(GLO)- Yêu nghề, gắn bó với nghề bảo vệ rừng lâu năm nhưng nhiều người buộc phải “tháo chạy” bởi áp lực công việc, gánh nặng gia đình hay câu chuyện về cơm áo gạo tiền trước mức thu nhập chẳng “bõ bèn” gì. Người thì chuyển sang làm bảo vệ, lái xe chở hàng, kế toán, thậm chí có người chưa tìm được việc làm nhưng vẫn nghỉ.
2 năm, 82 người làm công tác bảo vệ rừng ở các công ty lâm nghiệp xin nghỉ việc, 12 người bị buộc thôi việc. Đó là chưa tính 10 viên chức tại các ban quản lý rừng phòng hộ thuộc Sở Nông nghiệp và PTNT thôi việc; thậm chí, một số lãnh đạo Hạt Kiểm lâm cũng “rũ áo từ quan” vì nhiều lý do.
Bỏ việc vì… “bụng đói”
Tốt nghiệp ra trường, anh Nguyễn Mạnh Tuấn (làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh) hăm hở cầm trên tay tấm bằng chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng đến Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Ly nhận việc. Từ nhân viên hợp đồng, anh nỗ lực thi đậu biên chế năm 2020. Thế nhưng, trải qua nhiều đêm nằm trăn trở dưới cơn mưa rừng, gió lạnh thốc thổi qua lớp võng ẩm ướt, đầu năm 2022, anh quyết định... dứt áo ra đi. Ngoài 35 tuổi, người thanh niên nhiều hoài bão với nghề không ngại khó, ngại khổ nhưng lại “dừng bước” trước khoản lương 3,2 triệu đồng/tháng và số tiền công tác phí ít ỏi, không đủ trang trải cuộc sống hàng ngày. “Có nhiều tháng, tôi cháy túi, phải xin tiền ba mẹ. Tương lai công việc thì mờ mịt. Bản thân nuôi mình không nổi, sau này lập gia đình, có con cái thì sống thế nào”-anh Tuấn cười khổ.
Nhà đối diện cơ quan làm việc, lâu nay, anh Tuấn cũng hiểu rất rõ nỗi khổ cực của những người thường xuyên ăn ngủ nơi rừng vắng. Càng tường tận hơn khi bố anh là cán bộ quản lý, bảo vệ rừng kỳ cựu vừa mới nghỉ hưu chưa tròn năm. Tuấn cho biết, anh cũng muốn nối nghiệp, nhưng không trụ nổi. Nghe con trai quyết định bỏ việc, bố anh cũng động viên nhưng không can ngăn. Theo Tuấn, có lẽ là bởi, hơn ai hết, bố anh hiểu rất rõ về cái nghề “bán thời gian” cho rừng này.
 |
| Anh Nguyễn Mạnh Tuấn (làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh) không ngại khó, ngại khổ nhưng lại dừng bước trước khoản thu nhập 3,2 triệu đồng/tháng. Ảnh: Minh Nguyễn |
Có bao kỷ niệm sau gần 8 năm gắn bó với nghề giữ rừng, anh Nguyễn Chí Thanh (TP. Pleiku) cũng đành bỏ nhảy vì gánh nặng gia đình. Anh Thanh nhớ lại: Khoảng giữa năm 2012, cưới vợ chưa được bao lâu, anh đã vội vã đi nhận công tác tại Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiệp Kon Chiêng (xã Kon Chiêng, huyện Mang Yang). Địa bàn phức tạp, thường xuyên đối mặt với hiểm nguy khi bị lâm tặc cùng một số hộ dân khai thác gỗ đe dọa.
Yêu nghề nên anh chọn trải nghiệm cuộc sống thường xuyên giữa bốn bề núi rừng. Thế nhưng năm dài tháng rộng, nằm trong chiếc võng mắc chênh vênh giữa rừng, hết lo muỗi, vắt thì lại thấp thỏm nỗi sợ lâm tặc rình rập trong bóng tối. Riết rồi, lòng anh dấy lên những trăn trở, nghĩ suy về gia đình, sức khỏe, về cả những mối hiểm nguy lúc nào cũng rình rập; trong khi bản thân anh chỉ là nhân viên hợp đồng, chế độ hầu như không có.
