Bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết khi trời lạnh, một bát cháo, canh hoặc súp nóng có thể tạo cảm giác ấm áp và dễ chịu tạm thời. Tuy nhiên, cần phân biệt cảm giác ấm do nhiệt độ của thức ăn với việc duy trì thân nhiệt của cơ thể. Uống nhiều nước canh hơn không đồng nghĩa với việc cơ thể sẽ giữ ấm tốt hơn.
Theo y học cổ truyền, thời tiết mưa lạnh thường liên quan đến yếu tố hàn, thấp. Người có Tỳ vị hư yếu hoặc nhạy cảm với lạnh ẩm có thể gặp tình trạng lạnh bụng, đầy bụng, ăn kém hoặc đại tiện phân lỏng. Vì vậy, các món chín, ấm, dễ tiêu như cháo, canh rau củ, súp hay món hầm có thể được lựa chọn tùy thể trạng.
Với người mắc bệnh thận mạn, nguyên liệu và khẩu phần còn cần phù hợp với lượng dịch được phép sử dụng, nồng độ kali, phốt pho trong máu và chế độ protein của từng người.
Nguy cơ nằm ở muối và lượng dịch
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Trần Đình Nghĩa, Trưởng khoa Lọc thận, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), vấn đề không nằm ở việc ăn món ấm nóng, mà ở lượng muối, lượng dịch và tần suất sử dụng các món nước đậm vị.
Ở người mắc bệnh thận, lượng nước và muối cao có thể làm tăng giữ nước, phù, tăng huyết áp và nguy cơ quá tải dịch, nhất là khi chức năng thận suy giảm.
Với người có nguy cơ bệnh thận như tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, béo phì hoặc người lớn tuổi, ăn mặn và dùng nhiều nước dùng đậm vị kéo dài cũng có thể làm huyết áp, đường huyết và tình trạng tim mạch khó kiểm soát hơn, từ đó gián tiếp làm tăng nguy cơ tổn thương thận hoặc thúc đẩy bệnh thận tiến triển.
Ngoài natri, nước dùng trong lẩu, súp, cháo… còn có thể chứa kali, phốt pho, purin và nhiều chất hòa tan từ thịt, xương, nội tạng, rau củ. Khi chức năng thận suy giảm, nạp quá nhiều các chất này có thể làm rối loạn điện giải, tăng phốt pho máu, axit uric hoặc tăng gánh nặng chuyển hóa mà thận phải xử lý.
Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, đặc biệt kèm ăn mặn, kiểm soát huyết áp kém hoặc bệnh thận đã tiến triển, có thể góp phần làm việc kiểm soát bệnh khó hơn và thúc đẩy các biến chứng của bệnh thận mạn.
Lưu ý khi ăn lẩu, súp ở người bệnh thận
Bác sĩ Nghĩa nhấn mạnh, về nguyên tắc y khoa, lượng dịch cần được cá thể hóa theo chức năng thận, lượng nước tiểu, tình trạng phù, huyết áp, bệnh tim mạch và phương pháp điều trị. Nếu đã được chỉ định hạn chế dịch, cần tính cả nước canh, cháo, súp, nước lẩu và các loại đồ uống vào tổng lượng dịch trong ngày.
Việc hạn chế thêm kali, phốt pho hay protein cũng cần dựa trên xét nghiệm và hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự kiêng quá mức gây thiếu dinh dưỡng.
Bác sĩ Chu Thị Dung cho biết thêm, người bệnh thận mạn không có chỉ định hạn chế dịch vẫn có thể ăn các món có nước như lẩu, súp, nhưng nên lưu ý:
- Chọn nước dùng tương đối nhạt; hạn chế nước chấm, muối, nước mắm, nước tương, bột nêm và viên gia vị.
- Ưu tiên thực phẩm tươi thay cho thực phẩm chế biến sẵn.
- Lượng thịt, cá, trứng… thêm vào cần phù hợp với chế độ protein đã được hướng dẫn.
- Lựa chọn và sử dụng rau ở lượng phù hợp với tình trạng kali máu của từng người.
- Không cần uống hết hoặc uống quá nhiều nước dùng.
- Người bệnh thận không nên tự ý chuyển sang sử dụng “muối ăn kiêng” hoặc các sản phẩm thay thế muối.
“Người khỏe mạnh có thể sử dụng canh, cháo, súp hoặc lẩu nóng với lượng phù hợp, đồng thời hạn chế ăn quá mặn. Người lớn tuổi có bệnh thận kèm tăng huyết áp hoặc suy tim cần đặc biệt tránh các bữa ăn vừa nhiều nước vừa nhiều muối”, bác sĩ Dung khuyên.
Theo Như Quyên (TNO)
