Rừng tre khổng lồ trên đỉnh Ngók Cung

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Nhiều đời nay người dân Ca Dong sống trên dãy núi Ngọc Linh gìn giữ loại tre khổng lồ, họ cho rằng đây là báu vật chỉ có ở làng Long Riêu, xã Trà Nam (huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam) nên phải bảo vệ nghiêm ngặt.
Thân cây tre cao 25 m, đường kính hơn 20 cm, mỗi lóng dài hơn 60 m, chặt một cây măng hàng chục hộ dân ăn mới hết.  
Không tiết lộ ra ngoài
Năm 2015, chính quyền xã Trà Nam mang một ít lóng tre xuống nhà trung tâm văn hóa huyện Nam Trà My (Quảng Nam) trưng bày trong lễ hội sâm núi Ngọc Linh. Mỗi ống tre dài hơn 60 cm, rộng 20 cm đưa ra đã khiến cho nhiều đến đây tham quan phải ngỡ ngàng. Vì là lần đầu tiên họ thấy một loại tre to như vậy nên không ít người thay nhau ôm khúc tre chụp ảnh mà bỏ quên xem những gian hàng bày bán sâm Ngọc Linh - loại sâm quý nhất thế giới.
 
Rừng tre khổng lồ trên núi Ngók Cung
Thời điểm đó, ông Hồ Văn Thuấn - Chủ tịch UBND xã Trà Nam khẳng định trên dãy núi Ngọc Linh rộng lớn có nhiều loại tre sinh trưởng nhưng tre khổng lồ chỉ có ở địa phương mình. Tuy nhiên đang vào mùa mưa, đường sá đến rừng tre rất khó khăn. Sau 3 năm, tôi quay lại “thánh địa sâm Ngọc Linh” và không quên loài tre khổng lồ hơn ba năm trước được chiêm ngưỡng nên hỏi đường để “mục sở thị”.
Từ trung tâm huyện Nam Trà My theo quốc lộ 40B đi tỉnh Kon Tum chừng 10 km thì rẽ phải lên cầu Trà Nam bắc qua sông Tranh. Từ đây đi khoảng 10 km đến làng Long Riêu (thôn 5, xã Trà Nam) nằm khuất giữa những cánh rừng nguyên sinh. Người dân chỉ đường rừng tre khổng lồ nằm trên núi Ngók Cung nhưng đến đó mất hơn 1 giờ cuốc bộ vượt núi.
Tuy nhiên thời điểm này người dân lên núi đốt nương rẫy trồng lúa, ngô, sắn nên trong làng chỉ còn vài người lớn tuổi ở nhà. May mắn khi được già làng Hồ Văn Thạch đồng ý dẫn đường. Trên đường đi, chúng tôi gặp hai thanh niên đang lên núi và được họ đồng ý cho nhập đoàn.
 
Những cây tre, măng mọc san sát giữa rừng
Ở lưng chừng ngọn núi Ngók Cung nhiều bụi tre mọc san sát vươn ngọn thẳng đứng. Mỗi bụi có khoảng 300 cây, thân cao hơn 25 m thẳng đuột, đường kính khoảng 20 cm, mỗi lóng dài 60 cm. Giữa bụi tre búp măng có màu đỏ rực, không giống như màu vàng của các loài tre khác.
Già Thạch khẳng định, loài tre khủng này chỉ có duy nhất tại núi Ngók Cung. Người dân trong làng đã đi quanh dãy núi Ngọc Linh nhưng không phát hiện có một loại tre nào to bằng tre ở đây. Cũng vì thế mà dân làng Long Riêu xem tre khổng lồ là báu vật được thiên nhiên ưu đãi ban tặng cho làng mình. Đã nhiều lần người dân đưa về trồng quanh làng và chăm sóc cẩn thận nhưng không một cây nào sống.
“Một năm, người Ca Dong ở làng Long Riêu chỉ chặt một vài cây và phân thành những đoạn ngắn đưa về làm vật dụng phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Còn để nguyên cây phải cần đến hàng chục thanh niên vác mới đưa về được”, già Thạch nói và cho biết một cây tre hạ xuống có đến mấy chục ống, cả làng chỉ đốn một cây sẽ dùng đủ, đặc biệt tre để rất lâu mới hư hỏng nên vài năm chặt một cây dùng.
 
