'Ông mụ' xóa bỏ tục đẻ chòi ở Pa Lin

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
0:00 / 0:00
0:00
  • Nam miền Bắc
  • Nữ miền Bắc
  • Nữ miền Nam
  • Nam miền Nam
Phụ nữ ở Pa Lin, bản nằm lẻ loi giữa núi rừng Quảng Trị, hàng trăm năm qua luôn ám ảnh bởi tục 'đẻ chòi'. Đến kỳ sinh nở, họ một mình trong chòi giữa rẫy, tự cắt dây rốn cho con và đối diện bao hiểm nguy. Cho đến một ngày 'bộ đội Vũ' xuất hiện…

Hủ tục ám ảnh

Đakrông nằm trong danh sách 74 huyện nghèo nhất nước, xã A Vao là một trong những xã nghèo nhất H.Đakrông, Pa Lin là bản xa nhất của xã A Vao.

Dông dài vậy để thấy sự xa ngái của vùng đất bị bao bọc bởi bốn bề rừng núi này. Con đường bê tông độc đạo bé tí và dài gần 30 km nối trung tâm xã vào Pa Lin cũng chỉ mới hoàn thành vài ba năm trở lại đây, nhưng đến mùa mưa cũng sạt lở triền miên.

Còn trước khi có đường, di chuyển vào ra bản là cơn ác mộng của người dân lẫn người lính biên phòng.

Bản làng Pa Lin giữa bốn bề rừng núi

Bản làng Pa Lin giữa bốn bề rừng núi

Địa hình hiểm trở, dân trí thấp nên "con ma bệnh" tác oai tác quái ở vùng đất này hàng trăm năm qua. Trong số 756 nhân khẩu của 175 hộ, chủ yếu là người Pa Cô, đa phần sống nhờ nương rẫy và lụy chuyện đau ốm bởi thầy mo. Mãi đến năm 2014, Trạm quân dân y Pa Lin mới thành hình nhưng biên chế cũng chỉ 2 quân y sĩ.

Còn đối với sản phụ, "đẻ chòi" là một nỗi ám ảnh. Ông Hồ Côn Nhắc, Trưởng ban mặt trận thôn Pa Lin, nhớ lại: "Trước đây, khi người thân sắp đến ngày sinh nở, người thân làm cho cái chòi cạnh bìa rừng để sản phụ tự sinh. Nếu đứa trẻ sống thì được đưa lên nhà còn, không may thì… tự xử lý. Cũng có nhiều trường hợp rủi ro cả mẹ lẫn con".

Ở vùng sâu vùng xa, người dân Pa Lin ít tiếp xúc với chăm sóc y tế

Ở vùng sâu vùng xa, người dân Pa Lin ít tiếp xúc với chăm sóc y tế

Thế nhưng ít ai ngờ một y sĩ của bộ đội biên phòng vóc người nhỏ nhắn lại có thể đẩy lùi được hủ tục.

52 tuổi, thiếu tá Trần Minh Vũ có đến 31 năm lăn lộn từ đồn rừng xuống đồn biển, ra đến đảo Cồn Cỏ. Nay là cán bộ quân y Đồn biên phòng A Vao phụ trách Trạm quân dân y Pa Lin, thiếu tá Vũ bật mí bí quyết: "Tôi đến với bà con bằng tấm lòng mình, bằng sự chân thành, chứ không có gì hơn".

Thiếu tá Vũ ở Pa Lin

Thiếu tá Vũ ở Pa Lin

Những pha đỡ đẻ... nghẹt thở

Thiếu tá Vũ trải lòng về những đổi thay trong chuyện sinh nở của đồng bào Pa Cô ở bản Pa Lin nghe có vẻ nhẹ nhàng, nhưng thực tế đấy là cả quá trình "mưa dầm thấm lâu".

3 năm được phân công lên đồn trú ở Pa Lin, dấu chân của vị y sĩ biên phòng này in khắp bản làng. Thiếu tá Vũ đã cùng các đồng đội đến những ngôi nhà sàn xa nhất bản, khi biết tin ở đó có sản phụ sắp sinh.

Đến đó, các chiến sĩ biên phòng lại vận động, rằng muốn sinh đẻ an toàn thì phải ra trung tâm y tế ngoài xã, ngoài huyện. Lối nói mộc mạc, gần gũi của thiếu tá Vũ khiến bà con dân bản Pa Lin nghe theo.

Dấu chân của thiếu tá Vũ in khắp bản làng Pa Lin…

Dấu chân của thiếu tá Vũ in khắp bản làng Pa Lin…

Ngặt nỗi, hầu hết sản phụ ở Pa Lin đều không biết ngày dự sinh, bởi họ cũng chưa được đi siêu âm bao giờ. Chỉ đến khi đau bụng, thậm chí vỡ ối thì người nhà mới cuống cuồng đi tìm bộ đội Vũ.

