Tuy nhiên, ngành nào bị tác động trực tiếp, ngành nào gián tiếp, tăng bao nhiêu, tăng thời điểm nào... là vấn đề phải kiểm soát để tránh tình trạng "té nước theo mưa" từng xảy ra trên thị trường.
Chỉ trong một thời gian ngắn, dưới tác động của chiến sự ở Trung Đông, giá xăng dầu đã tăng phi mã. Đến hôm qua, dầu thô thế giới đã vượt ngưỡng 100 USD, lên thẳng 120 USD/thùng, nhanh hơn dự báo. Dù đã giảm lại còn khoảng 106 USD/thùng vào chiều cùng ngày theo giờ VN nhưng điều đáng lo là xu hướng tăng giá chưa dừng lại khi xung đột vẫn đang tiếp diễn. Với độ mở của nền kinh tế, giá xăng dầu trong nước cũng không tránh khỏi tác động tăng.
Xăng dầu tăng giá thì cước vận tải đường biển, đường bộ, đường sông cũng gần như ngay lập tức được điều chỉnh. Cuối tuần vừa rồi, giá gas cũng tăng mạnh, phí ship cũng chính thức được người bán online "xin" thêm vài ngàn đồng/đơn hàng. Một số bà nội trợ cho biết, giá rau, thịt ngoài chợ cũng đang nhấp nhổm tăng; cơm bụi hàng quán cũng chóng mặt vì chi phí nên khó thể giữ giá... Là đầu vào thiết yếu của hầu hết các ngành sản xuất, dịch vụ trong nền kinh tế, giá xăng dầu tăng thì tất yếu giá hàng hóa, sản phẩm sẽ tăng theo. Nhưng cũng chính nguyên lý này có thể tạo ra tâm lý "tát giá theo xăng" như từng xảy ra trên thị trường.
Chẳng nói đâu xa, ngay chính các doanh nghiệp (DN) phân phối và bán lẻ xăng dầu cũng có hiện tượng găm hàng đợi giá cao mới bán. Bởi chỉ găm một vài tiếng thôi, khoản tiền chênh lệch thu về rất lớn. Ví dụ theo kế hoạch buổi chiều xăng dầu tăng giá thì từ sáng đã diễn ra tình trạng khan hàng; hôm sau tới kỳ điều chỉnh thì hôm trước cây xăng bỗng dưng ngưng bán... Và toàn bộ khối lượng xăng dầu găm lại đó sẽ được bán ra với giá cao hơn vài ngàn đồng/lít, khoản chênh lệch tính trên toàn thị trường là con số không hề nhỏ chảy vào túi các DN cố tình găm hàng.
Không chỉ thế, vài cây xăng ngưng bán còn tạo ra khan hiếm giả, khiến người dân lo lắng, xếp hàng mua, gây nhiễu loạn thị trường. Đặc biệt, việc khan dầu diesel ở các công trường còn đe dọa tiến độ nhiều công trình trọng điểm quốc gia. Chủ đầu tư các dự án hạ tầng phục vụ APEC 2027 thừa nhận "như ngồi trên lửa" khi nhà thầu rơi vào tình trạng vừa làm vừa chơi bất đắc dĩ vì máy móc không đủ nhiên liệu để "3 ca 4 kíp". Vì thế, Chính phủ, Bộ Công thương, lãnh đạo các địa phương, cơ quan quản lý thị trường... cũng đang quyết liệt mọi giải pháp để kiểm soát và ổn định thị trường xăng dầu trong nước.
Áp lực tăng giá đang ngày càng đè nặng bởi giá xăng dầu tăng khiến "chi phí vận chuyển tăng". Trong bối cảnh này, mỗi mặt hàng chỉ cần "tát giá" một chút, ăn theo một chút, tăng sớm một chút... là mọi cái bị đội lên. Thế nên, kiểm soát để vòng xoáy tăng giá do yếu tố khách quan không bị lợi dụng là hết sức quan trọng. Bởi tăng giá không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của DN, đời sống của người dân mà còn tác động đến chỉ số lạm phát trong nền kinh tế. Việc tăng giá, đặc biệt là tăng mạnh, tăng rất nhiều giá hàng hóa, dịch vụ cũng sẽ đồng thời kéo sức mua trong nền kinh tế giảm đi…
Tác động của khủng hoảng chính trị khu vực Trung Đông tới VN nói riêng và toàn thế giới ngày càng nghiêm trọng. Hơn bao giờ hết, đây là lúc cần sự đồng lòng, chung sức, chia sẻ của DN, người dân, với những chỉ đạo của Chính phủ và điều tiết tăng sức đề kháng của thị trường, nhất là liên quan hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cũng như các công trình trọng điểm quốc gia.
Theo NGUYÊN MINH (TNO)
