Mắm cua đồng xứ Nẫu

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Mắm là món ăn quen của người Việt. Không có mắm khó nuốt cơm. Với người Bình Định, mắm cua đồng là món mắm đậm tình xứ Nẫu bậc nhất.

Người Bình Định đi xa gặp nhau, lúc vui chuyện bao giờ cũng nhắc tới mắm cua đồng. Ngày hè đất ruộng nẻ chân chim, sau mấy trận mưa rào nước đủ ngập chân rạ, chừng tuần sau ruộng đã cơ man cua đeo bám những gốc rạ còn sót sau mùa gặt trước. Cua đồng không lớn nhưng chừng mươi con cua kềnh xiên que tre đặt lên bếp đủ làm mồi cho cha vui vài chén rượu với láng giềng; được mươi con cua cái tiện tay gỡ yếm, lột mu, thịt trắng tinh, gạch vàng ươm, mẹ có thể nấu nồi canh ngọt lịm.

Bánh đa cua đồng là đặc sản xứ Bắc, nhất là Hải Phòng. Bún riêu cua là món ngon của cả ba miền. Nhưng khi nói bắt cua đồng làm mắm, chắc khó nơi nào qua mặt dân Bình Định. Hai người ra ruộng chừng tiếng đồng hồ, chịu khó chăm chỉ thế nào cũng bắt được lưng giỏ cua.

Mắm cua đồng thường được chia làm hai loại, mắm kho và mắm chua. Mắm cua đồng kho là loại vừa chế biến xong để trong mát một buổi cho lên men rồi mang đi kho. Mắm cua đồng chua là loại sau khi làm xong được chứa trong hũ trong chai rồi đem dang nắng hoặc dựng góc bếp lấy hơi ấm cho lên men thành mắm để dành ăn dần. Dù kho hay chua, phần đầu khâu chế biến từ con cua đến lúc ra nguyên liệu để làm mắm giống y nhau. Và những người biết ăn, chịu được sự nặng mùi mắm thường chọn mắm cua đồng chua.

Muốn mắm ngon, khi làm sạch cua xong, người ta sẽ giã cua chứ không xay (nếu xay, vỏ cua nát mịn, ra vôi sẽ làm nước cua lợn cợn, tạo vị chát, kém thơm). Đến bước này, nếu muốn làm mắm cua chua thì cho muối vào hơi mặn rồi đong vô chai sau đó mang phơi nắng hoặc hong góc bếp. Làm kiểu này có thể để lâu ngày. Lúc nào ăn thì mang ra kho.

Người xứ Nẫu thường làm mắm cua để ăn trong ngày. Cua sau khi giã, rây, lược lấy nước, người ta cho thêm muối vừa ăn rồi đổ ra xoong, dùng miếng vải xô đậy miệng rồi để chỗ mát vài giờ đồng hồ cho lên men, khi kho mắm sẽ dậy mùi, thơm nức mũi. Độ nửa giờ sau khi nồi mắm bắt đầu sôi, người nấu xắt mỏng những bẹ măng vòi cho vào, thêm mấy con cá tràu cửng hoặc rô đồng nướng, thịt ba chỉ luộc xắt nhỏ bằng đầu đũa, chút tiêu xay, hành tím hoặc củ nén giã dập, ớt trái và nêm thêm muối nếu thấy chưa vừa miệng rồi đun thêm mười lăm phút trên lửa nhỏ để xoong mắm lúc nào cũng sôi liu riu. Lúc sắp bắc xoong mắm xuống, có thể nêm thêm chút bột ngọt cho đậm đà. Đặc biệt, đừng quên mấy lá gừng tươi xắt chỉ cùng vài lát củ gừng sẻ thả vào.

Mắm cua đồng thường được dùng để ăn với bún tươi. Khi ăn, thêm trái ớt sừng đỏ. Đã ngon càng ngon! Mắm cua đồng cũng là món đưa cơm cực hao. Những ngày mưa giữa hè, giàn bí hoặc luống rau lang trắng ngoài vườn được tưới nước trời vừa bắn tược, mẹ hái mớ đọt non mang luộc để các con được bữa chấm lút gắp rau trong chén mắm. Giữa mâm cơm xưa, mẹ bày trã cá lúi sông Côn kho nghệ. Cơm thì mẹ nấu bằng gạo lúa trì mới gặt. Chắc chắn cả nhà chỉ đứng dậy khi đáy nồi chỉ còn hột cơm cuối cùng.

