Bao xương máu mới làm nên Đồng Lộc

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Đồng Lộc ngày nay trở thành một điểm lưu giữ chứng tích tàn khốc của chiến tranh và sự hy sinh cao cả không chỉ của 10 nữ TNXP mở đường mà của hàng ngàn anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh trên con đường 15 huyền thoại.

Ngã ba Đồng Lộc hôm nay
Ngã ba Đồng Lộc hôm nay


Ngày gặp lại

50 năm sau sự kiện 10 cô gái mở đường ở Ngã ba Đồng Lộc hy sinh vì bị bom vùi, ngày 14-7 vừa qua, hơn 200 con người từng sinh tử có nhau, cống hiến cả tuổi xuân của mình để bảo đảm mạch máu giao thông nối miền Bắc với miền Nam đã có cuộc hội ngộ cùng nhau tại Ngã ba Đồng Lộc. Những chàng trai, cô gái TNXP ngày nào giờ đã ngấp nghé hoặc qua tuổi 70, gặp lại nhau, họ trào nước mắt xúc động khi nhắc đến những ngày tháng gian khổ, hào hùng.


 

Di ảnh 10 nữ TNXP mở đường hy sinh tại Đồng Lộc
Di ảnh 10 nữ TNXP mở đường hy sinh tại Đồng Lộc

"Nhiều người sau khi chiến tranh kết thúc bị quá lứa lỡ thì, không lập được gia đình, không có con, cuộc sống rất khó khăn. Chúng ta đã rất cố gắng để làm tốt công tác đền ơn đáp nghĩa, những TNXP rất cần được quan tâm hơn nữa"-bà Nguyễn Thị Áng 76 tuổi, ở H.Kỳ Anh, Hà Tĩnh, tham gia TNXP từ năm 1965 đến khi chiến tranh kết thúc



Trở lại Đồng Lộc, bà Nguyễn Thị Lân (ở H.Đức Thọ, Hà Tĩnh) nói, nay đã ở tuổi 74, nhưng khi khoác tấm áo TNXP trở về đây, bà lại cảm thấy như đang thời con gái. Bà Lân gia nhập TNXP năm 1965 và được điều động vào Quảng Trị, năm 1967 bà được điều động về bám trụ tại Ngã ba Đồng Lộc. “Đó là những ngày tháng vô cùng ác liệt, bom đạn dội như mưa, sống chết trong gang tấc. Đồng đội tôi nhiều người đã hy sinh, có người hy sinh ngay trước mắt tôi vì bị trúng bom nổ chậm, nhưng tôi không nao núng. Nghĩ đến đồng đội, tôi làm việc càng hăng hơn”, bà Lân nói.

Ông Nguyễn Đình Cứ (72 tuổi, ở H.Vũ Quang, Hà Tĩnh) là con duy nhất trong gia đình nên được miễn nhập ngũ. Năm 1965, ông tình nguyện gia nhập TNXP, được cử đi học lớp công binh tháo gỡ bom mìn. Ngày 11.7.1968, tiểu đội của ông gồm 11 người (6 nữ, 5 nam) vừa nhận nhiệm vụ vào xã Xuân Lộc, cách Đồng Lộc chừng 2 km, để tháo bom nổ chậm thì một đồng đội đã hy sinh vì bị bom phát nổ. Ông Cứ bị sức ép của bom làm chảy máu tai. “Thật khủng khiếp vì trận đầu đã có người hy sinh, nhưng sau đó chúng tôi nhanh chóng củng cố tinh thần và 4 ngày sau, khi sức khỏe hồi phục, chúng tôi lại vào bãi bom, có ngày gỡ được 25 quả”, ông Cứ kể.

Tham gia TNXP từ năm 1965 đến khi chiến tranh kết thúc, bà Nguyễn Thị Áng (76 tuổi, ở H.Kỳ Anh, Hà Tĩnh) được chuyển về làm công nhân ngành giao thông. Trở lại Đồng Lộc, bà nói mình là người may mắn vì khi trở về có được một gia đình êm ấm. “Nhiều người sau khi chiến tranh kết thúc bị quá lứa lỡ thì, không lập được gia đình, không có con, cuộc sống rất khó khăn. Chúng ta đã rất cố gắng để làm tốt công tác đền ơn đáp nghĩa, những TNXP rất cần được quan tâm hơn nữa”, bà Áng trăn trở.

Nặng lòng với Đồng Lộc

Sau khi hy sinh, 10 cô gái mở đường ở Ngã ba Đồng Lộc được an táng tại Nghĩa trang xã Xuân Lộc. Năm 1989, hài cốt các chị được đưa trở lại Đồng Lộc. Ngã ba Đồng Lộc được xếp hạng Khu di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1989, được đầu tư xây dựng thành Khu tưởng niệm TNXP toàn quốc. Năm 2013, khu di tích này được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt trên hệ thống đường Hồ Chí Minh.