Một đoạn tre được phân khúc có đường kính 20 cm
Ông Thạch cũng không biết những cây tre này có từ bao giờ, khi lớn lên được cha mẹ chỉ lên đây để lấy tre về làm ống đựng lúa, ngô giống; ống đựng nước và gối ngủ. Người đi trước luôn dặn con cháu đây là tre quý nên phải bảo vệ, chỉ khi có việc cần mới được đốn hạ.
“Rừng tre tồn tại nguyên vẹn đến ngày hôm nay do người dân Ca Dong biết cách bảo vệ và yêu quý nó. Mỗi khi ai có việc cần đốn tre về làm đồ vật trong nhà phải xin phép với già làng. Mọi người trong làng phải tuân thủ  quy định không được tiết lộ ra ngoài, vì lo sợ khi họ biết sẽ đến chặt phá hết rừng tre, mất đi báu vật của làng”, ông Thạch tiết lộ và cho rằng năm 2015, chính quyền xã có xin phép chặt một cây và lấy mấy ống đưa đi trưng bày, sau khi mọi người trong làng họp và thống nhất muốn quảng bá loại tre chỉ có ở vùng đất Long Riêu mới đồng ý cho chặt.  
Cứu cánh những ngày đói
Tục lệ từ xa xưa để lại và được người dân luôn tuân thủ, mỗi nằm vào dịp Tết người dân chặt một cây để đưa về tổ chức ghi lễ cúng máng nước. Tre được dùng để chế tác các vật dụng làm trong buổi lễ mong muốn năm mới người dân trong làng gặp nhiều may mắn, an lành, mùa màng bội thu. Còn lại không được chặt hạ khi không có lý do chính đáng.
Sau khi xin phép già Thạch được đốn hạ một cây để chụp ảnh thì ông đồng ý. Già Thạch nói hai thanh niên dùng rựa phát lối đi vào đến gốc bụi tre. Hai thanh niên hạ một cây xuống và để chứng minh tre khổng lồ có nhiều công dụng đối với người dân, già Thạch đổ vào khoảng 6 lít nước. “Trước đây chưa có can, chai… bà con dùng ống tre để đựng nước mang theo khi đi làm trên nương rẫy, hay lấy nước từ ngoài suối đưa về nhà sử dụng”, vị già làng nói và tự hào trên dãy núi Ngọc Linh này tre, lồ ô mọc rất nhiều nhưng không có to bằng tre ở đây.
 
Một khúc tre hai lóng dài hơn 1 m được thanh niên trong làng Long Riêu vác đưa về
Ông Hồ Văn Kim  một người dân ở Long Riêu, khẳng định rừng tre khổng lồ là cứu cánh của người dân. Ông kể trước đây đời sống người Ca Dong ở làng Long Riêu còn khó khăn, để chống lại cái đói đành lên rừng tre chặt măng mang về. Đặc biệt vào những đợt mưa lớn kéo dài, đường sá bị sạt lở, chia cắt người dân không ra trung tâm xã để mua thức ăn thì mọi người lên rừng tre lấy măng khổng lồ đưa về.
“Măng của chúng có đường kính 20 cm, cao gần 1 m, khi làm sạch cắt nhỏ được một rổ lớn. Một cây măng chia cho 20 hộ dân trong làng ăn mới hết”, ông Kim nói và cho hay măng của loại tre khủng ăn rất ngon, có vị ngọt và giòn. Măng không đắng như nhiều loại măng khác ở trên rừng.
 
Cây măng được người dân làng Long Riêu chặt đưa về làm thức ăn
Ông Hồ Quang Bửu, Chủ tịch huyện Nam Trà My, cho biết rừng tre ở Long Riêu rất quý hiếm, nói về độ khủng thì trên địa bàn huyện không nơi nào có. Do đó huyện đang đang xây dựng chính sách bảo tồn, bước đầu huyện tuyên truyền người dân bảo vệ và không chặt phá.
“Huyện đã có chính sách khuyến khích người dân trồng thêm để nhân rộng, bởi rừng tre hiện đang còn ít. Khi rừng tre được mở rộng thêm huyện sẽ mở đường đất vào tận làng để thu hút khách tham quan khám phá, ăn nghỉ cùng bà con, thưởng thức văn hóa vùng cao", ông Bửu nói.
 
Ống tre khổng lồ được khoảng 6 lít nước
Nông Nghiệp Việt Nam/Lộc Hà (Kiến thức gia đình số 11)

Có thể bạn quan tâm

Ngôi làng Bahnar bị "bỏ quên" giữa núi rừng.

Ngôi làng Bahnar bị "bỏ quên" giữa núi rừng

(GLO)- Một ngôi làng Bahnar không người ở, bị "bỏ quên" giữa núi rừng Tây Nguyên nhưng vẫn hấp dẫn nhiều du khách ghé thăm nhờ vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên và kiến trúc nhà truyền thống. Đó là làng Kon Sơ Lăl cũ (xã Ia Khươl, tỉnh Gia Lai).

Giấc mơ về một khu vườn sáng

Giấc mơ về một khu vườn sáng

Vân Anh năm nay 40 tuổi, sống cách Hoàn Kiếm của Hà Nội chỉ hơn chục cây số. Chị từng là giám đốc điều hành của một công ty có hàng trăm nhân viên, quen với áp lực, nhịp sống gấp gáp và những quyết định lớn nhỏ mỗi ngày.