"3 năm lên đây tôi đỡ đẻ 6 ca, nhưng ca nào cũng lâm vào… thế đã rồi, không kịp đưa ra ngoài trung tâm y tế. Không đỡ cũng phải đỡ", thiếu tá Vũ trải lòng với người viết trong những ngày cuối tháng 2.2024 giữa tiết trời A Vao se lạnh.

Chỉ cần ở đó có sản phụ, dù có xa bao nhiêu thiếu tá Vũ cũng tìm đến nhà thăm khám

Chỉ cần ở đó có sản phụ, dù có xa bao nhiêu thiếu tá Vũ cũng tìm đến nhà thăm khám

Ông vẫn chưa thể quên pha đỡ đẻ gay cấn nhất đời mình. Đó là 2 giờ sáng ngày 9.10.2023, trời mưa tầm tã, ông đang trực ở trạm thì nghe tiếng đập cửa mạnh.

Cửa mở, chồng của sản phụ Hồ Thị Lao ướt sũng lao vào, mếu máo: "Bộ đội Vũ ơi, cứu vợ con em với!". Ông chỉ kịp vớ ít dụng cụ y tế và túi thuốc rồi lao đi giữa đêm mưa.

"Qua thăm khám thì sản phụ Lao đã vỡ ối. Lúc này, việc ra trung tâm y tế xã chắc chắn không kịp. Nhà sản phụ cách trạm quân dân y chừng 3 cây số nên tôi nghĩ cho qua trạm dù gì cũng đầy đủ hơn ở nhà. Nhưng khổ nỗi, sản phụ mới ra khỏi nhà hơn 1 cây số thì đau không thể chịu được. Tôi dừng lại để xem, phát hiện đầu thai nhi đã lọt qua cổ tử cung, tiếp tục đưa về trạm e không kịp. Tôi vội vàng bảo với người nhà lấy áo mưa che cho sản phụ và đỡ đẻ ngay bên đường. Lúc đó trời đang mưa rất to, gió lớn làm tung cả áo mưa… Gần 10 phút sau, ca đỡ đẻ thành công. Tôi phải cởi áo mưa, lấy áo mình đang mặc trùm kín cho sản phụ đang ướt sũng rồi đưa đến trạm chờ xổ nhau", thiếu tá Vũ kể.

Nếu những "bà bầu" không ra được với trung tâm y tế xã cách đó 30 km để khám thai định kỳ thì "bộ đội Vũ" sẽ đến tận nhà thăm khám

Nếu những "bà bầu" không ra được với trung tâm y tế xã cách đó 30 km để khám thai định kỳ thì "bộ đội Vũ" sẽ đến tận nhà thăm khám

Tự nhận mình chỉ là y sĩ, kiến thức sản khoa có hạn, nhưng thiếu tá Vũ vẫn mạnh dạn xắn tay đỡ đẻ. Ngoài lần đỡ đẻ đầu tiên còn bỡ ngỡ, ông dần có thêm kinh nghiệm vì chịu khó tìm hiểu thêm sách vở, lân la làm quen với các bác sĩ sản khoa, nữ hộ sinh để học hỏi thêm.

"Tôi có thể không giỏi nhưng ít nhất là hơn mấy "bà mụ" ở trong bản và càng tốt hơn chuyện cứ để các sản phụ đi đẻ chòi", thiếu tá Vũ tự tin.

Cha của những đứa trẻ có tên "lạ"

Hồ Biên Cương, Hồ Biên Thùy, Hồ Thị Vũ Trang, Hồ Thị Hòa Bình, Hồ Thị Hạnh Phúc, Hồ Hoàng Trường Sa... là tên của 6 đứa trẻ sinh ra nhờ tay thiếu tá Vũ đỡ đẻ nơi miền sơn cước này. Ông kể, sau khi mẹ tròn con vuông, người nhà của sản phụ đều muốn ông làm "cha đỡ đầu" và đặt tên cho tụi nhỏ.

Y sĩ Vũ cưng nựng những em bé do chính tay mình đỡ đẻ

Y sĩ Vũ cưng nựng những em bé do chính tay mình đỡ đẻ

"Tôi cũng... áp lực lắm, không biết đặt tên gì. Cuối cùng, tôi đã chọn các tên Biên Cương, Biên Thùy, Hòa Bình, Vũ Trang, Hạnh Phúc, Trường Sa… Những cái tên ấy gắn với đất nước mình, với vùng sâu vùng xa, với nguyện ước khi nào các cháu lớn lên sẽ cùng với các chiến sĩ bộ đội xây dựng nền biên phòng toàn dân vững mạnh", thiếu tá Vũ tâm sự.