Có những khi, hơn nửa tháng anh Thanh mới lọc cọc chạy xe máy về phố thăm vợ con được một hôm, chưa kịp ấm chỗ đã tất tả về lại với rừng. Thu nhập chưa đến 5 triệu đồng, trừ tiền xăng, chi phí sửa xe (thường xuyên đi rừng nên nhanh hỏng hóc), chi tiêu ăn uống, chưa tháng nào anh dành được quá 2 triệu đồng để phụ vợ nuôi con. “Xa vợ con, thu nhập hàng tháng chẳng đáng bao nhiêu, có yêu nghề đến mấy mà không lo được cho gia đình thì cũng phải từ bỏ. Về phố, tôi làm kế toán cho doanh nghiệp, thu nhập chỉ nhỉnh hơn chút nhưng được gần gia đình, phụ vợ chăm sóc 2 đứa con, rồi chăm bố bị ốm. Nghề giữ rừng cũng có nhiều cái hay, gắn bó nhiều kỷ niệm nhưng cực quá, đánh đổi nhiều quá!”-anh Thanh tâm tư.
 |
| Bữa ăn dã chiến của những người tham gia giữ rừng. Ảnh: Minh Nguyễn |
Không những chịu áp lực lớn vì công việc chiếm hết thời gian, thu nhập thấp, anh Vũ Hữu Hưng (thị trấn Kbang) còn mang nỗi lo về trách nhiệm nặng nề. Từng là nhân viên giữ rừng của Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiệp Lơ Ku (xã Lơ Ku, huyện Kbang), anh chọn cách bỏ nghề sau hơn 2 năm lưu luyến. Thời điểm năm 2015, tiền lương mỗi tháng chỉ hơn 2,8 triệu đồng nhưng đổi lại là những ngày đi rừng thường xuyên, những mối hiểm nguy, đe dọa từ lâm tặc. Thêm vào đó là áp lực về diện tích rừng quản lý. Nếu rừng bị xâm hại diện tích lớn, bản thân anh có thể bị khởi tố, truy cứu trách nhiệm hình sự. “Tất cả những khó khăn ấy khiến tôi không thể gắn bó lâu dài hơn”-anh Hưng nêu lý do bỏ việc.
Còn với ông Nguyễn Ngọc Hiền (Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Ly, huyện Chư Păh), nghỉ hay tiếp tục làm công tác bảo vệ rừng là nỗi trăn trở từ nhiều năm nay. Chỉ vài năm nữa là đến tuổi hưu nên ông vẫn nấn ná. Bởi hiện nay, nếu có nghỉ thì ở tuổi này, ông cũng chưa biết bươn chải kiếm sống bằng nghề gì. Tham gia lực lượng bảo vệ rừng từ năm 1992 nhưng lương chỉ dừng lại ở mức 6 triệu đồng/tháng. Trái với đồng lương ít ỏi, công việc lại rất vất vả, áp lực vì phải liên tục bám rừng. Vào mùa khô, ông cùng anh em trong tổ cắm chốt phải thay phiên nhau trực phòng-chống cháy rừng 24/24 giờ, không có ngày nghỉ. “Thôi thì ráng theo ngành cho đến cùng, biết đâu vài năm nữa thì chính sách đãi ngộ được cải thiện”-ông Hiền hy vọng.
Khó tuyển dụng
Chưa đầy 3 năm, Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiệp Lơ Ku có đến 17 người nghỉ việc. Ông Đoàn Văn Hợi-Giám đốc Công ty-cho rằng, điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Lương thâm niên thì hơn 5 triệu đồng, mới vào làm việc thì nhận 4,2 triệu đồng. Mà đây là mức lương mới được điều chỉnh, trước đây còn thấp hơn. Tiền xăng xe đi lại đã ngốn mất hơn 1 triệu đồng, trừ thêm chi phí ăn uống, sinh hoạt thì hầu như chẳng còn dành dụm được đồng nào. Để nhận được thù lao này, họ phải tham gia trực tuần tra bảo vệ rừng cả thứ bảy, chủ nhật và những ngày lễ, Tết. Địa bàn rộng, đi lại khó khăn, việc giữ rừng còn chịu áp lực từ nhiều phía nên những thanh niên mới vào làm thường không bám trụ nổi.
