Ấn vàng, ngọc tỷ - Biểu trưng quyền lực

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Trong suốt gần nửa thế kỷ, rất ít người biết đến sự tồn tại của bộ ấn vàng, ngọc tỷ
Trong 143 năm tồn tại, nhà Nguyễn luôn coi ấn tín biểu thị cho quyền lực tối cao, là báu vật của quốc gia.
Ấn vàng truyền quốc
Ấn làm từ vàng, bạc gọi là kim bảo. Ấn làm bằng ngọc gọi là ngọc tỷ. Một trong những bảo vật hoàng cung mang giá trị vô cùng đặc biệt là ấn vàng "Đại Việt quốc Nguyễn Chúa vĩnh trần chi bảo" được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2016, hiện trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Ấn đúc bằng vàng, mặt hình vuông, núm hình kỳ lân. Lưng ấn khắc 2 dòng chữ Hán "Kê bát thập kim, lục hốt tứ lạng tứ tiền tam phân, Vĩnh Thịnh ngũ niên thập nhị nguyệt sơ lục nhật tạo". Mặt ấn đúc nổi 9 chữ triện "Đại Việt quốc Nguyễn Chúa vĩnh trần chi bảo" (ấ́n trấn thủ vĩnh viễn của Chúa Nguyễn nước Đại Việt).
 
Ấn vàng “Đại Việt quốc Nguyễn Chúa vĩnh trần chi bảo”
Theo TS Phạm Quốc Quân, thành viên Hội đồng Di sản Việt Nam, ấn này do Chúa Nguyễn Phúc Chu (1675-1725), vị chúa thứ 6 trong 9 đời Chúa Nguyễn, cho đúc. Các chuyên gia lịch sử cho rằng sở dĩ ấn không có hình rồng mà thay thế bằng hình kỳ lân vì nhà Lê vẫn là chủ thiên hạ (từ 1427-1789) dù thực quyền nằm trong tay Chúa Trịnh. Đây là thời kỳ đất nước chia 2, lấy sông Gianh làm ranh giới. Bắc sông Gianh là Đàng Ngoài, theo chế độ Lưỡng đầu chế, với cung Vua, phủ Chúa. Nam sông Gianh thuộc Chúa Nguyễn cai quản, biến đất phương Nam thành lãnh địa, nằm ngoài tầm kiểm soát của chính quyền trung ương, luôn là một đối trọng với Chúa Trịnh ở Đàng Ngoài.
Khi Đoan quận công Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, vua Lê đã ban cho ông chức vụ chính danh là Tổng trấn Tướng quân, trao trấn tiết, ấn tín riêng. Chiếc ấn Tổng trấn Tướng quân được dùng để đóng lên các văn bản cao nhất thời bấy giờ của xứ Đàng Trong. Trải qua 5 đời Chúa Nguyễn, từ Nguyễn Hoàng đến Nguyễn Phúc Trăn, lập vương phủ vẫn dùng ấn tín vua Lê ban.
Đến thời Chúa Nguyễn Phúc Chu, ông đã sai người đúc chiếc ấn "Đại Việt quốc Nguyễn Chúa vĩnh trấn chi bảo". Các đời Chúa Nguyễn sau này đều lấy đó làm quốc bảo.
Năm 1775, cuộc phân tranh cuối cùng giữa 2 nhà Trịnh - Nguyễn nổ ra, chấm dứt hơn 200 năm chia cắt nước Đại Việt thành 2 xứ Đàng Trong, Đàng Ngoài. Bị quân Trịnh và quân Tây Sơn giáp công hai phía, Định vương Nguyễn Phúc Thuần phải mang gia quyến chạy vào Nam. Ông mang theo chiếc ấn vàng, sau này để lại cho Nguyễn vương Nguyễn Phúc Ánh (tức Nguyễn Ánh). Năm 1777, Nguyễn Ánh thoát nạn truy diệt của nhà Tây Sơn, phải trốn chạy khắp nơi để bắt đầu cuộc chiến kéo dài 25 năm gầy dựng lại cơ nghiệp của dòng tộc. Trong 25 năm ấy, chiếc ấn vàng theo Nguyễn Ánh lưu lạc khắp nơi, qua nhiều binh biến, từng vượt biển tới tận Thái Lan, nhiều lần mất đi rồi lại tìm thấy. Năm 1802, khi Nguyễn Ánh lên ngôi lấy niên hiệu Gia Long, kim bảo này trở thành báu vật truyền ngôi chính thức. Đây cũng là bảo ấn truyền quốc qua các đời Vua Nguyễn sau này.
Bảo quản đặc biệt
Ấn ngọc "Đại Nam thụ thiên vĩnh mệnh truyền quốc tỷ" được công nhận là bảo vật quốc gia đợt 6 (2017). Đây là ngọc tỷ quan trọng bậc nhất trong bộ sưu tập bảo vật của triều Nguyễn, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Theo sử cũ ghi chép lại, vào năm Thiệu Trị 6 (1846), có người dân làng dâng lên vua Thiệu Trị một viên ngọc cực lớn - vốn là sản phẩm của núi ngọc ở Hòa Điền, Quảng Nam. Nhà vua mừng rỡ liền sai quân hữu tư giũa mài thành ngọc tỷ, một năm sau thì xong. Đó chính là "Đại Nam thụ thiên vĩnh mệnh truyền quốc tỷ".
 