Bạn đọc của tôi ơi, bạn từng thưởng thức mắm cua đồng xứ Nẫu chưa? Nếu chưa mời bạn thử một lần cho biết nhé. Bạn là con dân xứ Nẫu ư? Đã bao lâu rồi bạn chưa nghe hương mắm cua thoảng ngang qua người, bạn còn nhớ chứ…

ĐOÀN NGỌC THÀNH

Có thể bạn quan tâm

Giải Booker 2025: Danh sách đề cử đa dạng nhất trong lịch sử 56 năm

Giải Booker 2025: Danh sách đề cử đa dạng nhất trong lịch sử 56 năm

(GLO)-Danh sách đề cử của Giải Booker 2025 danh giá mới được công bố, trong đó có 13 tác phẩm của các tác giả đến từ nhiều quốc gia khác nhau, cũng như sự cân bằng về tỷ lệ nam - nữ và sự đan xen giữa tên tuổi cũ và mới. Điều này cho thấy sự đa dạng nhất trong lịch sử 56 năm của giải thưởng này.

Triển vọng “Cây cọ nhí” Nguyễn Trịnh Gia Thy

Triển vọng “Cây cọ nhí” Nguyễn Trịnh Gia Thy

(GLO)- 11 tuổi, Nguyễn Trịnh Gia Thy (học sinh lớp 5.9, Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, phường Pleiku) được nhiều người ưu ái gọi là “cây cọ nhí”. Những bức tranh của Thy không chỉ khéo léo về đường nét, bố cục, màu sắc mà còn chứa đựng những thông điệp ý nghĩa về cuộc sống.

Hòa điệu cùng tình yêu nghệ thuật múa

Cặp đôi nghệ sĩ Nguyễn Cơ-Hồng Mai: Hòa điệu cùng tình yêu nghệ thuật múa

(GLO)- Cùng sinh năm rồng (1988) và lớn lên với tình yêu dành cho từng nhịp vũ đạo, Nguyễn Văn Cơ và Trần Thị Hồng Mai-hai nghệ sĩ trưởng thành từ Nhà hát Ca múa nhạc tổng hợp Đam San trở thành cặp đôi hiếm hoi của làng múa ở cao nguyên Pleiku, luôn song hành cả trên sân khấu và trong đời sống.

Ngọn đèn nhỏ bên khung cửa

Ngọn đèn nhỏ bên khung cửa

(GLO)- Chồng tôi nhận quyết định chuyển công tác vào một sáng cuối tháng Năm, khi sương vẫn còn giăng mờ trên những con dốc quen thuộc của phố núi Pleiku. Tin anh phải xuống Quy Nhơn theo diện hợp nhất 2 tỉnh không bất ngờ.

Bảo vật quốc gia ngai vua triều Nguyễn đặt tại Điện Thái Hòa, Đại Nội Huế.

Phục chế ngai vàng triều Nguyễn: Trả lại nguyên trạng năm 2015, đảm bảo đúng tinh thần bảo vật quốc gia

(GLO)-Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) vừa có văn bản chính thức góp ý kế hoạch phục chế ngai vua triều Nguyễn, bảo vật quốc gia bị phá hoại hồi tháng 5 - 2025 tại điện Thái Hòa, yêu cầu phục hồi hiện trạng "gần giống nhất" so với năm 2015, thời điểm hiện vật được lập hồ sơ công nhận.

"Núi trên đất bằng"

"Núi trên đất bằng"

(GLO)- Tiến sĩ Hà Thanh Vân đã nhận xét Tiểu thuyết "Núi trên đất bằng" của Võ Đình Duy là một tác phẩm văn chương đầu tay ra mắt năm 2025, đánh dấu bước chuyển đầy bất ngờ từ một kiến trúc sư trẻ sống ở Gia Lai sang hành trình kiến tạo thế giới văn chương.

NHÀ THƠ ĐÀO AN DUYÊN: Thiết tha giữ lại những xanh tươi cuộc đời

Nhà thơ Đào An Duyên: Thiết tha giữ lại những xanh tươi cuộc đời

(GLO)- Với nhà thơ Đào An Duyên, đọc và viết chính là hành trình nuôi chữ. Trong hành trình ấy, chị chọn một lối đi riêng, chắt chiu xúc cảm, gửi tiếng lòng vào từng con chữ với niềm mong giữ lại những xanh tươi cuộc đời, từ đó góp thêm một giọng thơ giàu hương sắc cho văn chương Gia Lai.

BẢO TỒN CÁC KỊCH BẢN TIÊU BIỂU CỦA HÁT BỘI BÌNH ĐỊNH: Nên tìm hướng đi mới, phù hợp thực tế

Bảo tồn các kịch bản tiêu biểu của hát bội Bình Định: Nên tìm hướng đi mới, phù hợp thực tế

(GLO)- Hát bội Bình Định là một di sản văn hóa đặc sắc với nhiều vở tuồng kinh điển như: Sơn Hậu, Tam nữ đồ vương, Ngũ hổ Bình Tây, Hồ Nguyệt Cô hóa cáo (còn có tên khác là Chém cáo, Cổ miếu vãn ca) của Nguyễn Diêu, Trầm hương các, Diễn võ đình và Cổ thành… của Đào Tấn.

null