Từ năm 2023, Bình Ðịnh đã triển khai hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng phần mềm truy xuất nguồn gốc, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, tăng niềm tin người tiêu dùng.
Minh bạch để tăng niềm tin
Cuối năm 2024, HTX Nông nghiệp Phước Hưng (huyện Tuy Phước) bắt đầu triển khai hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc (TXNG) cho sản phẩm gạo BC15. Quy trình được triển khai từ khâu sản xuất, thu mua, xay xát đến đóng gói. Nhờ đó, người tiêu dùng chỉ cần quét mã QR trên bao bì là có thể truy xuất đầy đủ thông tin về vùng trồng, quy trình sản xuất và tiêu chuẩn kiểm định. Việc này đã giúp sản phẩm của HTX Nông nghiệp Phước Hưng nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và tăng sản lượng tiêu thụ.
 |
| Tem truy xuất nguồn gốc là “chứng minh thư” của sản phẩm, giúp người tiêu dùng kiểm tra thông tin của sản phẩm. Ảnh: Hồng Hà |
Ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Phước Hưng, cho biết: “Trước đây, gạo của HTX khó vào thị trường ngoài tỉnh, giá không cao. Nhờ Sở KH&CN hỗ trợ xây dựng hệ thống TXNG, sản phẩm đã khẳng định được uy tín, tạo lòng tin và ngăn chặn được hành vi gian lận thương mại. Lượng tiêu thụ gạo BC15 đã tăng đáng kể”.
Ông Nguyễn Văn Thanh, một khách hàng tại Tuy Phước, chia sẻ: “Gạo của HTX có tem, nhãn và mã QR rõ ràng, quét là biết nguồn gốc nên tôi rất yên tâm sử dụng”.
Từ hiệu quả ban đầu, HTX Nông nghiệp Phước Hưng dự kiến mở rộng TXNG cho các dòng gạo chất lượng cao như ST24, ST25, TBR39, và kết nối với Cổng thông tin TXNG sản phẩm, hàng hóa quốc gia. Đây là bước tiến để HTX chuẩn hóa quy trình sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh và hướng đến xuất khẩu.
TXNG cũng được nhiều DN trong tỉnh áp dụng hiệu quả, đặc biệt trong các ngành hàng đặc sản. Tại TP Quy Nhơn, Công ty TNHH Yến Quang đã triển khai hệ thống TXNG cho các sản phẩm từ tổ yến. Hệ thống này bao quát từ thu hoạch, sơ chế, chế biến đến đóng gói và dán nhãn.
“Truy xuất giúp chúng tôi kiểm soát quy trình, minh bạch thông tin và tạo niềm tin với khách hàng. Nhờ vậy, sản phẩm bán chạy hơn, lợi nhuận tăng và có cơ hội tiếp cận các thị trường khó tính như Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan”, bà Trần Thị Thu Hà - Giám đốc Công ty cho biết.
Tính đến giữa năm 2025, có hơn 40 sản phẩm thuộc 7 nhóm sản phẩm của 10 đơn vị trong tỉnh được hỗ trợ áp dụng TXNG, tập trung vào các đặc sản, sản phẩm OCOP như yến sào, rượu Bàu Đá, rau hữu cơ, gạo đặc sản, nước mắm Tam Quan…
Hệ thống phần mềm TXNG tại địa chỉ: https://httxng.binhdinh.gov.vn do Sở KH&CN phối hợp với Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia phát triển, được thiết kế thân thiện, dễ sử dụng, phù hợp cả với HTX nhỏ và hộ nông dân.
“Bình Định bắt đầu triển khai các hoạt động về TXNG từ năm 2020, nhưng phần mềm chính thức đưa vào áp dụng từ năm 2023. Đây là công cụ giúp DN nâng cao uy tín, tiếp cận thị trường xuất khẩu; còn người tiêu dùng thì yên tâm với sản phẩm an toàn, rõ nguồn gốc”, ông Trần Quốc Trường - Trưởng phòng Quản lý tiêu chuẩn chất lượng, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng, cho biết.
Truy xuất để bứt phá
Theo Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, từ năm 2023 đến nay, tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ DN và HTX như: Tập huấn nhận thức về TXNG, hướng dẫn sử dụng phần mềm, hỗ trợ tem nhãn và duy trì hệ thống TXNG, nhằm giúp đơn vị tiếp cận công nghệ, nâng cao năng lực quản lý và truyền thông sản phẩm. Tuy nhiên, việc triển khai TXNG còn nhiều trở ngại. Nhiều HTX, DN nhỏ chưa quen với phần mềm, còn lúng túng trong thao tác; một số đơn vị còn hạn chế về nhận thức tiêu chuẩn. Giao diện phần mềm tuy thân thiện nhưng cần tiếp tục cải thiện để phù hợp hơn với người dùng.
TXNG đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nông sản xuất khẩu, theo các chính sách mới như Quyết định 100/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư 02/2024/TT-BKHCN của Bộ KH&CN. Tại Bình Định, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng đã tham mưu ban hành Đề án 100 và Kế hoạch 18/KH-UBND nhằm triển khai hệ thống TXNG toàn tỉnh.
“Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, đặc biệt phổ biến Thông tư số 02/2024/TT-BKHCN và phần mềm TXNG tỉnh. Phần mềm sẽ được cải tiến theo hướng đơn giản, phù hợp với DN nhỏ và hộ kinh doanh. Tỉnh cũng sẽ hỗ trợ duy trì, mở rộng hệ thống TXNG, tăng cường ứng dụng công nghệ vào các sản phẩm OCOP, sản phẩm chủ lực, đồng thời siết chặt quản lý để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Với sự đồng hành của Nhà nước và quyết tâm từ DN, TXNG sẽ là bước đệm vững chắc để đặc sản Bình Định vươn ra thị trường trong và ngoài nước”, ông Trường khẳng định.
HỒNG HÀ
