Làng Việt Nam: Làng Vũ Đại xưa có bác Chí Phèo, nay có nghề cá kho

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Chào bạn đọc! Tôi muốn bài mở đầu cho loạt bài Làng Việt Nam của mình bằng bài về làng Vũ Đại.

Làng Vũ Đại ngày xưa có lẽ là một làng "nghèo gia truyền", ít ra thì từ thời Nam Cao chưa kịp viết văn, nghĩa là cách đây đã ngót trăm năm.

Đó là một ngôi làng thuộc vùng đồng chiêm trũng tỉnh Hà Nam, nơi người ta hay nói là "chiêm khê mùa thối". Cấy được hạt thóc ở đó vất vả vô chừng. Nhưng cũng vì là vùng trũng ngập nước nên cá nhiều, những loài cá đồng quen thuộc ở làng quê chúng ta như cá trê, cá chuối (cá lóc), cá rô, cá diếc…

Cá kho làng Vũ Đại

Cá kho làng Vũ Đại

Cá kho là món ăn tuyệt đối dân dã, người nghèo lắm khi cũng được ăn, vì đơn giản chỉ cần họ bắt được mớ cá con, riềng mẻ gừng nhà trồng được, niêu đất vốn là "của gia bảo" trong nhà, sẵn rơm sẵn lá khô, cứ thế là có nồi cá kho thơm nức mũi. Cá kho tuy là món ăn dân dã, nhưng từ thuở xưa, nó đã là món ăn cung đình, được vua chúa Việt rất ưa chuộng.

Từ năm 2008, làng Vũ Đại đã nổi lên một đặc sản có thể sánh với bác Chí Phèo về độ nổi tiếng. Đó là cá kho làng Vũ Đại. Xin trích một đoạn giới thiệu cách kho cá quá "công nghệ" này:

"Không nơi đâu lại có cách kho cá tỉ mỉ và công phu như làng Vũ Đại. Quá trình từ những khâu đầu tiên chọn nguyên liệu đến cách nấu, nêm nếm gia vị đòi hỏi bàn tay khéo léo, tỉ mỉ, kiên trì của người nấu. Nguyên liệu đầu tiên là cá được chọn những loại cá trắm đen được nuôi tại nhà, nuôi tự nhiên, có cân nặng từ 3 đến 7 kg thì mới có được những niêu cá kho ngon, đậm vị.

Làng Vũ Đại có cách kho cá tỉ mỉ và công phu bậc nhất

Làng Vũ Đại có cách kho cá tỉ mỉ và công phu bậc nhất

Để làm nên nồi cá kho đúng chuẩn, đượm vị thịt chắc xương nhừ là cả quá trình nấu của người đứng bếp, đun từ 12 đến 14 tiếng, để ý thời gian những niêu cạn phải tra thêm hỗn hợp nước kho. Không chỉ vậy, người làng Vũ Đại có phương pháp kho cá gia truyền với niêu đất và bếp củi. Củi được dùng là củi nhãn để khói củi quyện với mùi cá vẫn béo mềm, thơm ngon, không quá cứng cũng không quá khô. Đặc biệt, những chiếc niêu cũng là điểm thú vị để níu giữ du khách tới đây.

Để có được nồi cá kho thơm ngon là sự kết hợp của bốn tỉnh thành. Đó là những chiếc niêu đất được mua ở Đô Lương (Nghệ An), chiếc vung có xuất xứ Thanh Hóa, đồ đóng hộp lại được mua ở Nam Định. Chỉ cơ sở chế biến là làng Vũ Đại.

