Chủ trương đưa toàn bộ giao dịch bất động sản lên sàn giao dịch hoặc trung tâm dữ liệu quốc gia là một bước ngoặt mang tính chiến lược trong công tác quản lý đất đai.
Lâu nay, thị trường bất động sản Việt Nam tồn tại dai dẳng tình trạng thiếu minh bạch, thông tin chắp vá. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến "loạn giá", xuất hiện cơ chế "hai giá" trong chuyển nhượng và tạo mảnh đất màu mỡ cho hoạt động đầu cơ, trục lợi. Do đó, việc đưa các giao dịch lên sàn để kiểm soát là yêu cầu cấp thiết để tái thiết lập trật tự.
Bản chất của cơ chế này là hình thành nên nguồn "dữ liệu sống" cho quốc gia. Khi đó, sàn giao dịch quốc gia sẽ đóng vai trò như một "máy bơm dữ liệu", liên tục cập nhật mọi biến động thị trường theo thời gian thực. Thay vì quản lý dựa trên cảm tính hay các báo cáo chậm trễ như trước đây, Nhà nước sẽ có nền tảng số liệu chính xác để điều tiết cung - cầu, xác định giá trị thực và xây dựng chính sách thuế công bằng, ngăn chặn triệt để tình trạng thổi giá.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, sàn giao dịch bất động sản quốc gia sẽ thay đổi toàn diện phương thức quản lý: từ thủ công sang số hóa. Tất cả thông tin về thửa đất, căn hộ, lịch sử giao dịch hay quy hoạch đều sẽ được mã hóa, gắn mã định danh riêng (code). Có thể ví von rằng mỗi bất động sản từ nay sẽ có một "chứng minh thư" riêng. Nhờ đó, toàn bộ quy trình hành chính từ đăng ký, định giá, công chứng, cấp sổ đến nộp thuế đều có thể thực hiện trên môi trường điện tử với khả năng truy xuất minh bạch.
Tuy nhiên, một điểm mấu chốt mà người dân và doanh nghiệp cần hiểu đúng để tránh tâm lý hoang mang: Quy định này là bắt buộc niêm yết chứ không phải bắt buộc giao dịch qua sàn. Cụ thể, niêm yết là điều kiện cần để đăng ký bán nhằm mục đích công khai thông tin và cấp mã định danh cho sản phẩm. Còn quyền tự do kinh doanh vẫn được bảo đảm, tức người bán hoàn toàn có quyền quyết định giá bán và người mua là ai. Nhà nước không can thiệp vào thỏa thuận dân sự này.
Chỉ khi giao dịch thành công, thông tin về giá cả và lịch sử chuyển nhượng mới được cập nhật lại hệ thống. Lúc này, dữ liệu trở thành cơ sở pháp lý quan trọng giúp các thủ tục hành chính "hậu kiểm" như sang tên, cấp sổ đỏ, nộp thuế trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn rất nhiều.
Khi mọi giao dịch đều được "soi chiếu" dưới ánh sáng của dữ liệu công khai, các hành vi giao dịch "ngầm", lách luật hay thổi giá ảo sẽ không còn đất sống. Những sản phẩm nhập nhèm về pháp lý sẽ bị hệ thống kiểm tra chéo và đào thải.
Để vận hành mô hình sàn giao dịch bất động sản quốc gia hiệu quả, cần chuyên nghiệp hóa đội ngũ môi giới. Chỉ những môi giới bất động sản được đào tạo bài bản, có chứng chỉ hành nghề và được cấp phép mới được quyền truy cập và thực hiện nghiệp vụ trên sàn. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và giám sát, bảo đảm sàn hoạt động theo mô hình mở, kết nối chia sẻ dữ liệu chứ không độc quyền thông tin.
Khi thị trường bất động sản được trả về đúng giá trị thực nhờ dữ liệu minh bạch, bài toán an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô sẽ tìm được lời giải bền vững.
TS TRẦN XUÂN LƯỢNG - Viện phó Viện Nghiên cứu
Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam
(Dẫn nguồn NLĐO)
