Thổn thức bản nghèo-Kỳ 2: Lắng nghe dân nghèo nói

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Dự án thủy điện “treo” nhiều năm khiến người dân bản nghèo bức xúc, không thể kiên nhẫn chờ đợi, họ kiên quyết phản đối xây dựng thủy điện trên địa bàn khi những dòng sông bị bức tử…
Ai về Nậm Nơn
Để khai sinh ra dòng Lam Giang thơ mộng trữ tình, vun vén bồi đắp phù sa nuôi dưỡng bao thế hệ con người xứ Nghệ, thì phải kể đến mối lương duyên của đôi dòng Nậm Mộ, Nậm Nơn tại Cửa Rào. Nếu ai đã từng ngược nguồn sẽ cảm thấy may mắn bởi chứng kiến được sự hùng vĩ, điệp trùng của sông nước, núi rừng. Nhưng giờ đây, khi hàng loạt nhà máy thủy điện xây dựng, cảm giác ngược nguồn trên dòng sông mang bao hồn cốt ấy đã mất đi. Bao nhiêu dấu tích lịch sử, văn hóa bản địa miền núi xứ Nghệ chìm xuống lòng hồ mênh mông. Không còn những ghềnh thác cheo leo, những bản làng trù phú, những điệu múa, điệu xòe bên bờ sông yên ả. Thủy điện mọc lên dày đặc, cắt xé từng khúc sông, biến những giá trị của cái đẹp dĩ vãng thành mai một dần theo dòng chảy thời gian.

Người dân bản Xằng Trên lên rẫy trồng trọt, xuống sông đánh cá
Người dân bản Xằng Trên lên rẫy trồng trọt, xuống sông đánh cá
Rời dòng Nậm Mộ đang ngày đêm thổn thức, chúng tôi sang xã Mỹ Lý (huyện Kỳ Sơn) nơi dòng Nậm Nơn hòa vào đất Việt. Qua những cung đèo uốn lượn giữa núi rừng ngút ngàn, chân chạm Mỹ Lý cũng là lúc chính ngọ. Gặp Chủ tịch UBND xã Mỹ Lý Lương Văn Bảy, chúng tôi ngỏ ý, muốn lên Yên Hòa, Xằng Trên. “Giữa tháng 6 có một đoàn khảo sát của dự án thủy điện Mỹ Lý - Nậm Mô cũng muốn lên các bản ấy để khảo sát lại nhưng xã và đồn biên phòng kiên quyết không cho. Dự án treo hơn chục năm nay, dân khốn khổ lắm rồi và họ cũng không đồng tình với việc xây dựng thêm thủy điện ở địa bàn nữa”, ông Bảy cho biết.