Mọi công đoạn đều đòi hỏi bàn tay khéo léo, kiên trì

Mọi công đoạn đều đòi hỏi bàn tay khéo léo, kiên trì

Khi nhập niêu, người làm phải lọc chọn những chiếc chắc chắn, kiểm tra độ bền để tránh bị nứt vỡ trong suốt 16 tiếng kho. Sau đó, người làm cho vào mỗi niêu một nắm gạo và đun thành cháo. Việc này giúp chất hồ trong cháo bám vào khiến niêu bền hơn. Mỗi ngày phải sản xuất hàng trăm nồi cá, nhưng mỗi nồi đều có hương vị giống nhau, không có nồi nào là thiếu hoặc thừa gia vị. Mỗi miếng cá thấm đượm mùi của riềng, gừng, nước tương, đặc biệt là nước mắm Hải Hậu đặt riêng". (hết trích)

Để việc kho cá không ảnh hưởng đến sức khỏe, người dân dùng mặt nạ chống độc tránh khói

Để việc kho cá không ảnh hưởng đến sức khỏe, người dân dùng mặt nạ chống độc tránh khói

Ông Trần Bá Luận, chủ cơ sở cá kho Trần Luận từng chia sẻ: "Cá kho đúng chuẩn, đậm vị cần được đun nấu trong thời gian dài, đến khi thịt chắc xương nhừ và tiếp tục đun đến khi gần cạn nước mới đạt. Những công đoạn đều do người nhà tự đặt về".

Nghĩa là, để có niêu "cá kho Vũ Đại" nổi tiếng như bây giờ, người làng Vũ Đại phải thực hiện quy trình "thu góp đặc sản", nào là niêu đất mua ở vùng nào, vung đậy niêu mua ở nơi đâu, đồ đóng hộp mua gần nhất với quê nhà. Chỉ có củi là "nhà giồng được", củi nhãn, khói củi bay lên thơm quyện mùi cá kho trong niêu thành "hợp chất" quyến rũ. Quá cầu kỳ, và quá sành điệu, phải không các bạn?

Quy trình "thu góp đặc sản" cũng rất công phu

Quy trình "thu góp đặc sản" cũng rất công phu

Tôi cũng đã nhiều lần được ăn món cá kho nghệ thuật này, mua tại một "đại lý độc quyền" tại Hà Nội. Phải nói là ngon và lạ. Ăn với cơm gạo mới thì hết ý luôn.

Cá kho làng Vũ Đại ăn với cơm gạo mới thì hết ý luôn!

Cá kho làng Vũ Đại ăn với cơm gạo mới thì hết ý luôn!

Nếu nhà văn Nam Cao còn sống tới bây giờ, hẳn ông sẽ rất hài lòng khi người dân nghèo quê mình lại biết làm giàu từ một "công nghệ làng quê" giản dị đến như thế! Dù phải đặt mua niêu đất từ nơi xa, phải luộc niêu trước khi kho cá, dù phải quạt khói mù mịt suốt ngày đêm, ngồi bó lưng trước những mẻ cá kho có thể khiến Thạch Sùng chảy… nước dãi, thì người làng Đại Hoàng (tức Vũ Đại) đã chứng minh một lý thuyết thời thượng từ bên Mỹ: thế giới bây giờ là thế giới phẳng. Làm kinh tế, kinh doanh bây giờ là làm từng phân khúc.

Từ năm 2011, khi biết câu chuyện "Niêu cá kho làng Vũ Đại", tôi đã có một sáng kiến nhỏ là đặt tên miền cakho.com, và xin biếu không cho bà con làng Vũ Đại đang và sẽ kho cá bán.

Việt Nam có nhiều món ngon nổi tiếng, trong đó có cá kho làng Vũ Đại

Việt Nam có nhiều món ngon nổi tiếng, trong đó có cá kho làng Vũ Đại

Nhớ cách đây 20 năm, khi được tham dự một buổi dẫn giảng về marketing do "ông tổ của marketing thế giới" là Philip Kotler đăng đàn, tôi đã ngẫm nghĩ rất nhiều một câu nói tưng tửng của Kotler: "Nếu Trung Quốc là "công xưởng của thế giới", thì tại sao Việt Nam không là "nhà bếp của thế giới", trong khi đất nước các bạn đã nổi tiếng thế giới về ẩm thực mang thương hiệu Việt".

