Trong “bộ tứ trụ cột” - theo cách gọi của Tổng Bí thư Tô Lâm về 4 nghị quyết quan trọng mà Bộ Chính trị ban hành trong 6 tháng qua, Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 30/4/2025, “về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” đóng vai trò hết sức quan trọng.
Đây chính là mấu chốt để vấn đề cải cách thể chế - điểm nghẽn của điểm nghẽn - thành công, tạo nền tảng, gốc rễ, bệ phóng cho sự đổi mới, phát triển.
Với chủ đích hướng tới một hệ thống pháp luật minh bạch, đơn giản, dễ triển khai, đặt doanh nghiệp và người dân làm trung tâm, những kỳ vọng vào Nghị quyết số 66-NQ/TW là rất lớn. Làm sao có thể không kỳ vọng khi mà quan điểm chỉ đạo của Đảng ta xác định rõ: “công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; là một nhiệm vụ trọng tâm của tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng”.
Cần khẳng định rằng, trong những năm qua, Việt Nam đã có nhiều cố gắng, nỗ lực để cải cách thể chế và thủ tục hành chính, với nhiều văn bản quy phạm pháp luật trên mọi lĩnh vực được ban hành, sửa đổi, bổ sung. Điều đó tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp hoạt động, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế-xã hội, từng bước giúp dân giàu, nước mạnh.
Tuy nhiên, trong thực tiễn vẫn còn xuất hiện trình trạng gây khó khăn, vòi vĩnh, nhũng nhiễu, tiêu cực trong quá trình giải quyết các thủ tục hành chính của một bộ phận không nhỏ cán bộ công quyền có chức vụ, quyền hạn. Điều này khiến người dân, doanh nghiệp nản chí, bức xúc, phai nhạt niềm tin vào những người thực thi công vụ, vào sự lãnh đạo của Đảng.
Thực tế, chỉ riêng thủ tục hành chính thôi, mà người dân, doanh nghiệp vẫn hay gọi tếu táo một cách đau đớn rằng “hành là chính” đã là “điểm nghẽn”, là lực cản rất lớn ngáng đường sự phát triển. Thủ tục hành (là) chính không chỉ tiêu tốn tiền của mà còn khiến người dân, doanh nghiệp mất thời gian, công sức trong quá trình tuân thủ. Ấy còn chưa kể đến những hành vi nhũng nhiễu, vòi vĩnh, trục lợi của cán bộ công quyền trong việc muốn giải quyết thủ tục một cách nhanh chóng, thậm chí còn lấp liếm, bao che, cố tình làm sai cho những người biết “bôi trơn”, vì lợi ích cá nhân, nhóm nhỏ. Đã có không ít cán bộ các cấp lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực thi công vụ của mình để nhận hối lộ, bao che cho những hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính, như cấp phép trái phép trong kinh doanh, xây dựng...
Kiên quyết ngăn chặn tình trạng này, ngày 22/5/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Công điện số 69/CĐ-TTg về tập trung hoàn thành rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, gửi lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương. Thủ tướng yêu cầu 100% số thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp được thực hiện trực tuyến, thông suốt, liền mạch, hiệu quả, minh bạch, giảm tối đa giấy tờ. Việc tổ chức triển khai thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi cấp tỉnh, hoàn thành trong năm 2025.
Công điện cũng nêu rõ, Chính phủ yêu cầu cắt giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, ít nhất 30% điều kiện kinh doanh trong năm 2025 và tiếp tục cắt giảm mạnh trong những năm tiếp theo. Đây rõ ràng là thông tin hết sức vui mừng đối với doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh kinh tế tư nhân được đặc biệt quan tâm phát triển, theo như tinh thần nội dung Nghị quyết số 68-NQ/TW, ngày 4/5/2025, của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân - một trong số “bộ tứ trụ cột” khác.
Nội dung công điện cũng nêu rõ, đến ngày 20/5, qua rà soát có 4.377 thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh; 8.977 điều kiện kinh doanh; 3.086 sản phẩm, hàng hóa kiểm tra chuyên ngành; 886 tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật có liên quan đến thực hiện thủ tục hành chính sản xuất, kinh doanh; 640 chế độ báo cáo của doanh nghiệp. Tổng số chi phí tuân thủ thủ tục hành chính hơn 120 nghìn tỷ đồng/năm. Vậy là, mỗi năm sẽ tiết kiệm được ít nhất 25 nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, doanh nghiệp sẽ có nguồn lực để hoạt động, phát triển. Đó chỉ là con số tạm tính, chưa kể doanh nghiệp còn tiết kiệm được thời gian, công sức, nhân lực trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.