Y sĩ Vũ ẵm cháu Hồ Thị Hạnh Phúc từ tay chị Hồ Thị Thức

Y sĩ Vũ ẵm cháu Hồ Thị Hạnh Phúc từ tay chị Hồ Thị Thức

Chị Hồ Thị Thức, mẹ của cháu Hồ Thị Hạnh Phúc (sinh năm 2023) không nghĩ nhiều như thiếu tá Vũ. Chị chỉ biết rằng, nếu không có người lính quân y biên phòng ấy, chưa chắc chị và con còn ngồi đây nói chuyện.

"Với chúng tôi, bộ đội Vũ như là trưởng bản, già làng. Bộ đội Vũ nói, chúng tôi nghe", chị Thức quả quyết.

Chẩn đoán chính xác, cứu mạng đồng đội

Thiếu tá Vũ cũng đã từng cứu mạng đồng đội trong một tình huống cực kỳ ngặt nghèo. Đó là thời điểm trận lũ lịch sử đêm 19.10.2020 gây sạt lở đất nghiêm trọng, chia cắt bản Pa Lin với trung tâm xã, thì có một chiến sĩ bị ốm nặng. Qua thăm khám, y sĩ Vũ chẩn đoán chiến sĩ bị viêm ruột thừa cấp. "Khi đó tôi rất căng thẳng, vì nếu tôi chẩn đoán sai thì vất vả cho anh em đồng đội, vì đơn vị phải điều động nhân lực để đưa đồng đội lên tuyến trên trong lúc phải vận chuyển bằng võng, qua 20 km đường rừng khi các phương tiện cơ giới không thể vào được", thiếu tá Vũ nói. Cuối cùng, Đồn biên phòng A Vao vẫn thành lập tổ công tác đặc biệt 10 người, vượt núi băng rừng đưa chiến sĩ bị ốm ra ngoài. Sau hơn 3 giờ, đoàn đến được địa điểm xe cứu thương của Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Trị chờ sẵn. "Tôi lên xe cùng bệnh nhân di chuyển tiếp về Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị. Qua siêu âm, đúng là đồng chí ấy bị viêm ruột thừa, trễ tí nữa thì nguy hiểm đến tính mạng. May mắn, mọi sự đều ổn", thiếu tá Vũ nói.

Có thể bạn quan tâm

Tri ân - Mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn

Tri ân - Mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn

Với người dân tộc M’nông, Lễ mừng thọ là nghi lễ quan trọng, mang nhiều ý nghĩa xã hội sâu sắc. Đây là nghi lễ của gia đình nhưng được cộng đồng buôn làng quan tâm, thể hiện tinh thần cố kết, giúp đỡ lẫn nhau bền chặt giữa các thành viên.
Trở lại chốn 'địa đàng'

Trở lại chốn 'địa đàng'

Trekking khám phá, trải nghiệm lá phổi xanh Cát Tiên và chèo thuyền ngắm đàn cá sấu Xiêm thong dong bơi lội là cảm giác thú vị nhất mà du khách có thể thực hiện ở Vườn quốc gia Cát Tiên (Đồng Nai, Bình Phước, Lâm Đồng).
Những cuộc đời ven kênh

Những cuộc đời ven kênh

Từ bao đời nay, trên các nhánh sông Sài Gòn từng có những xóm làng ven kênh, họ sống đời cha nối tiếp đời con. Đó là những xóm kênh hay dân bờ kè gắn liền với cuộc đời và số phận thăng trầm cùng các dòng sông, bờ kênh của thành phố...
Thiêng liêng nghĩa tình đồng đội

Thiêng liêng nghĩa tình đồng đội

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trái tim những người từng chiến đấu ở chiến trường Campuchia vẫn luôn hướng về vùng đất Đức Cơ-nơi tiễn các anh đi làm nhiệm vụ quốc tế cao cả và cũng là nơi đón các anh trở về với đất mẹ. Và, ở miền biên viễn này còn có bao đồng đội đang yên giấc vĩnh hằng.

Người của biển khơi

Người của biển khơi

Cứ mỗi lèo biển đánh được nhiều cá, anh lập tức nhớ ngay tọa độ, ngày tháng đánh bắt, đêm có trăng hay không trăng, dòng hải lưu thế nào... để mùa sau, năm sau quay trở lại đánh bắt
Nguyễn Đăng Khang: Nam sinh đa tài

Nguyễn Đăng Khang: Nam sinh đa tài

(GLO)- “Nếu Tin học là chỗ dựa cho phím đàn được thăng hoa thì âm nhạc lại giúp em xua tan đi những căng thẳng sau hàng giờ đắm chìm cùng ngôn ngữ lập trình”-em Nguyễn Đăng Khang (lớp 11C3A, Trường THPT chuyên Hùng Vương) chia sẻ.