Đặt con người vào trung tâm chính sách

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Việc cho phép các cặp vợ chồng tự quyết định số con là một bước đi đúng đắn trong bối cảnh mức sinh đang giảm.

Tuy nhiên, cần kiểm soát chặt chẽ hành vi lựa chọn giới tính thai nhi nhằm bảo đảm cân bằng giới tính và ổn định xã hội lâu dài.

Việc sửa đổi điều 10 của Pháp lệnh Dân số - vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XV thông qua - đã trao quyền cho các cặp vợ chồng và cá nhân được tự quyết định về thời điểm sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh. Đây là một chính sách kịp thời và mạnh mẽ, nhất là khi mức sinh tại Việt Nam đang có xu hướng giảm, thậm chí ở nhiều khu vực đã xuống dưới mức sinh thay thế.

Khi đi kèm với các chính sách hỗ trợ về tài chính, giáo dục và y tế, quyền tự quyết trong sinh sản sẽ góp phần khuyến khích các cặp vợ chồng - đặc biệt là những người đang trì hoãn sinh con vì áp lực kinh tế - đưa ra quyết định sinh thêm con một cách chủ động và tích cực.

Tuy nhiên, tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi vẫn là một vấn đề đáng lo ngại, là nguyên nhân chính dẫn đến mất cân bằng giới tính khi sinh. Tỉ lệ bé trai sinh ra tại Việt Nam đã vượt quá ngưỡng cân bằng tự nhiên trong nhiều năm. Điều này phản ánh thực trạng lựa chọn giới tính thai nhi vẫn tồn tại, kể cả dưới hình thức nạo phá thai khi thai nhi là bé gái.

Hệ lụy từ sự mất cân bằng giới tính là sâu rộng và lâu dài: ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của phụ nữ; làm suy giảm chất lượng dân số; dẫn đến thiếu hụt lao động nữ trong các ngành nghề đặc thù như giáo dục mầm non, y tế, tiểu học; gia tăng các tệ nạn xã hội như mại dâm, buôn bán người, hôn nhân ép buộc; và gây khó khăn trong việc kết hôn cho nam giới, từ đó ảnh hưởng đến an ninh xã hội.

Việc tăng mức phạt hành vi tiết lộ và lựa chọn giới tính thai nhi lên đến 100 triệu đồng là cần thiết, song vẫn chưa đủ nếu thiếu cơ chế thực thi nghiêm túc. Muốn răn đe hiệu quả, cần có hệ thống giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm các cơ sở y tế vi phạm.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông phải được đẩy mạnh hơn nữa để thay đổi nhận thức của người dân về bình đẳng giới. Truyền thông nên đi vào từng cộng đồng, từng nhóm đối tượng cụ thể, nhằm phá vỡ những định kiến "trọng nam khinh nữ" vẫn còn tồn tại ở một số vùng nông thôn và trong tư duy truyền thống.

Để dung hòa giữa quyền sinh sản cá nhân và lợi ích xã hội - đặc biệt là trong việc giữ mức sinh bền vững và phòng ngừa tái diễn bất bình đẳng giới - theo tôi, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Tôn trọng quyền tự quyết sinh con của cá nhân, như tinh thần của Pháp lệnh mới;

Thiết kế chính sách dân số linh hoạt theo từng vùng miền, ưu tiên khuyến khích sinh thay vì kiểm soát sinh;

Kiểm soát nghiêm hành vi lựa chọn giới tính thai nhi bằng luật pháp rõ ràng và công nghệ quản lý thông tin khám thai hiện đại;

Có chính sách hỗ trợ thiết thực cho các gia đình có con gái; đồng thời tạo điều kiện phát triển toàn diện cho nữ giới về sức khỏe, giáo dục và nghề nghiệp.

Dân số không chỉ là câu chuyện bao nhiêu người được sinh ra, mà còn là việc ai được sinh ra, họ sống thế nào, và xã hội ứng xử ra sao với họ. Nếu muốn phát triển bền vững, chúng ta phải đặt con người - cả nam lẫn nữ - vào trung tâm của mọi chính sách.

