Sự kiện diễn ra từ ngày 11 - 13.7 đã tạo bầu không khí khoa học sôi động, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực đưa thiên văn học đến gần công chúng Việt Nam, nhất là giới trẻ.
Từ những chiếc kính viễn vọng đến giấc mơ chạm sao
Hơn 1.200 lượt khách tham dự trong suốt 3 ngày, trong đó có trên 600 lượt học sinh các cấp từ mầm non đến THPT. Các bạn trẻ được tiếp cận với những nội dung thiên văn hiện đại thông qua chuỗi hoạt động trải nghiệm STEM hấp dẫn, như chế tạo bản đồ sao, đồng hồ Mặt trời, mô hình tàu thám hiểm, thử thách “đổ bộ lên Sao hỏa”, cùng đêm quan sát bầu trời với hệ thống kính thiên văn tiên tiến.
“Lần đầu tiên em được nhìn thấy Mặt Trăng qua kính thiên văn. Em rất thích vì được tham gia hoạt động quan sát bầu trời đêm và học cách sử dụng kính để nhìn thấy các hành tinh cũng như ngôi sao ở xa. Khi quan sát trực tiếp qua kính, em cảm thấy rất bất ngờ và hào hứng”, em Nguyễn Trọng Nam, học sinh lớp 10, Trường THPT Số 1 Tuy Phước (xã Tuy Phước), chia sẻ.
Bên cạnh trải nghiệm thực tế, tuần lễ còn là sân chơi học thuật đậm chất chuyên môn. Các buổi nói chuyện đại chúng từ những nhà khoa học tên tuổi lớn như GS Wen-Ping Chen (Viện Thiên văn học, ĐH Quốc lập Trung ương Đài Loan), PGS.TS Đinh Văn Trung (Viện trưởng Viện Vật lý, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam), TS Phạm Tuấn Anh (Khoa Vật lý Thiên văn, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam thuộc Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam)…, cùng các hội thảo chuyên đề về nhiếp ảnh thiên văn, STEM trong giáo dục thiên văn, mạng lưới thiên văn nghiệp dư toàn quốc đã mở ra không gian kết nối, học hỏi và chia sẻ giữa giới chuyên môn và công chúng. Đặc biệt, Triển lãm ảnh thiên văn là điểm nhấn nghệ thuật khiến nhiều người trầm trồ, nơi vẻ đẹp kỳ vĩ của vũ trụ được ghi lại qua ống kính của các nhiếp ảnh gia đam mê và tài năng.
“Thiên văn học không chỉ là khoa học, mà còn là nghệ thuật. Những bức ảnh vũ trụ trong triển lãm đã giúp người xem cảm nhận được vẻ đẹp sâu thẳm và sự rộng lớn của không gian mà chúng ta đang sống”, TS Phạm Tuấn Anh (Khoa Vật lý Thiên văn, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam thuộc Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam), đánh giá.
Lan tỏa niềm đam mê đến mọi miền
Chị Nguyễn Kha Ly, thành viên CLB Thiên văn Nghiệp dư TP Hồ Chí Minh, bày tỏ đầy xúc động khi được tham gia sự kiện: “Các hoạt động thiên văn học trước đây thường diễn ra ở quy mô nhỏ và rời rạc. Nhưng tại tuần lễ này, tôi thật sự bất ngờ về quy mô và chiều sâu nội dung. Việc thu hút hơn 100 thành viên từ 11 CLB và đội nhóm thiên văn trên cả nước đã thể hiện rõ cam kết của Gia Lai trong việc xây dựng hình ảnh trở thành điểm đến học thuật, đổi mới, ứng dụng tầm quốc tế. Tôi tin rằng sự kiện này sẽ truyền cảm hứng mạnh mẽ, không chỉ cho giới trẻ mà cả những người làm giáo dục, nghiên cứu và truyền thông khoa học”.
Các phụ huynh tham gia tuần lễ cũng đánh giá cao ý nghĩa của sự kiện. Gia đình chị Nguyễn Như Hoài Phương từ TP Hồ Chí Minh đã chọn Quy Nhơn làm điểm dừng chân cho kỳ nghỉ hè năm nay, chỉ để các con có thể “sống cùng khoa học”. Chị thổ lộ: “Khi tham gia tuần lễ, các con được trực tiếp trải nghiệm nhiều hoạt động STEM thiết thực như vẽ tranh thiên văn, chế tạo bản đồ sao, đồng hồ mặt trời… Những hoạt động này vừa bổ ích vừa khơi gợi trí tò mò khoa học một cách tự nhiên. Điều quý giá nhất là các con không chỉ học qua lý thuyết mà được tự tay thực hiện, điều mà trong lớp học bình thường rất khó có được”.
Có thể thấy, tuần lễ thiên văn năm nay được tổ chức bài bản, có tính quốc tế và gắn kết chặt chẽ giữa giáo dục - nghiên cứu - trải nghiệm cộng đồng, đã mở ra hướng đi mới cho tỉnh Gia Lai trong hành trình xây dựng “Thành phố khoa học” của Việt Nam. Như ông Nguyễn Hữu Hà, Phó Giám đốc Sở KH&CN đã chia sẻ tại lễ bế mạc: “Mỗi người tham dự tuần lễ, đặc biệt là học sinh đều là hạt giống của tri thức. Chúng tôi kỳ vọng, sau sự kiện này, sẽ có nhiều “đại sứ thiên văn” lan tỏa tình yêu khoa học trong cộng đồng. Trung tâm sẽ tiếp tục tạo mọi điều kiện để các bạn trẻ được học hỏi, sáng tạo và kết nối với các nhà khoa học trong và ngoài nước”.
Phó Giám đốc Sở KH&CN cũng khẳng định, Tuần lễ Thiên văn Cộng đồng quốc tế 2025 đã kết thúc nhưng những tia sáng để lại vẫn đang âm thầm lan rộng. Dưới bầu trời đêm hôm ấy, không chỉ có các vì sao tỏa sáng, ở đó còn có ánh mắt long lanh của những bạn trẻ lần đầu nhìn thấy vũ trụ và có cả niềm tin rằng: “Với tri thức, mọi giới hạn đều có thể được vượt qua”.