Người dân bản Xằng Trên lên rẫy trồng trọt, xuống sông đánh cá
Người dân bản Xằng Trên lên rẫy trồng trọt, xuống sông đánh cá
Nhắc đến Dự án thủy điện Mỹ Lý - Nậm Mô, Chủ tịch UBND xã Mỹ Lý bày tỏ sự quan ngại bởi 10 năm qua, các công trình hạ tầng như trường học, đường giao thông, nhà cộng đồng, điện lưới, nước sinh hoạt… không thể đầu tư vào. Phân tích cái được, cái thiệt khi có thủy điện, ông Bảy trầm ngâm giây lát rồi lắc đầu nói: “Các bản Yên Hòa, Xằng Trên, Xiêng Tắm, Xốp Tụ, Hoa Lý sẽ biến mất dưới lòng hồ, thuyền bè chài lưới cũng không thể tồn tại vì nguồn lợi thủy sản mất hết. Sáng có nước, chiều khô cạn thì cá nào ở được? Đó là chưa nói đến mất đất sản xuất, mất rừng, thay đổi hệ sinh thái. Dự án cứ treo mãi khiến dân hoang mang. Trong các cuộc tiếp xúc cử tri, người dân không đồng ý làm thủy điện. Đối với chính quyền xã cũng vậy, từ năm 2019, những lộ trình về nông thôn mới, chương trình 135, khi có nguồn vốn, xã sẽ bố trí triển khai bình thường, không quan tâm đến dự án thủy điện nữa. Tội người dân quá, thiệt thòi hơn 10 năm rồi”.
Dự án thủy điện Mỹ Lý và thủy điện Nậm Mô 1 được nghiên cứu xây dựng trên thượng nguồn sông Lam, thuộc địa bàn huyện Kỳ Sơn. Chủ đầu tư dự án là Công ty CP thủy điện Mỹ Lý - Nậm Mô. Năm 2011, các ban ngành rầm rộ về khảo sát để xây dựng hai dự án thủy điện trên, hàng trăm hộ dân trong vùng bị ảnh hưởng nhận “lệnh” chuẩn bị di dời. Các công trình phúc lợi dừng xây dựng vào khu vực này. Người dân mòn mỏi chờ đợi để tái định cư, còn dự án vẫn nằm trên giấy.
Tới Xằng Trên
Trời chiều biên viễn, những cơn mưa nặng hạt khiến đại ngàn hun hút hoang vu thêm ảm đạm, buồn hắt buồn hiu. Đường bộ vào Xằng Trên trơn trượt hiểm nguy với dốc dựng đứng, vực thăm thẳm làm chùn bước bất cứ ai có ý định vào bản. Bỏ ý định đi đường bộ, chúng tôi được anh Lô Văn Nót (Cán bộ địa chính xã Mỹ Lý) dẫn xuống bờ sông Nậm Nơn để lên thuyền độc mộc ngược dòng. Khác với lần trước tôi lên tháp cổ Yên Hòa, Nậm Nơn hôm nay nước lớn và lạ lắm. Từng mỏm đá thập thò, nhấp nhô nắn dòng chảy xiết tạo độ khó cho người lái thuyền. Nhưng với người dân Mỹ Lý, Nậm Nơn quá đỗi thân thuộc, từ đánh bắt cá, đi rừng, đi rẫy, thăm thân, thậm chí là nước sinh hoạt cũng dựa vào dòng sông này. Từ bao đời, sông Nậm Nơn là lẽ sống, ý thức tâm linh của cộng đồng dân tộc Thái, Khơ Mú ở chốn thâm sơn, cùng cốc.
Thuyền cập bãi bồi ven sông, chúng tôi tới Xằng Trên, điểm đến là nhà ông Lô Hoành (Bí thư chi bộ). Thấy khách lạ vào bản, trên mỗi căn nhà sàn, người dân ló đầu qua ô cửa nhỏ như để dò xét. Trên đường, chúng tôi gặp chị Vi Thị Phượng gùi rau, củ trên rẫy về, gặp ông Vi Long mang chài xuống sông bắt cá, thấy những đứa trẻ đùa vui bên bậc sàn, cuộc sống yên bình ở bản Xằng Trên… “Dự án thủy điện ấy à? Dân không cho làm nữa. Dân vốn khổ rồi, có thủy điện, dân thêm khổ nữa, không chịu được đâu”, ông Lô Hoành bức xúc khi chúng tôi nhắc đến dự án thủy điện Mỹ Lý - Nậm Mô đang manh nha trên địa bàn.