Tỷ phú nuôi bò ở Chư A Thai

Tỷ phú nuôi bò ở Chư A Thai

(GLO)- Sáng nào cũng vậy, khi mặt trời vừa lên khỏi dãy núi Chư A Thai, ông Nguyễn Kim Tống (thôn Thanh Thượng, xã Chư A Thai) lại tự lái ô tô vượt quãng đường gần 40 km sang xã Pờ Tó để kiểm tra từng khu chuồng trại, từng đàn bò.

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

(GLO)- Trên vùng đất cát trắng bạc màu, “khỉ ho cò gáy”, nông dân Nguyễn Xuân Ánh (SN 1972, thôn Thuận Phong, xã Hội Sơn) đã bền bỉ dựng nên một trang trại tổng hợp gần 10 ha, bình quân lợi nhuận 500 - 700 triệu đồng/năm.

Bình yên sau những ngày lạc lối

Trở về con đường sáng sau những ngày lạc lối

(GLO)- Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Gia Lai đã kiên trì bám cơ sở, cùng cấp ủy, chính quyền địa phương, người có uy tín cảm hóa, thức tỉnh những đối tượng từng nghe theo tổ chức phản động FULRO. Nhờ đó, nhiều người đã từ bỏ những việc làm sai trái, quay về với con đường sáng và vòng tay yêu thương của buôn làng.

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

(GLO)- Càng gần đến Tết Nguyên đán, những căn nhà mới của người dân vùng bão lũ càng hiện rõ hình hài. Khi những mái ấm được dựng lên từ mồ hôi, công sức của bộ đội và sự chung tay của cộng đồng, mùa xuân cũng kịp về sớm hơn với những gia đình lam lũ từng chịu nhiều mất mát do thiên tai.

Bo bo vào mùa đẫy hạt

Bo bo vào mùa đẫy hạt

(GLO)- Cuối năm, trên những nương rẫy vùng cao xã Krong (tỉnh Gia Lai), bo bo (còn có tên gọi khác là cao lương, lúa miến, mộc mạch) bước vào thời điểm chín rộ, hạt căng tròn, báo hiệu mùa thu hoạch đã đến.

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

(GLO)- Ở khu vực phía Tây tỉnh, trên vùng đất Chư A Thai, truyền thuyết về Pơtao Apui - Vua Lửa của người Jrai đến nay vẫn còn vang vọng. Điều này không chỉ lưu giữ một di sản độc đáo của Tây Nguyên, mà đang trở thành không gian văn hóa - du lịch.

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Khi màn đêm còn phủ đặc sương mặn, cũng là lúc những chiếc thuyền thúng nhỏ bé bắt đầu nghiêng mình lao vào biển động. Ở các làng chài bãi ngang Quảng Ngãi, mùa mưa bão không phải thời điểm trú ẩn, mà trái lại là “mùa vàng” hiếm hoi.

Ký ức lúa nương thiêng

Ký ức lúa nương thiêng

(GLO)- Trên những triền núi ở xã Vân Canh (tỉnh Gia Lai), đồng bào người Chăm H’roi và Bahnar vẫn gieo trồng lúa nương. Với họ, đây không chỉ là vụ mùa mà quan trọng hơn là cách gìn giữ ký ức của cha ông, hương vị thiêng quý của núi rừng.

Tìm lại mình từ bóng tối

Tìm lại mình từ bóng tối

Những cơn “phê” chớp nhoáng, những phút ngông cuồng tuổi trẻ, nông nổi đã đẩy nhiều thanh niên ở Quảng Ngãi lao vào vòng xoáy ma túy. Khi tỉnh lại, trước mắt họ chỉ còn là gia đình tan tác, sức khỏe tàn phá và tương lai bị bóng tối nghiện ngập nuốt chửng.

Vào rốn lũ cứu người

Vào rốn lũ cứu người

Giữa lúc thiên nhiên thử thách, họ đã chọn hành động; giữa hiểm nguy, họ chọn dấn thân và giữa bao nỗi lo, họ mang đến hy vọng. Những chàng trai từ Đà Lạt, Phan Thiết đã vượt hàng trăm kilomet giữa mưa lũ, sạt lở để đến với người dân vùng lũ Khánh Hòa, Phú Yên (cũ).

Trở về nẻo thiện

Trở về nẻo thiện

Hiểu được không nơi nào bằng, yên bình như buôn làng, những già làng, người có uy tín ở Gia Lai kiên trì đêm ngày vận động, giải thích cho người dân không nghe theo lời dụ dỗ của “Tin lành Đê Ga”.

Căn nhà của bà Đào bị đổ sập hoàn toàn trước cơn lũ dữ.

Những phận người ở rốn lũ Tuy Phước

(GLO)- Chỉ trong vòng nửa tháng, người dân vùng rốn lũ Tuy Phước phải gồng mình gánh chịu 2 đợt bão lũ lịch sử. Bên cạnh những căn nhà trơ trọi sau lũ, những phận người trắng tay vẫn cố gắng gượng dậy, với hy vọng được dựng lại mái ấm và cuộc sống yên bình.

null