Năm 1995, khi đến thăm Đồng Lộc, nhà thơ Vương Trọng đã viết Lời thỉnh cầu ở Nghĩa trang Đồng Lộc với những câu thơ day dứt: “Cần gì ư, lời ai hỏi trong chiều/Tất cả chưa có chồng và chưa ngỏ lời yêu/Ngày bom vùi tóc tai bết đất/Nằm xuống mộ rồi mái đầu chưa gội được/Thỉnh cầu đất cằn cỗi nghĩa trang/Cho mọc dậy vài cây bồ kết/Hương chia đều trong hư ảo khói nhang…”. Ba năm sau khi bài thơ này ra đời, ông Nguyễn Tiến Tuẫn, người từng tham gia chiến đấu ở Đồng Lộc, nguyên Giám đốc Công an tỉnh Hà Tĩnh, đọc được. Ông cảm động và về quê tìm 2 cây bồ kết mang đến trồng ở gần khu mộ phần của các nữ thanh niên mở đường này. Nay, 2 cây bồ kết ấy đã cao lớn, sai quả.

Năm 2009, tháp chuông Ngã ba Đồng Lộc với kinh phí hơn 24 tỉ đồng được xây dựng từ sự đóng góp tự nguyện của nhiều người nặng lòng với Đồng Lộc. Tháp đứng trên quả đồi thuộc núi Mũi Mác, cách khu mộ 10 cô gái vài trăm mét, cao 7 tầng (36,6 m), 8 mái, kết hợp khai thác theo hình thức Đại tháp và Lầu vọng cảnh truyền thống được cách tân ở phần thân tháp. Trên đỉnh tháp là quả chuông nặng 5,7 tấn được đúc bằng đồng nguyên chất. Hệ thống đèn chiếu sáng nghệ thuật được lắp đặt bao phủ bề ngoài tháp chuông với ánh sáng lung linh, đứng cách xa nhiều cây số vẫn nhìn thấy. Đồng Lộc sau chiến tranh đã được phục hồi từ những tấm lòng như thế.

Từ mảnh đất hố bom chồng hố bom, không cỏ cây nào sống nổi, 50 năm trôi qua, Đồng Lộc nay đã khác. Những đồi thông xanh rì, con đường 15 - nơi đã bị bom cày đi xới lại, nay thành QL15, được trải thảm nhựa phẳng lì. Đoạn QL15 chạy qua đây luôn tấp nập người và xe cộ đến viếng thăm Đồng Lộc. Hôm chúng tôi đến cũng vừa gặp nhóm gia đình gần 20 người của anh Phan Hữu Toàn (ở Hà Nội) có mặt ở Đồng Lộc để viếng các liệt sĩ. Anh Toàn nói, gia đình anh cùng với 4 gia đình khác ở Hà Nội vào Cửa Lò (Nghệ An) du lịch. Sáng sớm, cả đoàn vào đây viếng, thắp hương. “Tôi đã nghe nói nhiều về Đồng Lộc, đến đây, nhìn các chứng tích mới thấy sự khủng khiếp của chiến tranh. Tôi rất ngưỡng mộ, cảm phục ý chí, sự hy sinh cao cả của các bậc cha anh, nhất là các nữ TNXP anh hùng, gan dạ”.

Đến Đồng Lộc, chứng kiến sự đổ nát, tàn khốc của chiến tranh, cũng là để thấy giá trị của hòa bình.


 

Tại di tích Đồng Lộc còn Nhà bia tưởng niệm TNXP toàn quốc và các anh hùng liệt sĩ hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc được T.Ư Đoàn đầu tư xây dựng vào năm 1998, ghi danh 1.950 anh hùng liệt sĩ. Năm 2007, nhà bia được tu bổ và tôn tạo, đến nay, nhà bia đã ghi danh gần 4.000 anh hùng liệt sĩ.


Khánh Hoan (thanhnien)

Có thể bạn quan tâm

Xuân về làng gốm 500 năm tuổi

Xuân về làng gốm 500 năm tuổi

Từng đoàn khách dập dìu men theo con đường nhỏ dẫn vào làng gốm Thanh Hà (phường Hội An Tây, TP. Đà Nẵng). Ngôi làng nhỏ gần 500 năm tuổi bên dòng Thu Bồn, nơi các thế hệ truyền nhau gìn giữ làng nghề nổi danh xứ Quảng.

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

(GLO)- Trên vùng đất cát trắng bạc màu, “khỉ ho cò gáy”, nông dân Nguyễn Xuân Ánh (SN 1972, thôn Thuận Phong, xã Hội Sơn) đã bền bỉ dựng nên một trang trại tổng hợp gần 10 ha, bình quân lợi nhuận 500 - 700 triệu đồng/năm.

Bình yên sau những ngày lạc lối

Trở về con đường sáng sau những ngày lạc lối

(GLO)- Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Gia Lai đã kiên trì bám cơ sở, cùng cấp ủy, chính quyền địa phương, người có uy tín cảm hóa, thức tỉnh những đối tượng từng nghe theo tổ chức phản động FULRO. Nhờ đó, nhiều người đã từ bỏ những việc làm sai trái, quay về với con đường sáng và vòng tay yêu thương của buôn làng.