 
Nhìn về những ngôi nhà sàn san sát, ông Hoành chia sẻ: “Hằng ngày, sau giờ lao động sản xuất trên nương rẫy, người dân lại về đi chài lưới trên sông. Chăm chỉ như thế là không lo đói lại còn có cá, tôm, bữa ăn có chất mặn. Chứ làm thủy điện rồi thì còn gì nữa. Trước đó, người của dự án thủy điện về bản nói với dân là đang đợi ngoài bộ, ngành, họ không nói thời gian triển khai, không nói chuyện đền bù. Nhà cửa mục nát, hư hỏng, dân muốn làm mới thì họ nói để làm thủy điện. Cứ nghĩ, dự án sớm triển khai và vì làm nhà gỗ, dân ngại tháo ra, lắp vào sẽ hư hỏng. Nhưng đợi mãi, có thấy gì đâu. Hơn 164 hộ dân của bản cứ dài cổ ngóng chờ vậy”.
Nghe Bí thư chi bộ nói, ở ngôi nhà kế cạnh, chị Vi Thị Sen (SN 1984) lên tiếng vọng sang: “Từ năm 2019, bản chúng tôi đã kiên quyết không cho làm thủy điện nữa rồi. Nhà cửa nào hư hỏng thì sửa lại, có tiền thì làm mới. Nãy các anh lên bản thấy bãi bồi bên sông đó, đất tốt trồng được đủ loại rau như rau lang, rau muống… Còn rẫy cũng nằm ven sông, trên rẫy có ngô, có lúa, thủy điện chặn dòng, dân lấy đâu đất trồng trọt. Mớ cá này cũng mới bắt từ sông về”, nói đoạn, người phụ nữ đưa rổ cá ra chứng thực. Không chỉ người dân Mỹ Lý phản đối và kiến nghị dừng dự án thủy điện mà những ngày trước, người dân bản Nhãn Lỳ (xã Tà Cạ - Địa điểm chọn xây dựng thủy điện Nậm Mô 1) cũng đồng quan điểm. Anh Vi Văn Tuấn cho hay: “Làm thủy điện rồi dân phải di dời đến chỗ không có đất sản xuất, nếu có thì cằn cỗi, được ít mất nhiều. Xã có 3 thủy điện mà có giải quyết được điện lưới cho dân đâu”.
Rời Xằng Trên khi cơn mưa rừng chưa ngớt. Tiếng thở dài của các bậc cao niên trong bản cùng ánh mắt ngây thơ của đám trẻ cứ đeo bám chúng tôi. Thuyền độc mộc xuôi dòng Nậm Nơn, tiếng mưa, tiếng máy nổ phá tan sự tĩnh lặng rừng già. Cuộc sống của người dân nghèo ra sao khi thủy điện ngoi lên và họ phải lăn lộn mưu sinh trên lòng hồ?
(Còn nữa)
Theo Cảnh Huệ (TPO)

Có thể bạn quan tâm

Ngày mới bên sông Pô Cô

E-magazine Ngày mới bên sông Pô Cô

(GLO)- Sớm mai ở Ia Krái, dòng Pô Cô uốn lượn như dải lụa bạc giữa mênh mông cây cối. Nước sông lăn tăn, gợn sóng nhỏ vỗ vào bãi cát vàng, len qua vườn rẫy, tạo thành một bản hòa ca của thiên nhiên và con người.

Giữ cây thuốc quý giữa đại ngàn An Toàn

Giữ cây thuốc quý giữa đại ngàn An Toàn

(GLO)- Tự xa xưa người Bahnar ở đại ngàn An Toàn (tỉnh Gia Lai) đã biết sử dụng nhiều loài cây rừng để làm thuốc chữa bệnh. Kinh nghiệm được chắt lọc qua nhiều thế hệ, không chỉ chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà còn thể hiện sự am hiểu sâu sắc về tự nhiên, góp phần gìn giữ giá trị y học dân gian.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ cuối: Xây dựng thế trận lòng dân- tường lửa ngăn tà đạo

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ cuối: Xây dựng thế trận lòng dân- tường lửa ngăn tà đạo

(GLO)- Ba đối tượng cốt cán cuối cùng của tà đạo “Hà Mòn” bị bắt giữ tại khu vực núi Jơ Mông (giáp ranh xã Hra và xã Lơ Pang) vào ngày 19-3-2020 đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khép lại hành trình đấu tranh kéo dài hơn một thập kỷ.

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

Ở đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi), lão ngư Dương Minh Thạnh được nhiều ngư dân gọi là “lão ngư Hoàng Sa” bởi có công “nối biển” Lý Sơn ra quần đảo Hoàng Sa. Ông còn được mệnh danh là “sói biển” Lý Sơn, bởi sức vươn khơi dẻo dai, từng 5 lần thoát chết thần kỳ giữa bão biển.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

(GLO)- Khi tà đạo “Hà Mòn” tan biến, trên những buôn làng ở xã Hra, xã Đak Pơ, niềm tin làm giàu đang được gieo lại từ chính mảnh đất cũ. Nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng cùng ý chí vươn lên của người dân, những vùng đất này đang chuyển mình mạnh mẽ. 

