61 năm ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng (3.3.1959 - 3.3.2020): Huyền thoại Chà Tở

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Nói đến trinh sát viên Tao Văn Tem, thế hệ Bộ đội biên phòng tham gia cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía bắc tháng 2.1979, ai cũng bảo “không ông ấy, cả xã Dào San bị phản động san phẳng”.
Người anh hùng Tao Văn Tem vui vầy bên cháu nội. Ảnh: M.T.H
Từ TX.Mường Lay (Điện Biên), xe máy chạy gần 100 km đường rừng dốc ngược, lổn nhổn đất đá, mù mịt sương mây mới tới UBND xã Chà Tở, H.Nậm Pồ (Điện Biên). Bí thư xã Poòng Văn Cương nghe tôi hỏi đến Anh hùng lực lượng vũ trang Tao Văn Tem, giật mình: “Hằng ngày ông ấy đi nương, cắt cỏ bò. Hẹn may ra mới gặp được”, và nói phó chủ tịch cựu chiến binh xã, dẫn tôi đi tìm.
Phó chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Chà Tở - Tao Văn Lập là con trai đầu của Anh hùng lực lượng vũ trang (AHLLVT) Tao Văn Tem. Vừa hì hục đẩy xe qua đường mòn, Lập vừa kể: “Ngày nào bố cũng dậy từ 5 giờ sáng đi nương, tối mịt mới về”. Gần trưa, AHLLVT Tao Văn Tem bước chân lên nhà, nắm tay tôi: “Xa thế mà cũng tìm được”.
Vừa đánh giặc vừa cứu dân
Nói đến trinh sát viên Tao Văn Tem, thế hệ Bộ đội biên phòng tham gia cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía bắc tháng 2.1979, ai cũng bảo “không ông ấy, cả xã Dào San bị phản động san phẳng”. Hỏi thì ông Tem chỉ cười: “Mình là người đồng bào thì phải bảo vệ đồng bào, không là nhục như con trâu con chó vậy”.
Tháng 5.1976, chàng trai Tao Văn Tem 20 tuổi vừa học xong lớp 5 và là “hạt giống đỏ” của vùng núi cao Chà Tở hoang vắng; muốn đi xuống Mường Lay mua muối mua dầu phải túm tụm cả chục người mang súng chống hổ vồ, 2 - 3 ngày trời mới xuống tới nơi. Được gọi đi bộ đội, Tem mừng lắm vì ít nhất cũng không phải ăn củ mài thay cơm. Sau 4 tháng huấn luyện, binh nhất Tem được đưa lên biên giới Sì Lờ Lầu (H.Phong Thổ, Lai Châu) phát cây xẻ gỗ dựng doanh trại đồn 1 (nay là Đồn biên phòng 289 - Sì Lờ Lầu). Đồn trưởng thấy cậu chiến sĩ người dân tộc Thái nhanh nhẹn nên đưa lên làm liên lạc. Xuống địa bàn, thấy Tem tiếp xúc tốt với đồng bào, đồn trưởng cho về tỉnh học nghiệp vụ trinh sát và cuối năm 1978, trung sĩ Tao Văn Tem kết thúc khóa học hạ sĩ quan trinh sát, lên ngay đơn vị chống lấn chiếm.
AHLLVT Tao Văn Tem thời điểm đi học văn hóa, năm 1983. Ảnh: Tư liệu
Đầu tháng 2.1979, trung sĩ Tao Văn Tem lên “cắm” ở bản San Cha ngay sát đường mòn nối 2 nước. Sáng 16.2.1979, dân trong bản kéo nhau đi sơ tán, Tem hộc tốc chạy về đồn báo cáo: “Quân Trung Quốc áp sát biên giới, sáng mai là đánh ta mạnh rồi”. Thông tin liên lạc thô sơ, đồn trưởng cử người chạy về phía sau báo tin và động viên Tem: “Quay lại địa bàn, cố gắng huy động dân quân cầm cự”.