Đúng là chúng ta chỉ có thể tham gia vào "thế giới phẳng" này bằng sở trường của mình, mặt mạnh nhất của mình, bằng sự độc đáo mình đã có. Cá kho làng Vũ Đại là một bước đi trước của những người nông dân Hà Nam trong cuộc chạy đua chiếm lĩnh thị trường này.

Theo Thanh Thảo (TNO)

Có thể bạn quan tâm

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

(GLO)- Trên vùng đất cát trắng bạc màu, “khỉ ho cò gáy”, nông dân Nguyễn Xuân Ánh (SN 1972, thôn Thuận Phong, xã Hội Sơn) đã bền bỉ dựng nên một trang trại tổng hợp gần 10 ha, bình quân lợi nhuận 500 - 700 triệu đồng/năm.

Bình yên sau những ngày lạc lối

Trở về con đường sáng sau những ngày lạc lối

(GLO)- Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Gia Lai đã kiên trì bám cơ sở, cùng cấp ủy, chính quyền địa phương, người có uy tín cảm hóa, thức tỉnh những đối tượng từng nghe theo tổ chức phản động FULRO. Nhờ đó, nhiều người đã từ bỏ những việc làm sai trái, quay về với con đường sáng và vòng tay yêu thương của buôn làng.

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

(GLO)- Càng gần đến Tết Nguyên đán, những căn nhà mới của người dân vùng bão lũ càng hiện rõ hình hài. Khi những mái ấm được dựng lên từ mồ hôi, công sức của bộ đội và sự chung tay của cộng đồng, mùa xuân cũng kịp về sớm hơn với những gia đình lam lũ từng chịu nhiều mất mát do thiên tai.

Bo bo vào mùa đẫy hạt

Bo bo vào mùa đẫy hạt

(GLO)- Cuối năm, trên những nương rẫy vùng cao xã Krong (tỉnh Gia Lai), bo bo (còn có tên gọi khác là cao lương, lúa miến, mộc mạch) bước vào thời điểm chín rộ, hạt căng tròn, báo hiệu mùa thu hoạch đã đến.

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

(GLO)- Ở khu vực phía Tây tỉnh, trên vùng đất Chư A Thai, truyền thuyết về Pơtao Apui - Vua Lửa của người Jrai đến nay vẫn còn vang vọng. Điều này không chỉ lưu giữ một di sản độc đáo của Tây Nguyên, mà đang trở thành không gian văn hóa - du lịch.

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Khi màn đêm còn phủ đặc sương mặn, cũng là lúc những chiếc thuyền thúng nhỏ bé bắt đầu nghiêng mình lao vào biển động. Ở các làng chài bãi ngang Quảng Ngãi, mùa mưa bão không phải thời điểm trú ẩn, mà trái lại là “mùa vàng” hiếm hoi.

Ký ức lúa nương thiêng

Ký ức lúa nương thiêng

(GLO)- Trên những triền núi ở xã Vân Canh (tỉnh Gia Lai), đồng bào người Chăm H’roi và Bahnar vẫn gieo trồng lúa nương. Với họ, đây không chỉ là vụ mùa mà quan trọng hơn là cách gìn giữ ký ức của cha ông, hương vị thiêng quý của núi rừng.

Tìm lại mình từ bóng tối

Tìm lại mình từ bóng tối

Những cơn “phê” chớp nhoáng, những phút ngông cuồng tuổi trẻ, nông nổi đã đẩy nhiều thanh niên ở Quảng Ngãi lao vào vòng xoáy ma túy. Khi tỉnh lại, trước mắt họ chỉ còn là gia đình tan tác, sức khỏe tàn phá và tương lai bị bóng tối nghiện ngập nuốt chửng.