Xây thế trận lòng dân từ sâu rễ bền gốc nơi tà đạo Hà Mòn đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo Hà Mòn đi qua - Kỳ 2: Tỉnh ngộ sau chuỗi ngày tối tăm

(GLO)- Phía sau những lời hứa hẹn mơ hồ về một cuộc sống sung túc không cần lao động. Ở một số buôn làng, những mái nhà vốn yên ấm bị xáo trộn. Chỉ khi cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng kiên trì vận động, nhiều người mới dần nhận ra sự thật, tỉnh ngộ và quay về với cuộc sống bình thường.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

(GLO)- Có một thời, ở những ngôi làng Bahnar như Kret Krot (xã Hra), Kuk Kôn, Kuk Đak (xã Đak Pơ), nhịp sống bình yên bỗng chùng xuống. Tà đạo Hà Mòn như một “cơn gió độc” quét qua, để lại phía sau sự im ắng nặng nề, len lỏi vào từng mái nhà, khiến buôn làng trở nên khép kín, u ám.

Thúng chai lên phố

Thúng chai lên phố

Nghề đan thuyền thúng bằng tre (thúng chai) dùng để đi biển đánh bắt hải sản sau hàng trăm năm giờ đang dần mai một. Những ngư dân miền Trung vẫn âm thầm bám nghề bằng tình yêu mưa nắng đời người, và ngày càng nhiều những chiếc thúng chai rời biển về phố làm du lịch.

Bấp bênh xóm chài vùng biên

Bấp bênh xóm chài vùng biên

(GLO)- Xóm chài trên mặt hồ thủy điện Sê San (làng Tăng, xã Ia O) hiện có 17 hộ với 58 nhân khẩu, đến từ các tỉnh ở miền Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Không đất ở, thiếu giấy tờ tùy thân, họ tự dựng nhà bè, bám lấy con nước để mưu sinh.

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

(GLO)- Ẩn giữa rừng sâu xã Krong (tỉnh Gia Lai), những căn lán nhỏ được dựng ngay dưới gốc giáng hương cổ thụ. Đó là nơi lực lượng bảo vệ rừng ăn ngủ, thay nhau canh giữ từng cây hương quý - những “báu vật” của đại ngàn.

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí bầu cử nơi biên giới

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí ngày hội lớn của toàn dân nơi biên giới

(GLO)- Những ngày cận kề cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Mơ (tỉnh Gia Lai) phối hợp với chính quyền, già làng, người uy tín đến từng làng tuyên truyền, vận động bà con sẵn sàng tham gia ngày hội lớn của toàn dân.

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Khi phố xá đã lên đèn và nhiều gia đình yên giấc, trên những tuyến đường thuộc xã Long Hải (TPHCM) vẫn có những ánh đèn xe lặng lẽ di chuyển. Đó là ánh đèn của Đội SOS Long Hải - nhóm thanh niên tình nguyện đã suốt 7 năm qua hỗ trợ người dân gặp sự cố giao thông trong đêm.

Vị linh mục hiến kế chống Pháp

Vị linh mục hiến kế chống Pháp

(GLO)- “Chuyện giặc Pháp xâm lăng ngang ngược, xin ra lịnh cho người có đạo giúp nước lập công, ai phản nghịch sẽ giết cả họ. Kẻ có đạo dù có thịt nát xương tan cũng cố báo đền ơn nước, quyết chẳng hai lòng”.

“Thần y trị điểu”

“Thần y trị điểu” ở An Khê

(GLO)- Hàng chục năm qua, căn nhà của anh Hoàng Huy (SN 1992, ở tổ 1, phường An Khê, tỉnh Gia Lai) luôn ríu rít tiếng chim. Ở đó, anh Huy âm thầm cứu chữa cho hàng trăm chú chào mào mắc bệnh từ khắp nơi gửi về.

null