“Mới đây, chúng tôi tuyển dụng 5 người, nhưng cũng chỉ được vài ngày. Lương thấp nên chỉ cần có công việc khác ổn định hơn là họ bỏ nhảy. Những người tốt nghiệp đại học ngành Lâm nghiệp vào làm thì cũng được vài hôm, chủ yếu là bộ đội ra quân, lao động phổ thông nhưng trụ lâu nhất cũng chỉ đôi tháng. Sau khi một số người trong Công ty vi phạm bị khởi tố, áp lực giữ rừng càng được đẩy lên cao. Trách nhiệm thì lớn mà chính sách hỗ trợ không thỏa đáng với công sức bỏ ra nên họ nghỉ. Có động viên đến mấy cũng vậy thôi”-ông Hợi nói.
 |
| Lực lượng bảo vệ rừng của Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiệp Kon Chiêng (xã Kon Chiêng, huyện Mang Yang) nghỉ giải lao trên đường tuần tra bảo vệ rừng. Ảnh: Minh Nguyễn |
Còn ông Hồ Ngọc Thọ-Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiệp Krông Pa (huyện Kbang), khi trao đổi với chúng tôi về 13 trường hợp mới bỏ việc gần đây thì cảm thán rằng: “Đó là những người còn có chút trải nghiệm với nghề giữ rừng, chứ nhiều người ký hợp đồng chưa kịp khô mực đã thôi việc. Trong số này có đến 3 người gắn bó với Công ty 7-8 năm. Mới nhất là tuần trước, có 2 người vừa nghỉ việc. Chuyện vào làm thấy công việc không phù hợp nghỉ cũng là bình thường. Nhưng chưa làm giờ nào ngày nào thì có chút bất thường. Vừa ký hợp đồng xong, họ vác ba lô lên đến chốt bảo vệ rừng, nhìn xung quanh một lúc thì vội trở xuống. Những người có trình độ cao đẳng, đại học thường hay bị hụt hẫng như vậy, chứ mấy anh lao động phổ thông thì trụ cũng được 1 tuần đến nửa tháng”.
Theo ông Thọ, so với 2 năm trước, lương của lực lượng bảo vệ rừng ở đây đã được cải thiện đáng kể, tăng gần gấp đôi. Hiện nay, thu nhập tối thiểu đã 6 triệu đồng/tháng, hỗ trợ các khoản khác cũng trên 7 triệu đồng. “Chúng tôi cố gắng nâng mức lương những người mới vào làm việc lên bậc 3, bậc 4 để họ có thu nhập khá hơn. Thế nhưng, lâu nay vẫn không tuyển được người vào làm. Nguyên nhân người cũ bỏ việc, người mới không chịu làm một phần là thu nhập thấp nhưng phần lớn là do yêu cầu công việc, họ phải thường xuyên cắm chốt trong rừng trực gác, xa xôi hẻo lánh, lại tiềm ẩn nhiều rủi ro. Họ thà chọn việc khác thu nhập tương đương hoặc thấp hơn nhưng bù lại tối nào cũng được ở nhà với vợ con, đỡ áp lực hơn so với thời gian làm bảo vệ rừng”-ông Thọ lý giải.
 |
| Lực lượng bảo vệ rừng của Ban Quản lý rừng phòng hộ Đông Bắc trên đường tuần tra, quản lý bảo vệ rừng. Ảnh: Minh Nguyễn |
Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Lưu Trung Nghĩa nêu thực trạng: Số lượng công chức kiểm lâm, viên chức quản lý và lực lượng bảo vệ rừng của các công ty lâm nghiệp hiện còn thiếu đến 100 biên chế. Trong khi đó, việc tuyển dụng công chức kiểm lâm, viên chức bảo vệ rừng hàng năm không đủ so với chỉ tiêu biên chế được giao do không thu hút được đầu vào. Hầu hết khoa Lâm nghiệp tại các trường đại học không tuyển được sinh viên. Thiếu hụt nhân lực đang khiến cho nhiệm vụ giữ rừng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết; xa hơn là nguy cơ “mất rừng” trong bối cảnh tình hình vi phạm Luật Lâm nghiệp diễn biến phức tạp. Đặc biệt, không chỉ lực lượng bảo vệ rừng xin nghỉ, chuyển công tác mà nhiều người giữ chức vụ lãnh đạo quản lý cũng nộp đơn “thoái lui”.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh nêu giải pháp tình thế: Ngoài việc tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, các đơn vị chủ rừng cần chủ động phối hợp với các lực lượng khác như Công an, Kiểm lâm tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng, chia sẻ gánh nặng với lực lượng bảo vệ rừng. “Cùng với đó, chúng tôi tiếp tục tham mưu UBND tỉnh kiến nghị sửa đổi chính sách, tăng thêm phụ cấp, thu nhập cho đội ngũ bảo vệ rừng chuyên trách. Chỉ có thay đổi chính sách thì mới thu hút được đội ngũ nhân lực bảo vệ rừng, nâng cao tỷ lệ che phủ rừng”-ông Nghĩa khẳng định.
MINH NGUYỄN
 |
