Nghi lễ do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND xã Biển Hồ tổ chức, dưới sự chủ trì của hội đồng già làng và cộng đồng Jrai làng Ia Gri.
Dự lễ có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch - Trưởng ban tổ chức Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya; nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền (Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam), cùng đông đảo người dân, nghệ sĩ nhiếp ảnh và du khách trong nước, quốc tế.
Nhà rông làng Ia Gri được UBND tỉnh hỗ trợ kinh phí xây dựng, cùng sự góp sức của cộng đồng. Công trình hoàn thành mang đến niềm vui lớn cho người dân, đồng thời tiếp tục duy trì không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng của dân tộc Jrai.
Trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người Jrai, nhà rông là nơi hội tụ sức mạnh đoàn kết, diễn ra các hoạt động sinh hoạt chung và lưu giữ những phong tục được trao truyền qua nhiều thế hệ. Khi nhà rông mới hoàn thành, cộng đồng tổ chức lễ cúng để bày tỏ lòng biết ơn các Yang, cầu mong bình an, no đủ.
Đêm trước ngày diễn ra lễ cúng chính thức, bà con làng Ia Gri cùng nhau thực hành tục khóc trâu, bày tỏ tình cảm với con vật được hiến sinh trong nghi lễ. Đây là phong tục mang ý nghĩa tâm linh, thể hiện sự thành kính của cộng đồng trước khi dâng lễ vật lên các Yang, cầu mong bình an, may mắn.
Trước sân nhà rông, trong không khí trang nghiêm, già làng cùng những người có uy tín hướng về ngôi nhà rông, thành kính khấn mời các Yang về chứng giám.
Lời khấn gửi gắm mong ước nhà rông luôn vững chắc, bình yên; dân làng sống hòa thuận, yêu thương, giúp đỡ nhau; người già mạnh khỏe, trẻ nhỏ bình an, mùa màng tươi tốt, lúa đầy kho, gia súc sinh sôi.
Theo phong tục, lễ mừng nhà rông mới có nghi thức hiến sinh, trong đó nghi thức đâm trâu mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Tại chương trình phục dựng ở Ia Gri, nghi thức này được mô phỏng, trình diễn, không thực hiện trực tiếp.
Khi lời khấn kết thúc, tiếng cồng chiêng lại vang lên giữa sân nhà rông. Những trai tráng khỏe mạnh được lựa chọn thực hiện phần trình diễn nghi thức, múa khiên; trong khi dân làng hòa nhịp chiêng, xoang, tạo nên không khí vừa trang nghiêm vừa rộn ràng.
Sau các nghi thức, nhà rông mới chính thức trở thành không gian sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của dân làng, gắn bó với đời sống tinh thần và sự đoàn kết của cộng đồng.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch nhấn mạnh: “Nhà rông là linh hồn của làng, là nơi người dân cùng bàn việc chung, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn mà còn là không gian lưu giữ phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa. Một ngôi nhà rông được dựng lên bằng sự đồng lòng, tình đoàn kết và niềm tin của cả cộng đồng.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh cảm ơn các già làng, nghệ nhân và người dân đã góp công, góp sức xây dựng nhà rông Ia Gri; đồng thời khẳng định di sản không chỉ nằm trong những hiện vật được lưu giữ mà còn sống trong tiếng cồng chiêng, điệu xoang, bàn tay nghệ nhân và đời sống hằng ngày của cộng đồng. Việc chính người dân thực hành nghi lễ, gìn giữ phong tục và trao truyền cho thế hệ trẻ là yếu tố quan trọng tạo nên sức sống của di sản.
Lãnh đạo tỉnh kỳ vọng từ không gian văn hóa này, Ia Gri sẽ phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, giới thiệu những giá trị đặc sắc của văn hóa Jrai, tạo thêm sinh kế cho người dân. Trong đó, bảo tồn phải đặt cộng đồng làm chủ thể; nhà rông, tiếng cồng chiêng và các nghi lễ cần được gìn giữ đúng với ý nghĩa truyền thống, không chỉ phục vụ trình diễn cho du khách.
Dịp này, UBND tỉnh tặng Bằng khen cho 2 tập thể và 6 cá nhân có thành tích xuất sắc trong đóng góp, xây dựng nhà rông làng Ia Gri; đồng thời trao tặng 2 bức tranh của họa sĩ Xu Man để làng trưng bày trong nhà rông.
Sau phần lễ, không gian nhà rông chuyển sang phần hội. Người dân và du khách cùng thưởng thức ẩm thực truyền thống, giao lưu cồng chiêng, múa xoang. Các lễ vật hiến sinh được bà con chế biến thành những món ăn phục vụ nghi lễ và chia sẻ trong ngày hội cộng đồng.
Việc phục dựng lễ mừng nhà rông mới là một trong những hoạt động văn hóa hưởng ứng Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của người Jrai và tạo thêm trải nghiệm văn hóa cho du khách trong mùa lễ hội ở Gia Lai.
