Các nhà khoa học đang theo dõi lỗ thủng tầng ozone có kích thước kỷ lục ở Bắc Cực.
 |
| Cực quang và dải ngân hà ở Bắc cực hồi tháng 10.2019. Ảnh: Science Photo Library |
Lỗ thủng tầng ozone ở Bắc Cực, được theo dõi từ không gian và mặt đất trong vài ngày qua, đã đạt đến kích thước kỷ lục, nhưng dự kiến sẽ không gây nguy hiểm cho con người trừ khi nó di chuyển xa hơn về phía nam.
Nếu nó di chuyển xa hơn về phía nam trên các khu vực đông dân cư, như phía nam Greenland, mọi người sẽ có nguy cơ bị cháy nắng. Tuy nhiên, theo xu hướng hiện tại, lỗ thủng dự kiến sẽ biến mất hoàn toàn trong một vài tuần.
Theo các nhà khoa học, nhiệt độ thấp ở các vùng Bắc Cực cộng với sự hiện diện của các hóa chất phá hủy tầng ozone như clo và brom trong khí quyển - từ các hoạt động của con người - đã gây ra thủng tầng ozone.
“Lỗ thủng tầng ozone về cơ bản là một sự tò mò về địa vật lý” - tờ The Guardian dẫn lời ông Vincent-Henri Peuch, Giám đốc Dịch vụ Giám sát khí quyển Copernicus, thuộc Trung tâm dự báo thời tiết trung hạn Châu Âu, nói. “Chúng tôi đã theo dõi các điều kiện động lực học bất thường thúc đẩy quá trình suy giảm các hoá chất của tầng ozone. Những động lực học đó khiến nhiệt độ thấp hơn ở Bắc Cực, kích hoạt sự hình thành của các đám mây tầng bình lưu và phá hủy tầng ozone” - ông Peuch cho biết.
Lỗ thủng này không liên quan đến việc giảm đáng kể ô nhiễm không khí và lượng khí thải nhà kính do các biện pháp phong toả để ngăn ngừa sự lây lan của COVID-19. Vẫn còn quá sớm để nói liệu các hiện tượng ở Bắc Cực có liên quan đến khủng hoảng khí hậu hay là một phần của biến đổi thời tiết bình thường ở tầng bình lưu.
Ông Peuch cho biết không có lý do liên quan trực tiếp đến khủng hoảng khí hậu. Nhiệt độ trong khu vực đã tăng lên, làm chậm mức giảm ozone và lỗ thủng sẽ bắt đầu biến mất khi không khí cực trộn lẫn với không khí giàu ozone ở các vĩ độ thấp hơn. Mức giảm ozone lớn nhất lần cuối cùng là vào mùa xuân năm 2011, nhưng ở Nam Cực.
Mặc dù thủng tầng ozone ở Bắc Cực là hiện tượng hiếm gặp, nhưng lỗ thủng lớn hơn nhiều trong tầng ozone ở Nam Cực là nguyên nhân chính gây lo ngại trong hơn 4 thập kỷ qua. Việc phát thải các hóa chất làm suy giảm tầng ozone đã giảm đáng kể theo Nghị định thư Montreal năm 1987, nhưng một số nguồn dường như vẫn hoạt động - năm 2018 phát thải trái phép đã được phát hiện ở phía đông Trung Quốc.
Tháng 11 năm ngoái, lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực thu nhỏ nhất trong 35 năm, cho thấy sự thành công của những nỗ lực cắt giảm phát thải các chất ô nhiễm có hại. Nếu tầng ozone bị thủng, một lượng lớn tia tử ngoại sẽ chiếu thẳng xuống trái đất, gây ung thư da ở người, làm chết sinh vật do mất dần khả năng miễn dịch. Bởi vậy, các nước trên thế giới đều rất lo sợ trước hiện tượng thủng tầng ozone.
SONG MINH (LĐO)
