Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh vào lớp 10 vừa qua, dù còn có những ý kiến than đề một số môn khó nhưng không ai có thể phủ nhận cách ra đề góp phần đổi mới mạnh mẽ cách dạy học trong mỗi nhà trường.
Đổi mới đó một phần từ việc thực hiện nhiều bộ sách giáo khoa (SGK); ngữ liệu, câu hỏi trong đề thi các môn không lấy từ bất kỳ một cuốn SGK cụ thể nào. Điều này để tránh học sinh (HS) học theo lối mòn và buộc phải tư duy, sáng tạo từ những nền tảng được học trong chương trình, từ SGK.
Trước thềm năm học mới và sau kỳ thi đầu tiên theo hướng đổi mới ấy, nhiều trường khẳng định quyết tâm mạnh mẽ hơn nữa đi theo tinh thần thay đổi của chương trình mới; hướng cho HS đọc nhiều hơn, khám phá nhiều hơn.
Thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, lần đầu tiên ở nước ta, có nhiều bộ SGK, được xuất bản, phát hành theo phương thức xã hội hóa thay vì được chỉ định cho một nhà xuất bản và nhà nước bảo trợ giá như trước đây. Đến nay, sau 5 năm thực hiện chủ trương này, Bộ GD-ĐT chỉ ra nhiều điều lạc quan, nhiều gam màu sáng và khẳng định đây là chủ trương đúng, cần tiếp tục phát huy, đẩy mạnh.
Dù vậy, nhiều ý kiến chỉ ra rằng chủ trương nhiều bộ SGK là đúng nhưng cách vận hành thời gian qua vẫn khiến xã hội không khỏi âu lo.
Chẳng hạn việc tập huấn giáo viên (GV) giao cho những nhà xuất bản SGK thay vì Bộ GD-ĐT chủ trì như trước đây. Vì nhiều lý do, trong đó có dịch Covid-19, công tác tập huấn phải thực hiện trực tuyến, khiến ngay cả đội ngũ cốt cán cũng chưa thực sự thấm nhuần tinh thần đổi mới trong mỗi bộ SGK.
Khi thực hiện nhiều bộ SGK, câu hỏi lặp lại rất nhiều lần vẫn là chủ thể chọn SGK. Để vận hành nhiều bộ SGK theo thông lệ quốc tế, điều tiên quyết là người trực tiếp dạy và học phải được quyền lựa chọn SGK chứ không phải qua rất nhiều cấp chọn hộ như quy định hiện nay. Một GV có thể dạy từ nhiều bộ SGK khác nhau nhưng cũng có thể bám vào chương trình để viết giáo trình dạy học riêng, phù hợp với HS của mình. Theo cách này, cấp quản lý không coi SGK là "pháp lệnh".
Mới đây, khi trả lời cử tri về việc tại sao không thực hiện một bộ SGK thống nhất cả nước, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn viện dẫn các văn bản để cho thấy đây là việc làm được quy định bởi luật pháp. Đồng thời khẳng định chương trình đã quy định chi tiết nội dung, yêu cầu cần đạt đối với từng nội dung giáo dục. SGK là học liệu để tổ chức dạy và học, nguồn học liệu phong phú, đa dạng sẽ hỗ trợ tốt hơn cho quá trình giảng dạy và học tập thay vì chỉ có một bộ.
Về vấn đề này, một chuyên gia giáo dục cho rằng "xung đột cũ - mới cũng là chuyện bình thường, nhưng phải để cho cái mới chinh phục cái cũ, không nên làm ngược lại. Nếu cái cũ chiến thắng thì cả hệ thống phải chịu thiệt hại rất lớn".
Một thành viên Ban Phát triển Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cũng khẩn thiết mong ngành giáo dục tiếp tục vững tin thực hiện nhiều bộ SGK. Ông nêu quan điểm: "Cái mới bao giờ cũng khó, đòi hỏi GV và các cán bộ lãnh đạo, quản lý phải nỗ lực, tìm hiểu, đầu tư… Nếu quay lại một bộ sách thì những nỗ lực đổi mới giáo dục phổ thông hàng chục năm qua coi như thất bại, kéo theo chủ trương xã hội hóa SGK cũng kết thúc và sự độc quyền trong việc làm SGK lại lên ngôi".
Theo Tuệ Nguyễn (TNO)
