Đó là câu hỏi mà nhiều người đặt ra sau khi các nhà mạng một lần nữa tiến hành xác thực thông tin thuê bao với tất cả những người sử dụng điện thoại di động (ĐTDĐ).
Cụ thể, luật Viễn thông 2023 quy định, người đứng tên thuê bao phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về số điện thoại đã giao kết hợp đồng. Nghĩa là nếu thuê bao bị dùng trong các vi phạm như tin nhắn rác, lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật, dù vô tình hay cố ý thì người đứng tên có thể phải chịu trách nhiệm. Quy định này khiến các chủ thuê bao phải thận trọng hơn trong việc cho mượn thông tin cá nhân để đứng tên thuê bao. Nhưng cũng vì thế, nhiều người đặt câu hỏi, vậy SIM rác nhắn tin làm phiền, quấy rối, lừa đảo... thì đơn vị phát hành SIM có phải chịu trách nhiệm?
Nhìn lại trong khoảng chục năm trở lại đây, các nhà mạng đã tiến hành nhiều đợt tổng lực dọn dẹp SIM rác. Đơn cử năm 2016, tổng số SIM có dấu hiệu kích hoạt sẵn bị phát hiện là 17 triệu, số SIM rác bị khóa là 16 triệu. Đến năm 2020, rà soát lại cũng có tới 6,8 triệu SIM rác đang hoạt động và nhà mạng đã tiến hành khóa đợt thứ hai. Đầu năm 2023, Bộ TT-TT khi ấy đã yêu cầu các nhà mạng chuẩn hóa thông tin thuê bao ĐTDĐ bằng cách so khớp với dữ liệu số CCCD của Bộ Công an để chống SIM rác. Đến giữa tháng 9.2023, các nhà mạng đã khóa 12,5 triệu SIM rác. Và mới nhất là đợt xác nhận thông tin thuê bao và xác nhận chính chủ, bởi theo thống kê vẫn còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác thực thông tin... Không ai biết vì sao càng rà soát, càng siết, càng khóa mà SIM rác vẫn tồn tại, hoạt động công khai như vậy. Nhưng có một điều chắc chắn rằng số người đứng tên SIM để người khác sử dụng sau các đợt tổng rà soát thông tin, chính chủ hóa thuê bao nói trên không nhiều, nếu không muốn nói là rất ít, trừ trường hợp đứng thay cha mẹ già, con nhỏ...; vì chẳng ai muốn gặp phiền phức từ các hệ lụy pháp lý có thể xảy ra cho họ cả.
Đặc biệt lần này, quy định mới quản lý chặt chẽ trên từng số thuê bao cụ thể. Theo đó, những người đang sử dụng nhiều số điện thoại bắt buộc phải xác thực thông tin đối với toàn bộ các SIM đang sở hữu, cập nhật ảnh khuôn mặt và chuẩn hóa thông tin đầy đủ để đảm bảo dữ liệu trùng khớp với hệ thống quốc gia. Nghĩa là việc đứng tên SIM cho người khác là không thể. Nên nếu còn SIM rác, chắc chắn hầu hết được kích hoạt bằng thông tin không chính chủ, trách nhiệm rõ ràng là thuộc về các nhà mạng.
Theo đại diện cơ quan quản lý, việc xác thực thông tin thuê bao là việc làm thường xuyên, định kỳ, trong thời gian dài, hướng tới mục tiêu khi người dân đi đăng ký thuê bao mới phải cung cấp giấy tờ tùy thân và đối soát với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đảm bảo các thông tin giấy tờ chính xác. Còn xác nhận chính chủ là để đảm bảo thuê bao này vẫn đang sử dụng chính chủ. Vẫn biết đây là việc làm thường xuyên và cần thiết nhưng không thể phủ nhận mỗi lần nhà mạng rà soát, xác nhận chính chủ là mỗi lần người dân tốn thời gian, công sức, thậm chí không ít phiền toái. Nên tình trạng SIM rác hoạt động ngay khi nhà mạng quyết liệt khóa SIM rác thì vẫn cần phải có nơi chịu trách nhiệm. Thế mới sòng phẳng với người sử dụng, cũng là khách hàng của chính các nhà mạng.
SIM rác gắn liền với tình trạng phát tán tin nhắn rác, khủng bố cuộc gọi rác cho các hành vi quảng cáo, PR bán hàng và ngày nay một số còn biến tướng dụ dỗ, lừa đảo, đe dọa. Vì vậy, để hạn chế tình trạng này thì phải siết được SIM rác.
Mà muốn siết SIM rác, nhất thiết phải quy trách nhiệm và chế tài nghiêm minh.
Theo Nguyên Khanh (TNO)
