Trên vùng đất bán ngập, vợ chồng bà Phạm Thị Sợi - ông Vũ Văn Trung (làng Al, xã Ia Ly) đã đưa cây dừa về trồng, biến nơi đây thành một rừng dừa rộng khoảng 4 ha. Sau 15 năm, những hàng dừa không chỉ mang lại nguồn thu cho gia đình mà còn góp thêm một gam màu khác biệt bên hồ nước tự nhiên giữa cao nguyên.
Nhìn từ trên cao, hồ Ia Mơ Nông hiện ra với lòng hồ rộng, uốn lượn như một chiếc lá sen khổng lồ giữa những vườn cây xanh ngát. Một bên là đồng cỏ mênh mông, nơi người Jrai sống lâu đời chăn thả gia súc. Bên kia, những hàng dừa chạy dọc theo bờ hồ, soi bóng xuống mặt nước. Dừa được trồng từng hàng, tạo thành những ô vuông, nhìn từ trên cao xuống nom như một bàn cờ khổng lồ.
Ít ai nghĩ rằng nơi những hàng dừa xanh tốt đang vươn mình bên hồ từng là vùng đất bán ngập, khó canh tác. Vừa đẩy chiếc xe rùa chở những buồng dừa mới cắt, vừa trò chuyện với khách, bà Phạm Thị Sợi kể: “Khoảng 15 năm trước, đây là vùng bán ngập, mùa nước lội trong vườn có khi lên ngang đầu gối. Nếu trồng sầu riêng, quả dễ bị sượng, cà phê cũng không phải cây chịu được nước. Chồng tôi tìm hiểu thấy cây dừa phù hợp với thổ nhưỡng nên quyết định trồng thử các giống dừa lửa, dừa xiêm…”.
Khả năng thích nghi bất ngờ với chân đất cao nguyên của loài cây vốn quen thuộc với những vùng đất đồng bằng nhiệt đới khiến vợ chồng bà Sợi mau chóng mở rộng diện tích vườn dừa lên khoảng 4 ha ven hồ. Theo bà Sợi, so với các loại cây trồng khác, dừa không đòi hỏi quá nhiều chi phí đầu tư ban đầu, dễ chăm sóc và có thể chủ động cây giống.
Những cây dừa được chăm sóc tốt sau khoảng 3 năm bắt đầu cho trái. Theo bà Sợi, mỗi cây có thể cho khoảng 150 - 200 quả/vụ. Với giá bán từ 7.000 - 10.000 đồng/quả, gần 600 cây dừa trong vườn đang cho nguồn thu tương đối khá.
Chặt một quả dừa mời khách, bà Sợi bình thản để mọi người tự cảm nhận vị ngọt của thứ trái cây được trồng giữa cao nguyên. Những quả dừa xanh da căng bóng, nước ngọt đậm đà. Với gia đình bà, đó không chỉ là thành quả của lựa chọn một giống cây trồng mà còn là kết quả của nhiều năm kiên trì với vùng đất từng bị xem là khó canh tác.
“Vùng này người ta chủ yếu trồng cà phê. Khoảng chục năm trở lại đây, sầu riêng cũng phát triển mạnh. Có thời điểm sầu riêng được giá 60 - 70.000 đồng/kg, một quả sầu riêng có khi bằng cả chục buồng dừa, mình thấy cũng ham chứ…” - bà Sợi cười nói.
Nhưng rồi vợ chồng bà vẫn chọn gắn bó với cây dừa. Theo bà, dừa có lợi thế là ít rủi ro hơn, không tốn quá nhiều công chăm sóc. Dừa non có thể bán nước giải khát, dừa già cũng có thị trường riêng. Đặc biệt, gia đình đang tính đến việc kết hợp vườn dừa với hoạt động trải nghiệm. “Chúng tôi muốn hướng đến mô hình du lịch trải nghiệm nên cứ kiên tâm chăm sóc, tạo dựng” - bà Sợi nói.
Anh Rah Lan Thanh - Chuyên viên Phòng Kinh tế xã Ia Ly - cho biết: Đây là mô hình trồng dừa đầu tiên trên địa bàn xã. Vườn dừa của gia đình bà Sợi cho thấy cây dừa có khả năng thích nghi và mang lại giá trị kinh tế khá trên vùng đất cao nguyên.
Từ thành công của gia đình bà Sợi gần đây đã xuất hiện thêm một mô hình trồng dừa rộng khoảng 1 ha của gia đình ông Siu Plô nằm ven đường vào thác Công Chúa. Điều thú vị là những vườn dừa này không chỉ tạo thêm một hướng sản xuất mới mà còn làm thay đổi diện mạo cảnh quan quanh các thắng cảnh tự nhiên.
Vẻ đẹp ấy đã bắt đầu được chú ý khi mới đây, một rapper nổi tiếng đã chọn rừng dừa bên hồ Ia Mơ Nông làm bối cảnh quay MV. Nhiều hoạt động du lịch, đặc biệt là các tour dành cho nhiếp ảnh, cũng tìm đến nơi này để khai thác vẻ đẹp của mặt hồ, rừng dừa và núi rừng phía xa.
Từ một lựa chọn để thích nghi với vùng đất bán ngập, cây dừa đã bén rễ và tạo thành một cảnh sắc riêng bên hồ Ia Mơ Nông. Giữa những vườn cây xanh ngát của cao nguyên, “miền dừa” ấy không chỉ cho những trái dừa ngọt lành mà còn mở ra một hướng trải nghiệm nông nghiệp giàu sức gợi.
