định và phát triển. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm bình quân 1-1,5%/năm. Trong đó, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào DTTS giảm trên 3%/năm; tỷ lệ hộ nghèo ở các huyện nghèo giảm 4-5%/năm.
Tuy nhiên, việc thực hiện công tác dân tộc và chính sách dân tộc tại các địa phương vẫn gặp không ít khó khăn cả về khách quan lẫn chủ quan. Vùng đồng bào DTTS và miền núi đã và đang là “lõi nghèo của cả nước”; thu nhập bình quân của hộ đồng bào DTTS nhiều nơi chỉ bằng 40-50% bình quân thu nhập trong khu vực; tuy chỉ chiếm 14,7% về dân số nhưng tỷ lệ hộ nghèo DTTS lại chiếm gần 60% tổng số hộ nghèo của cả nước.
Là người Mông, trưởng thành từ cơ sở, nay đảm nhận vị trí lãnh đạo cơ quan phụ trách công tác dân tộc của Chính phủ, hẳn Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh hiểu được miền núi và đồng bào DTTS cần gì? Do đó, những giải pháp ông đề xuất được cho là căn cơ, sát thực tiễn, khả thi khi thực hiện, có thể khắc phục những bất cập để phát triển vùng DTTS và miền núi đạt hiệu quả cao nhất. Đó là đẩy mạnh triển khai thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia gắn với phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030; chính sách thu hút nguồn lực hỗ trợ đầu tư phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn; giải pháp tháo gỡ những vướng mắc trong chính sách về đất ở, đất sản xuất cho đồng bào DTTS; chấn chỉnh tình trạng du canh du cư, phá rừng làm nương rẫy...
Thiếu vốn, thiếu kiến thức, kinh nghiệm đã đành, thiếu đất ở, đất sản xuất đối với đồng bào các DTTS, đặc biệt là ở Tây Nguyên-nơi có quỹ đất khá dồi dào, là một nghịch lý cần phải khắc phục. Do đó, việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, lồng ghép với các chương trình, chính sách khác trên địa bàn được xem là một trong những giải pháp mang tính đột phá để phát triển kinh tế-xã hội vùng Tây Nguyên-nơi có đến 2,2 triệu người DTTS sinh sống, chiếm hơn 1/3 dân số toàn vùng.
Quá trình chất vấn và trả lời chất vấn của Bộ trưởng Hầu A Lềnh và một số bộ trưởng, trưởng ngành liên quan là cơ sở để tiếp tục thúc đẩy các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong việc đầu tư phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi nói chung, Tây Nguyên nói riêng, gắn tái cơ cấu ngành nông nghiệp với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường bền vững. Nhất là khi Tây Nguyên ngày càng khẳng định vị trí là vùng sản xuất, xuất khẩu nông sản hàng đầu của đất nước như: cà phê, cao su, hồ tiêu, sầu riêng…
Chủ trương, chính sách đã có, còn lại là quá trình vận dụng vào thực tiễn. Để đồng bào DTTS sống được, làm giàu được với đất, với rừng, không chỉ no đủ mà còn phải giàu có về đời sống văn hóa tinh thần, không còn cách nào khác hơn là giải quyết triệt để nhu cầu đất ở, đất sản xuất cho bà con; hạn chế và tiến tới ngăn chặn hiệu quả tình trạng phá rừng; đổi mới phương thức xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách đối với vùng đồng bào DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, vùng biên giới theo hướng giảm dần cơ chế “cho không”, tăng chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ có điều kiện; phát huy tinh thần tự lực tự cường và quyền làm chủ của đồng bào các dân tộc để bà con vươn lên trong cuộc sống.