Ngọc tỷ “Đại Nam thụ thiên vĩnh mệnh truyền quốc tỷ” Ảnh: PHƯƠNG HOÀNG
Đây là ngọc tỷ thứ ba của Vua Thiệu Trị (trước đó là Thần hàn chi tỷ và Đại Nam hoàng đế chi tỷ), cũng là ngọc tỷ quý và lớn nhất trong bộ sưu tập bảo vật triều Nguyễn. Bản thân nhà vua làm lễ đại tự cho khắc chữ trên mặt ngọc tỷ này không chỉ dùng trong đại lễ tế giao hằng năm ở Đàn Nam Giao (kinh đô Huế) mà còn dùng đóng trên những bản sắc mệnh ban cho các chư hầu, những việc ban bố cho thiên hạ. Việc "Đại Nam thụ thiên vĩnh mệnh truyền quốc tỷ" được dùng đóng trên văn kiện ngoại giao quốc tế, ban sắc thư cho nước ngoài được đánh giá là đầy ý nghĩa và tầm quan trọng của nó đã vượt ra ngoài tính chất nội trị, vươn tới tầm quốc tế, đồng thời biểu thị tư tưởng quốc gia độc lập và ý thức tự hào dân tộc.
Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ngọc tỷ đã được Bộ trưởng Bộ Lao động thay mặt Chính phủ Cách mạng Lâm thời tiếp nhận từ Đổng lý Ngự tiền Văn phòng Phạm Khắc Hòe. Sau lễ thoái vị của vua Bảo Đại, bảo vật này đã được chuyển ra Hà Nội.
Tháng 12-1946, khi toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp, các bảo vật được đem đi bảo quản, cất giữ ở Liên khu 5. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, chúng mới được đưa về Bộ Tài chính quản lý và đến năm 1959 bàn giao cho Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (nay là Bảo tàng Lịch sử quốc gia) lưu giữ.
Ít người biết, để bảo đảm an toàn cho bộ sưu tập bảo vật, năm 1962, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam đã gửi bộ sưu tập này sang Ngân hàng Nhà nước lưu giữ theo chế độ đặc biệt. Tới năm 2007, sau khi Bảo tàng Lịch sử Việt Nam xây dựng kho bảo quản đặc biệt, lắp đặt trang thiết bị bảo đảm an ninh thì bộ sưu tập này được bàn giao để đơn vị này lưu giữ, bảo quản và phát huy.
Kế thừa, thống nhất giang sơn

Theo TS Phạm Quốc Quân, việc Chúa Nguyễn và các vua triều Nguyễn dùng ấn mang niên hiệu thời Lê làm ấn truyền quốc chứng tỏ tính kế thừa về sự thống nhất giang sơn. Các chuyên gia cũng cho rằng chiếc ấn là vật nối 2 giai đoạn lịch sử huy hoàng thời Chúa Nguyễn với sự khởi đầu vương triều mới, như một sự khẳng định về việc vương quyền sẽ được tiếp nối dài lâu.

Kỳ tới: Đại hồng chung chùa Thiên Mụ
Yến Anh (Người Lao Động)

Có thể bạn quan tâm

Ký ức lúa nương thiêng

Ký ức lúa nương thiêng

(GLO)- Trên những triền núi ở xã Vân Canh (tỉnh Gia Lai), đồng bào người Chăm H’roi và Bahnar vẫn gieo trồng lúa nương. Với họ, đây không chỉ là vụ mùa mà quan trọng hơn là cách gìn giữ ký ức của cha ông, hương vị thiêng quý của núi rừng.

Tìm lại mình từ bóng tối

Tìm lại mình từ bóng tối

Những cơn “phê” chớp nhoáng, những phút ngông cuồng tuổi trẻ, nông nổi đã đẩy nhiều thanh niên ở Quảng Ngãi lao vào vòng xoáy ma túy. Khi tỉnh lại, trước mắt họ chỉ còn là gia đình tan tác, sức khỏe tàn phá và tương lai bị bóng tối nghiện ngập nuốt chửng.

Vào rốn lũ cứu người

Vào rốn lũ cứu người

Giữa lúc thiên nhiên thử thách, họ đã chọn hành động; giữa hiểm nguy, họ chọn dấn thân và giữa bao nỗi lo, họ mang đến hy vọng. Những chàng trai từ Đà Lạt, Phan Thiết đã vượt hàng trăm kilomet giữa mưa lũ, sạt lở để đến với người dân vùng lũ Khánh Hòa, Phú Yên (cũ).

Trở về nẻo thiện

Trở về nẻo thiện

Hiểu được không nơi nào bằng, yên bình như buôn làng, những già làng, người có uy tín ở Gia Lai kiên trì đêm ngày vận động, giải thích cho người dân không nghe theo lời dụ dỗ của “Tin lành Đê Ga”.

Căn nhà của bà Đào bị đổ sập hoàn toàn trước cơn lũ dữ.