Vào rốn lũ cứu người

Vào rốn lũ cứu người

Giữa lúc thiên nhiên thử thách, họ đã chọn hành động; giữa hiểm nguy, họ chọn dấn thân và giữa bao nỗi lo, họ mang đến hy vọng. Những chàng trai từ Đà Lạt, Phan Thiết đã vượt hàng trăm kilomet giữa mưa lũ, sạt lở để đến với người dân vùng lũ Khánh Hòa, Phú Yên (cũ).

Trở về nẻo thiện

Trở về nẻo thiện

Hiểu được không nơi nào bằng, yên bình như buôn làng, những già làng, người có uy tín ở Gia Lai kiên trì đêm ngày vận động, giải thích cho người dân không nghe theo lời dụ dỗ của “Tin lành Đê Ga”.

Căn nhà của bà Đào bị đổ sập hoàn toàn trước cơn lũ dữ.

Những phận người ở rốn lũ Tuy Phước

(GLO)- Chỉ trong vòng nửa tháng, người dân vùng rốn lũ Tuy Phước phải gồng mình gánh chịu 2 đợt bão lũ lịch sử. Bên cạnh những căn nhà trơ trọi sau lũ, những phận người trắng tay vẫn cố gắng gượng dậy, với hy vọng được dựng lại mái ấm và cuộc sống yên bình.

Chuyện cổ tích của buôn làng

Chuyện cổ tích của buôn làng

(GLO)- Ở làng Tươl Ktu (xã Đak Đoa), khi nhắc đến vợ chồng bác sĩ Nay Blum - H’Nơn, người dân nơi đây luôn kể về họ như kể lại những câu chuyện cổ tích. Với họ, đôi vợ chồng bác sĩ ấy là quà của Yang tặng cho làng Tươh Ktu.

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

(GLO)- Các cơ quan chức năng, nhất là ngành Công an, chính quyền địa phương là lực lượng chủ công trong phòng, chống mua bán người. Tuy nhiên, toàn xã hội cũng phải cùng vào cuộc và quan trọng nhất là mỗi cá nhân phải chủ động bảo vệ mình bằng cách nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật.

Dư vang Plei Me

Dư vang Plei Me

(GLO)- 60 năm đã trôi qua kể từ chiến thắng Plei Me lịch sử (tháng 11-1965), nhưng dư vang của trận đầu thắng Mỹ trên chiến trường Tây Nguyên vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức của những cựu binh già. 

Một góc trung tâm xã Kon Chiêng.

Đánh thức Kon Chiêng

(GLO)- Từ quốc lộ 19 rẽ vào tỉnh lộ 666 khoảng 40 km thì đến xã Kon Chiêng. Hai bên đường là những triền mía xanh mát, thấp thoáng những mái nhà sàn trong không gian xanh thẳm của núi rừng, gợi về một Kon Chiêng đang vươn mình đổi thay.

Những chiếc bè nuôi thủy sản của ngư dân bị sóng đánh vỡ tan, trôi dạt ven biển.

Xác xơ làng chài sau cơn bão dữ...

(GLO)-Sau cơn bão dữ Kalmaegi (bão số 13), những làng chài vốn yên bình, đầy sinh khí bỗng chốc trở nên xác xơ, trơ trọi và ngổn ngang chỉ sau vài giờ bão quét qua. Cảnh quan rồi sẽ dần hồi phục, nhưng những mất mát, tổn thất vẫn sẽ đè trĩu trên đôi vai người dân ven biển rất lâu nữa...

Cảnh hoang tàn, đổ nát ở làng chài Nhơn Lý, Gia Lai. Ảnh: Đức Nhật

Gượng dậy sau bão

Bão Kalmaegi (bão số 13) đã tan, trên dải đất ven biển Gia Lai, Đắk Lắk, người dân lặng lẽ nhặt lại từng tấm tôn, viên ngói, gom góp chút bình yên từ đống hoang tàn.

null