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

(GLO)- Càng gần đến Tết Nguyên đán, những căn nhà mới của người dân vùng bão lũ càng hiện rõ hình hài. Khi những mái ấm được dựng lên từ mồ hôi, công sức của bộ đội và sự chung tay của cộng đồng, mùa xuân cũng kịp về sớm hơn với những gia đình lam lũ từng chịu nhiều mất mát do thiên tai.

Bo bo vào mùa đẫy hạt

Bo bo vào mùa đẫy hạt

(GLO)- Cuối năm, trên những nương rẫy vùng cao xã Krong (tỉnh Gia Lai), bo bo (còn có tên gọi khác là cao lương, lúa miến, mộc mạch) bước vào thời điểm chín rộ, hạt căng tròn, báo hiệu mùa thu hoạch đã đến.

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

(GLO)- Ở khu vực phía Tây tỉnh, trên vùng đất Chư A Thai, truyền thuyết về Pơtao Apui - Vua Lửa của người Jrai đến nay vẫn còn vang vọng. Điều này không chỉ lưu giữ một di sản độc đáo của Tây Nguyên, mà đang trở thành không gian văn hóa - du lịch.

Ký ức lúa nương thiêng

Ký ức lúa nương thiêng

(GLO)- Trên những triền núi ở xã Vân Canh (tỉnh Gia Lai), đồng bào người Chăm H’roi và Bahnar vẫn gieo trồng lúa nương. Với họ, đây không chỉ là vụ mùa mà quan trọng hơn là cách gìn giữ ký ức của cha ông, hương vị thiêng quý của núi rừng.

Tìm lại mình từ bóng tối

Tìm lại mình từ bóng tối

Những cơn “phê” chớp nhoáng, những phút ngông cuồng tuổi trẻ, nông nổi đã đẩy nhiều thanh niên ở Quảng Ngãi lao vào vòng xoáy ma túy. Khi tỉnh lại, trước mắt họ chỉ còn là gia đình tan tác, sức khỏe tàn phá và tương lai bị bóng tối nghiện ngập nuốt chửng.

Vào rốn lũ cứu người

Vào rốn lũ cứu người

Giữa lúc thiên nhiên thử thách, họ đã chọn hành động; giữa hiểm nguy, họ chọn dấn thân và giữa bao nỗi lo, họ mang đến hy vọng. Những chàng trai từ Đà Lạt, Phan Thiết đã vượt hàng trăm kilomet giữa mưa lũ, sạt lở để đến với người dân vùng lũ Khánh Hòa, Phú Yên (cũ).

Trở về nẻo thiện

Trở về nẻo thiện

Hiểu được không nơi nào bằng, yên bình như buôn làng, những già làng, người có uy tín ở Gia Lai kiên trì đêm ngày vận động, giải thích cho người dân không nghe theo lời dụ dỗ của “Tin lành Đê Ga”.

Căn nhà của bà Đào bị đổ sập hoàn toàn trước cơn lũ dữ.

Những phận người ở rốn lũ Tuy Phước

(GLO)- Chỉ trong vòng nửa tháng, người dân vùng rốn lũ Tuy Phước phải gồng mình gánh chịu 2 đợt bão lũ lịch sử. Bên cạnh những căn nhà trơ trọi sau lũ, những phận người trắng tay vẫn cố gắng gượng dậy, với hy vọng được dựng lại mái ấm và cuộc sống yên bình.

Chuyện cổ tích của buôn làng

Chuyện cổ tích của buôn làng

(GLO)- Ở làng Tươl Ktu (xã Đak Đoa), khi nhắc đến vợ chồng bác sĩ Nay Blum - H’Nơn, người dân nơi đây luôn kể về họ như kể lại những câu chuyện cổ tích. Với họ, đôi vợ chồng bác sĩ ấy là quà của Yang tặng cho làng Tươh Ktu.

Dư vang Plei Me

Dư vang Plei Me

(GLO)- 60 năm đã trôi qua kể từ chiến thắng Plei Me lịch sử (tháng 11-1965), nhưng dư vang của trận đầu thắng Mỹ trên chiến trường Tây Nguyên vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức của những cựu binh già. 

Một góc trung tâm xã Kon Chiêng.

Đánh thức Kon Chiêng

(GLO)- Từ quốc lộ 19 rẽ vào tỉnh lộ 666 khoảng 40 km thì đến xã Kon Chiêng. Hai bên đường là những triền mía xanh mát, thấp thoáng những mái nhà sàn trong không gian xanh thẳm của núi rừng, gợi về một Kon Chiêng đang vươn mình đổi thay.

Những chiếc bè nuôi thủy sản của ngư dân bị sóng đánh vỡ tan, trôi dạt ven biển.

Xác xơ làng chài sau cơn bão dữ...

(GLO)-Sau cơn bão dữ Kalmaegi (bão số 13), những làng chài vốn yên bình, đầy sinh khí bỗng chốc trở nên xác xơ, trơ trọi và ngổn ngang chỉ sau vài giờ bão quét qua. Cảnh quan rồi sẽ dần hồi phục, nhưng những mất mát, tổn thất vẫn sẽ đè trĩu trên đôi vai người dân ven biển rất lâu nữa...

null