Cùng với cả nước, tỉnh Bình Ðịnh đang tích cực triển khai đợt xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 4 trên địa bàn tỉnh theo Nghị định 93/2023/NÐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15.2.2024), nhằm tôn vinh đội ngũ nghệ nhân dân gian bảo vệ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể.
Nhiều điểm mới
Ngày 25.12.2023, Chính phủ ban hành Nghị định 93/2023/NĐ-CP thay thế Nghị định 62/2014/NĐ-CP quy định về xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân (NNND), Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, có nhiều điểm mới so với quy định trước đây.
 |
| Nghệ nhân Phạm Hoàng Việt (bìa trái) và nghệ nhân Nguyễn Thị Kiều My (bìa phải) đề nghị xét tặng danh hiệu NNƯT loại hình di sản hát bội và bài chòi dân gian. Ảnh: NGỌC NHUẬN |
Bên cạnh 6 loại hình di sản văn hóa phi vật thể quy định trước đây, gồm: Tiếng nói, chữ viết; ngữ văn dân gian; nghệ thuật trình diễn dân gian; tập quán xã hội và tín ngưỡng; lễ hội truyền thống; tri thức dân gian; Nghị định 93 có thêm quy định loại hình nghề thủ công truyền thống.
Đặc biệt, Nghị định 93 có quy định tính thời gian cộng dồn trong quá trình gìn giữ di sản văn hóa phi vật thể của nghệ nhân để xét tặng danh hiệu NNND, NNƯT.
Với danh hiệu NNƯT, nghệ nhân phải có thời gian hoạt động liên tục hoặc cộng dồn từ 15 năm trở lên liên quan đến việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Để xét danh hiệu NNND, thì nghệ nhân đã được phong tặng NNƯT và phải có thời gian hoạt động liên tục hoặc cộng dồn từ 20 năm trở lên bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể…
Theo Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, sau thời gian thông báo, đã có 38 nghệ nhân nộp hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu NNND, NNƯT. Căn cứ vào các tiêu chuẩn theo quy định, Hội đồng cấp tỉnh đã họp xét 3/5 hồ sơ NNND, 21/33 hồ sơ NNƯT.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Huỳnh Văn Lợi cho biết: “Việc xét tặng danh hiệu NNND, NNƯT đảm bảo công khai, minh bạch theo luật định, nhằm ghi nhận sự đóng góp của các nghệ nhân, tạo động lực để họ tiếp tục cống hiến bảo vệ và phát huy giá trị di sản phi vật thể”.
Tạo động lực cho nghệ nhân
Được phong tặng danh hiệu NNƯT loại hình di sản bài chòi dân gian vào năm 2019 và làm hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu NNND đợt này, NNƯT Nguyễn Phú (54 tuổi, ở xã Phước Lộc, huyện Tuy Phước) bộc bạch: “Nhà nước tổ chức nhiều đợt xét tặng danh hiệu NNND, NNƯT là niềm hạnh phúc cho tất cả nghệ nhân. Với tôi, nếu được xét tặng danh hiệu NNND thì càng nỗ lực hơn nữa để tiếp tục cống hiến”.
Nghệ nhân Phạm Hoàng Việt (65 tuổi, ở phường Quang Trung, TP Quy Nhơn) tỏ ra vui mừng vì quy định mới đã tạo cơ hội để ông được đề nghị xét tặng danh hiệu NNƯT. Bởi trước đó ông có nhiều cống hiến được ghi nhận trong công tác nghiên cứu, thực hành, truyền dạy hát bội và bài chòi dân gian, nhưng do là viên chức Nhà nước nên không được xét danh hiệu NNƯT.
“Với quy định mới, tôi cộng dồn đủ thời gian 16 năm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, đạt tiêu chuẩn đề nghị xét tặng danh hiệu NNƯT. Đó là niềm vui và động lực để tôi tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị di sản của cha ông để lại”, nghệ nhân Phạm Hoàng Việt tâm tình.
Hiện tại, Hội đồng cấp tỉnh đang tiếp tục thực hiện các bước báo cáo kết quả xét tặng danh hiệu NNND, NNƯT để thông báo công khai lấy ý kiến; tiếp nhận, xử lý các kiến nghị. Sau đó, hoàn thiện hồ sơ gửi Hội đồng chuyên ngành cấp bộ và Hội đồng cấp Nhà nước để xét, trình Thủ tướng Chính phủ, trình Chủ tịch nước tặng danh hiệu NNND, NNƯT.
Ông Huỳnh Văn Lợi cho biết: “Ngoài chính sách hỗ trợ NNND, NNƯT của Trung ương ban hành, tháng 7.2024 tỉnh đã ban hành chính sách bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống tỉnh Bình Định giai đoạn 2024 - 2028, có quy định mức hỗ trợ cho NNND, NNƯT luyện tập, biểu diễn và truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể, nhằm tạo thêm động lực để đội ngũ nghệ nhân nỗ lực cống hiến cho sự nghiệp phát triển văn hóa nghệ thuật của tỉnh”.
ĐOÀN NGỌC NHUẬN