TS Hà Trọng Nghĩa-Giảng viên Trường Đại học Mở TP HCM

Theo NLĐO

Có thể bạn quan tâm

Vang mãi tiếng cồng chiêng

Vang mãi tiếng cồng chiêng

(GLO)- Từ ngày 30-10 đến 8-11, tại phường Pleiku, xã Biển Hồ và một số địa phương trên địa bàn tỉnh Gia Lai diễn ra chuỗi sự kiện Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026.

Khi chính quyền chủ động tìm đến người dân

Khi chính quyền chủ động tìm đến người dân

Vừa qua, UBND TP.HCM tổ chức lễ ra mắt ba mô hình chuyển đổi số mang tính tiên phong, sáng tạo và nhân văn, tập trung vào các lĩnh vực: kết nối giao thông công cộng; kết nối kho dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính; hỗ trợ người dân đăng ký khai tử tại nhà.

Đừng để trẻ em đơn độc trên không gian mạng

Đừng để trẻ em đơn độc trên không gian mạng

(GLO)- Không gian mạng mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ bắt nạt, dụ dỗ, lừa đảo và xâm hại trẻ em. Bảo vệ trẻ trên môi trường số không thể chỉ trông chờ vào kỹ năng tự phòng vệ, mà cần trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội.

Chặn áp lực tăng giá từ chi phí đầu vào

Chặn áp lực tăng giá từ chi phí đầu vào

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng vừa yêu cầu các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương tính toán phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân, đồng thời rà soát cơ sở pháp lý, tác động và tính khả thi của việc giảm thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%.

Góp xanh cho Trường Sa

Góp xanh cho Trường Sa

(GLO)- Tiếp tục đồng hành cùng chương trình “Xanh hóa Trường Sa”, ngành chức năng tỉnh Gia Lai vừa bàn giao hơn 11.000 cây dừa giống Tam Quan cho Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân.

Chuyển từ trao tặng sang trao cơ hội

Chuyển từ trao tặng sang trao cơ hội

Một phần quà có thể giúp gia đình vượt qua tháng khó, còn một chỗ học nghề, việc làm, thẻ bảo hiểm y tế hay mái nhà vững chãi sẽ giúp họ đứng vững lâu dài. Giảm nghèo bền vững vì thế là sự dịch chuyển từ trao tặng sang trao cơ hội,...

Kích cầu du lịch

Kích cầu du lịch

(GLO)- HĐND tỉnh Gia Lai vừa thông qua 2 nghị quyết về hỗ trợ thu hút khách quốc tế qua các chuyến bay charter (thuê chuyến) và phát triển du lịch cộng đồng. Đây là những chính sách rất đáng chú ý trong nỗ lực đưa du lịch trở thành một động lực phát triển của tỉnh nhà.

Thu hút nhân tài, khơi thông nguồn lực phát triển

Thu hút nhân tài, nhân lên nguồn lực phát triển

(GLO)- 80 năm trước, trong thư “Tìm người tài, đức”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò đặc biệt của nhân tài đối với sự nghiệp kiến thiết đất nước. Tư tưởng đó tiếp tục được phát triển trong Kết luận số 105-KL/TW, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ việc thu hút, trọng dụng nhân tài.

Khơi thông giá trị bản quyền

Khơi thông giá trị bản quyền

Tại hội nghị tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan vừa tổ chức tại Hà Nội, Bộ VH-TT-DL nhận định, sau hơn 20 năm thực thi và qua nhiều lần sửa đổi, pháp luật về sở hữu trí tuệ đã tạo nền tảng quan trọng cho việc bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.

Tin ở người trẻ

Tin ở người trẻ

Nhìn lại lịch sử dân tộc và chặng đường 70 năm hình thành, phát triển của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, có thể thấy, ở mỗi giai đoạn, thanh niên luôn được tin tưởng giao phó và đảm nhận những vai trò, sứ mệnh mới.

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế - địa chính trị thế giới biến động phức tạp, khó lường, hơn 50 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài mà chúng ta thu hút được trong 9 tháng qua không chỉ lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay mà đó chính là một "phiếu tín nhiệm" của quốc tế dành cho VN.

null