Những phận người ở rốn lũ Tuy Phước

(GLO)- Chỉ trong vòng nửa tháng, người dân vùng rốn lũ Tuy Phước phải gồng mình gánh chịu 2 đợt bão lũ lịch sử. Bên cạnh những căn nhà trơ trọi sau lũ, những phận người trắng tay vẫn cố gắng gượng dậy, với hy vọng được dựng lại mái ấm và cuộc sống yên bình.

Chuyện cổ tích của buôn làng

Chuyện cổ tích của buôn làng

(GLO)- Ở làng Tươl Ktu (xã Đak Đoa), khi nhắc đến vợ chồng bác sĩ Nay Blum - H’Nơn, người dân nơi đây luôn kể về họ như kể lại những câu chuyện cổ tích. Với họ, đôi vợ chồng bác sĩ ấy là quà của Yang tặng cho làng Tươh Ktu.

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

(GLO)- Các cơ quan chức năng, nhất là ngành Công an, chính quyền địa phương là lực lượng chủ công trong phòng, chống mua bán người. Tuy nhiên, toàn xã hội cũng phải cùng vào cuộc và quan trọng nhất là mỗi cá nhân phải chủ động bảo vệ mình bằng cách nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật.

Dư vang Plei Me

Dư vang Plei Me

(GLO)- 60 năm đã trôi qua kể từ chiến thắng Plei Me lịch sử (tháng 11-1965), nhưng dư vang của trận đầu thắng Mỹ trên chiến trường Tây Nguyên vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức của những cựu binh già. 

Một góc trung tâm xã Kon Chiêng.

Đánh thức Kon Chiêng

(GLO)- Từ quốc lộ 19 rẽ vào tỉnh lộ 666 khoảng 40 km thì đến xã Kon Chiêng. Hai bên đường là những triền mía xanh mát, thấp thoáng những mái nhà sàn trong không gian xanh thẳm của núi rừng, gợi về một Kon Chiêng đang vươn mình đổi thay.

Những chiếc bè nuôi thủy sản của ngư dân bị sóng đánh vỡ tan, trôi dạt ven biển.

Xác xơ làng chài sau cơn bão dữ...

(GLO)-Sau cơn bão dữ Kalmaegi (bão số 13), những làng chài vốn yên bình, đầy sinh khí bỗng chốc trở nên xác xơ, trơ trọi và ngổn ngang chỉ sau vài giờ bão quét qua. Cảnh quan rồi sẽ dần hồi phục, nhưng những mất mát, tổn thất vẫn sẽ đè trĩu trên đôi vai người dân ven biển rất lâu nữa...

Cảnh hoang tàn, đổ nát ở làng chài Nhơn Lý, Gia Lai. Ảnh: Đức Nhật

Gượng dậy sau bão

Bão Kalmaegi (bão số 13) đã tan, trên dải đất ven biển Gia Lai, Đắk Lắk, người dân lặng lẽ nhặt lại từng tấm tôn, viên ngói, gom góp chút bình yên từ đống hoang tàn.

Giữa tầng mây giữ trời

Giữa tầng mây giữ trời

(GLO)- Đỉnh Hàm Rồng cao hơn 1.000 m so với mực nước biển. Sườn núi sương mờ bao phủ này là nơi cán bộ, chiến sĩ Đài Quan sát thuộc Đại đội Thông tin (Phòng Tham mưu, Lữ đoàn Pháo phòng không 234, Quân đoàn 34) đồn trú.

Sống chậm với đĩa than trong thời đại số - Kỳ 1: Sự hồi sinh của dòng đĩa Vinyl

Sống chậm với đĩa than trong thời đại số - Kỳ 1: Sự hồi sinh của dòng đĩa Vinyl

Trong thời đại mà một thiết bị đeo tay có thể chứa đến 60 triệu bài hát, việc lựa chọn nghe nhạc từ một chiếc đĩa than tưởng như là lỗi thời. Nhưng thực tế, đó lại là biểu hiện của một xu thế tìm lại sự nguyên bản, chậm rãi và thật lòng trong trải nghiệm thưởng thức.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Kỳ lọt Top 2% nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới năm 2025.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Kỳ và hành trình vào top 2% nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới

(GLO)- Với nghiên cứu về ô nhiễm vi nhựa và công nghệ xử lý nước thải, Tiến sĩ Nguyễn Minh Kỳ (SN 1985, Phân hiệu Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh tại Gia Lai) được Đại học Stanford (Mỹ) và Nhà xuất bản Elsevier vinh danh trong top 2% nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới năm 2025.

Người lưu giữ hàng trăm “báu vật” Chư A Thai

Người lưu giữ hàng trăm “báu vật” Chư A Thai

(GLO)- Ở xã Chư A Thai (tỉnh Gia Lai), có một người đàn ông gắn bó cả cuộc đời với những “ký ức triệu năm” còn sót lại dưới lòng đất. Gần 25 năm qua, ông Rcom Sin đã lặng lẽ sưu tầm và trân trọng gìn giữ rất nhiều khối gỗ hóa thạch kết tinh của đất trời.

null