Hiện tại, giá dầu thô được giao dịch quanh mốc 104 USD/thùng. Giá dầu tăng vọt đe dọa đẩy lạm phát lên cao, kìm hãm đà tăng trưởng của thế giới, trong đó có Việt Nam.
Với Việt Nam, các nhà hoạch định chính sách Việt Nam sẽ phải đối mặt với ba thách thức lớn. Lạm phát sẽ tăng lên trên 5%, đẩy lãi suất tiền gửi kỳ hạn một năm lên trên mức 7%-8%/năm. Nền kinh tế trong nước của Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng khoảng 1 điểm % nếu giá dầu tiếp tục tăng mạnh. Xuất khẩu bị ảnh hưởng có thể làm giảm thêm 1 điểm % tăng trưởng GDP, tác động tới việc làm trong ngành sản xuất…
Dù không phải tất cả lĩnh vực xuất khẩu của Việt Nam đều bị ảnh hưởng như nhau, nhưng khi khủng hoảng xảy ra, các ngành công nghiệp phụ thuộc nhiều vào vận chuyển hàng hóa, như dệt may, giày dép, nội thất và điện tử lắp ráp, có khả năng phải gánh chịu những cú sốc chi phí lớn hơn do thời gian vận chuyển kéo dài và phí bảo hiểm tăng cao.
Dù Việt Nam chưa trải qua những ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột, nhưng sự gián đoạn vận tải biển quốc tế, giá năng lượng tăng cao và những cú sốc trong mạng lưới hàng không cho thấy các sự kiện địa chính trị có thể lan truyền thông qua các liên kết kinh tế toàn cầu. Trong trường hợp gián đoạn kéo dài, hàng hóa Việt Nam có thể trở nên kém cạnh tranh hơn về giá so với các hàng hóa xuất khẩu của các nước nằm gần châu Âu và Bắc Mỹ hơn, chẳng hạn như Mexico, các nước ở Đông Âu hoặc Bắc Phi. Lúc này, cần điều chỉnh lại tuyến vận chuyển hàng hải tránh Biển Đỏ/eo biển Hormuz.
Với bài toán giá dầu và an ninh năng lượng, Chính phủ cần kích hoạt dự trữ dầu mỏ chiến lược để giảm thiểu tác động của biến động giá dầu và ngăn chặn việc giá dầu tăng ngay lập tức khi bán lẻ. Quỹ bình ổn xăng dầu của Việt Nam cũng như thông tin từ Bộ Công Thương thì chỉ có thể hỗ trợ khoảng 2 tuần nếu tiếp tục chi như hiện nay khi giá thế giới biến động mạnh. Do đó, giải pháp này sẽ khó còn dư địa triển khai nếu xung đột tiếp tục kéo dài.
Để ứng phó với giá xăng dầu lên cao và nguồn cung từ những thị trường truyền thống hạn chế, cần đa dạng hóa nguồn nhập khẩu dầu mỏ, giảm sự phụ thuộc vào Trung Đông. Việt Nam nên đẩy nhanh các thỏa thuận mua dầu với các nhà cung cấp ngoài vùng Vịnh như Mỹ, Nga (nếu khả thi về mặt ngoại giao), Tây Phi và các nước láng giềng Đông Nam Á. Ngoài ra, Nhà nước nên có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm và tiếp cận các thị trường cung cấp xăng dầu mới.
Đặc biệt, với nguồn cung xăng dầu trong nước, cần cân đối việc xuất khẩu dầu thô mà ưu tiên phục vụ chế biến trong nước; đầu tư phát triển các nhà máy lọc dầu, tăng công suất… Cần có chính sách phát triển nguồn nguyên liệu khí hóa lỏng LNG để thay thế một phần xăng dầu, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và dịch chuyển sang nguồn năng lượng sạch.
TS Nguyễn Hoàng Hiệp-Chủ tịch Hội đồng Khoa học,
Viện Nghiên cứu Tin học & Kinh tế Ứng dụng
(Dẫn nguồn NLĐO)
