Tuyên bố ngắn gọn nhưng quan trọng của NATO
Trước khi diễn ra Hội nghị, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez cho rằng nước này không cần đạt mục tiêu của NATO là chi 5% GDP cho quốc phòng và còn tìm quyền miễn trừ trong thoả thuận chung. Điều này khiến Madrid bị xem như "kẻ ngoài cuộc" trong một liên minh đang nỗ lực thể hiện sự đồng thuận. Dẫu vậy, phía Tây Ban Nha vẫn cam kết đáp ứng các mục tiêu năng lực mới của NATO.
Thủ tướng Slovakia Robert Fico cũng tuyên bố trên mạng xã hội X rằng đất nước ông “có những ưu tiên khác trong những năm tới ngoài việc tái vũ trang” và hoàn toàn có thể không tăng chi tiêu quốc phòng.
Ngược lại, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho rằng “Chúng ta đang nói về việc bảo vệ châu Âu, không chỉ Ba Lan hay CH Czech. Tôi phản đối ý tưởng cho một quốc gia được đứng ngoài”.
Ba Lan, quốc gia dự kiến chi 4,7% GDP cho quốc phòng trong năm nay, mức cao nhất NATO, cũng tỏ rõ không hài lòng trước quyết định của Slovakia và Tây Ban Nha. “Bất kỳ sự sai lệch nào khỏi nguyên tắc này từ một nước thành viên đều là tiền lệ xấu”, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz tuyên bố.
Tuy nhiên với kết quả cuối cùng, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng đã có "chiến thắng to lớn" cho Washington trong cuộc đấu tranh tăng chi tiêu quốc phòng ở NATO lần này. Ông đồng thời chỉ trích Tây Ban Nha vì đã đàm phán miễn trừ, thậm chí cảnh báo Madrid "trả giá gấp đôi" trên bàn đàm phán thương mại.
Tổng thống Donald Trump mô tả quyết định được đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh ở Hà Lan là "chiến thắng lớn cho châu Âu và nền văn minh phương Tây". Tuyên bố chung thể hiện các thành viên NATO cam kết chống lại những thách thức an ninh, bao gồm chủ nghĩa khủng bố và "mối đe dọa dài hạn do Nga gây ra".
Thái độ ”lăn tăn” của Tây Ban Nha và Slovakia về nghĩa vụ nâng mức chi tiêu quốc phòng theo đề xuất của ông Trump phản ánh có sự phân hóa nhất định trong tổ chức quân sự lớn nhất thế giới và bản chất của vấn đề liên quan chặt chẽ đến lợi ích nội bộ của từng quốc gia thành viên NATO.
Về tương lai của Ukraine, hãng thông tấn RIA đưa tin, ngày 25/6, Ngoại trưởng Hungary Peter Szijjarto tiết lộ, các ngoại trưởng NATO “không đưa ra bất kỳ quyết định nào liên quan Ukraine, dù là các hoạt động hỗ trợ tiếp theo hay bất cứ vấn đề gì khác”.
Ngoại trưởng Szijjarto nhấn mạnh, việc Ukraine gia nhập NATO sẽ đồng nghĩa với Thế chiến III và ông không mong muốn điều đó.
Trong khi đó, đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas cho biết, dù Ukraine không nằm trong chương trình nghị sự hàng đầu của hội nghị lần này, "nhưng đối với châu Âu, Ukraine là ưu tiên hàng đầu. Và đó là lý do tại sao chúng tôi cam kết giúp Kiev".
Bà Kallas cho rằng EU có thể giúp Kiev nâng mức chi tiêu quốc phòng theo tuyên bố chung của NATO, khẳng định EU đang hợp tác chặt chẽ với ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine.
Về phía ông Trump, sau cuộc gặp ông Zelensky tại Hội nghị NATO, Tổng thống Mỹ cho biết cuộc gặp “không thể tốt đẹp hơn”.