Đó cũng chỉ mới đề cập riêng về thủ tục hành chính, một nội dung trong Nghị quyết số 66-NQ/TW. Việc triển khai quyết liệt, đồng bộ, bài bản “bộ tứ trụ cột” đi kèm với kiểm tra, giám sát chắc chắn sẽ tạo sự nhất quán, thông suốt từ trên xuống dưới, chứ không có chuyện “trên nóng, dưới lạnh” như lâu nay vẫn xảy ra. Thêm một cơ sở cho sự khẳng định với niềm tin mạnh mẽ ấy là việc trước khi ban hành các nghị quyết, Đảng ta đã có những sự định hướng, khơi thông tư tưởng bằng các bài viết của người đứng đầu lãnh đạo Đảng, Nhà nước liên quan đến nội dung các nghị quyết. Sau khi ban hành nghị quyết, Đảng ta đều tổ chức hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện theo hình thức trực tiếp và trực tuyến, trang bị những nội dung cơ bản nhất cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương, bộ, ngành.
Chỉ đề cập đến lộ trình, vòng đời của nghị quyết, từ trước khi ban hành, ban hành và sau khi ban hành và một nội dung liên quan đến cắt giảm thủ tục hành chính thôi, đã thấy rõ sự khoa học, bài bản, rõ ràng, khả thi. Riêng với Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật rõ ràng đã đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, được dư luận đánh giá cao với các định hướng quan trọng là không hình sự hóa quan hệ dân sự, kinh tế, hành chính và nguyên tắc “người dân, doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm”. Đây là bước chuyển hết sức quan trọng từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, tạo môi trường pháp lý minh bạch để thúc đẩy đầu tư, sáng tạo.
Ấy thế nhưng, vẫn có những ý kiến cho rằng, việc cải cách này chỉ diễn ra trên bề nổi, là nghị quyết thì rất đúng, rất trúng, rất hay nhưng khi thực hiện “lại gay trăm bề”. Họ lo ngại việc triển khai từ Trung ương đến địa phương sẽ không đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả. Thật sự, đây là những ý kiến không hề mang tính xây dựng, thậm chí cố tình gây sự phân tâm, hoài nghi, cản trở đến quá trình thực hiện nghị quyết.
Xin được đưa một dẫn chứng xác đáng để phản bác những ý kiến sai lệch kể trên rằng, việc Chính phủ ban hành Công điện số 69/CĐ-TTg về tập trung hoàn thành rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính là một bước triển khai nghị quyết cụ thể tiếp theo, sau khi Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW vào ngày 18/5/2025.
Với lộ trình triển khai “bộ tứ trụ cột” nói chung, các nội dung liên quan Nghị quyết số 66 nói riêng đều rất rõ ràng, đều có các nhóm công tác, các chỉ đạo cụ thể từ Trung ương xuống địa phương.
Bên cạnh đó là việc giao nhiệm vụ cụ thể gắn liền với trách nhiệm của những người đứng đầu. Ví như Công điện số 69/CĐ-TTg “giao các đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, thời gian giải quyết thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của bộ, cơ quan, địa phương theo các mục tiêu, yêu cầu, chỉ đạo tại các nghị quyết của Bộ Chính trị, của Chính phủ và các nhiệm vụ tại Công điện này; báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện (trong báo cáo cải cách thủ tục hành chính) trước ngày 25 hằng tháng”.
Xin được nhấn mạnh một lần nữa, đại đa số các chuyên gia, người dân, doanh nghiệp đều tin tưởng mãnh liệt rằng, Nghị quyết số 66-NQ/TW sẽ là giải pháp đột phá của đột phá trong hoàn thiện thể chế.
Bởi lẽ, nghị quyết khẳng định công tác xây dựng pháp luật phải bám sát thực tiễn, nắm bắt cơ hội và mở đường khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho sự phát triển, tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Và một khi thể chế đã được hoàn thiện, “sân chơi” đã được tạo dựng, người dân, doanh nghiệp có thể thoải mái phát huy sức sáng tạo, sự năng động, tài năng của mình để đặt ra những mục tiêu và tìm giải pháp đạt được nó, trong môi trường “người dân, doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm”, qua đó góp phần quan trọng tạo bệ phóng đưa đất nước chuyển mình mạnh mẽ, tạo những dấu mốc đáng tự hào trong bối cảnh mới nhiều biến động khó lường trên thế giới.
Có thể khẳng định rằng, với lộ trình, mục tiêu, nhiệm vụ, trách nhiệm rõ ràng, phân công đúng người, đúng việc, việc triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW nói riêng, “bộ tứ trụ cột” nói chung ở thời điểm trước mắt chắc chắn sẽ đạt được những kết quả tích cực, góp sức không nhỏ vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, khi mà người dân, doanh nghiệp đều có những bước tiến, sự tăng trưởng chắc chắn, nhanh chóng, vững bền.
Điều đó sẽ là sự bác bỏ thuyết phục những ý kiến trái chiều, thiếu tinh thần xây dựng, thậm chí chống đối, phá hoại rằng, việc đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, hoàn thiện thể chế chỉ là “bề nổi”, hình thức, “trên nóng dưới lạnh”, không đi vào cuộc sống.
Với niềm tin mãnh liệt, sự kỳ vọng lớn lao của đại bộ phận người dân, doanh nghiệp vào “bộ tứ trụ cột” nghị quyết của Bộ Chính trị, những hy vọng để đất nước bước vào kỷ nguyên mới sẽ trở thành sự thật.
Theo Tiến sĩ NGUYỄN TRI THỨC (NDO)