“Tôi nghĩ đây là thời điểm tuyệt vời để kết thúc (cuộc chiến Nga - Ukraine). Tôi sẽ nói chuyện với (Tổng thống Liên bang Nga) Vladimir Putin, xem liệu chúng tôi có thể chấm dứt nó không”, ông Trump nói, đồng thời phát tín hiệu ủng hộ việc gửi thêm tên lửa cho hệ thống phòng không Patriot của Kiev.
Ông Trump còn thêm rằng: “Chúng rất khó để có được. Chúng tôi cũng cần. Chúng tôi đang cung cấp chúng cho Israel, và chúng rất hiệu quả”.
Tổng Thư ký NATO Mark Rutte thì khẳng định toàn bộ liên minh – bao gồm cả Mỹ – “hoàn toàn cam kết” duy trì sự hỗ trợ dành cho Ukraine trong cuộc xung đột với Liên bang Nga.
Ông Rutte cho biết không một thành viên nào trong NATO “ngây thơ” trước mối đe dọa từ Liên bang Nga, và tất cả các nước trong khối “gần như đều có chung đánh giá” về tình hình.
Nga không bận tâm
Trước tuyên bố của ông Trump và NATO, ngày 26/6, ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov nói NATO tăng chi tiêu quốc phòng không ảnh hưởng đến an ninh của Nga.
“Tôi không nghĩ điều đó sẽ không tạo ra tác động gì đáng kể. Chúng tôi biết rõ mục tiêu của mình là gì, không giấu giếm và luôn công khai tuyên bố. Những mục tiêu đó hoàn toàn hợp pháp theo mọi cách hiểu về Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế. Chúng tôi cũng biết rõ bằng cách nào có thể bảo đảm đạt được các mục tiêu đó” - ông Lavrov nói.
Nga nhiều lần khẳng định không có ý định tấn công bất kỳ quốc gia NATO nào và cho rằng phương Tây đang viện cớ để thúc đẩy chi tiêu quân sự.
Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng cáo buộc NATO “dựng chuyện” để “rút tiền người dân và gây ra một cuộc chạy đua vũ trang”.
Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng cảnh báo phương Tây tịch thu tài sản Nga đang bị đóng băng ở nước ngoài chỉ thêm đẩy nhanh xu hướng các nước chuyển sang sử dụng hệ thống thanh toán khu vực.
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Á-Âu ngày 26/6, ông Putin cho rằng quá trình này sẽ không thể đảo ngược và về lâu dài sẽ mang lại lợi ích cho kinh tế toàn cầu, RT đưa tin.
Một ngày sau khi Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Hà Lan kết thúc, trong khuôn khổ Hội nghị Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), 3 Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Iran và Nga đã diễn ra tại thành phố ven biển Thanh Đảo.
SCO được thành lập năm 2001 với 10 quốc gia thành viên gồm: Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Iran, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Pakistan, Tajikistan, Uzbekistan và Belarus.
Tân Hoa Xã dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân mô tả SCO là đối trọng với một thế giới đang rơi vào "hỗn loạn và bất ổn" và "khi những thay đổi lớn của thế kỷ, chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ đang gia tăng".
"Các hành động bá quyền, áp đặt và bắt nạt nghiêm trọng làm suy yếu trật tự quốc tế" - ông Quân cảnh báo.
Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc cũng kêu gọi các đối tác "có hành động quyết liệt hơn để cùng nhau bảo vệ môi trường phát triển hòa bình".
Gặp ông Đổng Quân bên lề hội nghị, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrei Belousov ca ngợi mối quan hệ giữa hai nước đang ở "mức độ cao chưa từng có".
"Quan hệ hữu nghị giữa hai nước chúng ta tiếp tục phát triển tích cực trên mọi phương diện" – Bộ trưởng Quốc phòng Nga nhấn mạnh.
Trung Quốc vẫn giữ vững lập trường là bên trung lập trong xung đột giữa Nga và Ukraine, mặc dù các chính phủ phương Tây cho rằng quan hệ gần gũi của Bắc Kinh với Moscow đã mang lại cho Nga sự hỗ trợ kinh tế và ngoại giao quan trọng.