3 giờ ngày 17.2.1979, nghe tiếng chó sủa dữ dội, chiến sĩ Tem tỉnh giấc ra đầu nhà thấy lính Trung Quốc bò lên đen đặc. Tổ địa bàn nhanh chóng diệt địch báo động cho đồn. Giữa lúc đánh nhau mù trời, Tao Văn Tem vẫn đến từng căn nhà trong bản Gia Khâu, đưa những người dân còn mắc kẹt về khu sơ tán. “Nó đánh hai bên sườn, định đẩy bộ đội sang bên kia biên giới. Mình báo ngay cho chỉ huy và cùng anh em bắn trả quyết liệt, thà hy sinh chứ không chịu để chúng bắt”, AHLLVT Tao Văn Tem nhớ lại và trầm ngâm: “Rạng sáng 21.2.1979, cả đồn còn 14 người rút về Dào San, 20 anh em hy sinh”.
Đập tan bạo loạn
Khi rút về Dào San (H.Phong Thổ), đóng quân trên điểm cao 243, cấp trên thấy Đồn biên phòng Sì Lờ Lầu thương vong nhiều, định sáp nhập vào Đại đội 5 Công an nhân dân vũ trang của tỉnh. Nghe vậy, cán bộ chiến sĩ nằng nặc xin giữ phiên hiệu và viết tâm thư “Một người còn thì đơn vị còn”. Riêng Tao Văn Tem, cương quyết xin quay trở lại bám địa bàn và gỡ mìn, đưa hài cốt liệt sĩ về phía sau. Ít ai biết, cũng trong những ngày này, ông Tem và đội trinh sát đã phối hợp, đập tan cuộc bạo loạn của bọn phản động tại địa phương.
Công việc thường ngày của ông Tem hiện tại là chăm đàn gia súc. Ảnh: M.T.H
AHLLVT Tao Văn Tem kể: Ở xã Dào San, tình báo Trung Quốc đã móc nối xây dựng một nhóm phản động - gián điệp do các tên Lừu Vần Chinh, Lừu Chí Xèng, Tính Cồ Lùng cầm đầu. Ngày 17.2.1979, khi lính Trung Quốc đánh vào Sì Lờ Lầu, Vàng Ma Chải, bọn phản động ở Dào San đã phân công nhau đi đón dẫn địch vào đánh các chốt của bộ đội ta, giết cán bộ địa phương, cán bộ cơ sở biên phòng; và xin trang bị súng để chuẩn bị nổi loạn cướp chính quyền. 3 ngày trước khi quân Trung Quốc đánh chiếm huyện lỵ Phong Thổ, ông Tem và đồng đội bắt sống tên liên lạc Vàng Lao San. Ngày 6.3.1979, địch từ Phong Thổ đánh ngược lên biên giới Dào San, nhưng lúng túng như “gà mắc tóc” vì toàn bộ tổ chức phản cách mạng này đã bị trinh sát biên phòng và công an tóm gọn. Ông Tem nhớ lại: “Tôi nằm trên mái nhà cả ngày phục bắt. Hôm ấy mà để chúng thoát, sẽ rất nhiều bộ đội, nhân dân hy sinh”.
Trận đánh ngày 6.3.1979, tổ trinh sát của ông Tem vừa lùng bắt gián điệp vừa tiêu diệt địch. Mấy ngày sau tìm về hậu cứ, cấp trên mới tá hỏa gạch tên ông Tem trong danh sách… đã hy sinh. “Sau đấy tôi dẫn tổ 3 người lên Sì Lờ Lầu bám địa bàn. Đến Dào San dừng lại nấu cơm, 2 chiến sĩ người đồng bào sợ quá trốn mất. Anh cán bộ dưới xuôi thấy vậy rủ: Mình cũng trốn về nhà đi. Tôi giận quá mới bảo: Mình ở lại chiến đấu, có chết cũng vinh quang. Trốn về bị bắt, còn nhục hơn con trâu con chó…”, ông Tem kể vậy.
Bát phở nhân măng mừng công
Buổi trưa 25.4.1979, thượng sĩ Tao Văn Tem vừa từ địa bàn về đồn báo cáo tình hình, thì được gọi lên xe Gat 69 về tỉnh. Ông chỉ kịp thay bộ quần áo “bố bản” bằng bộ quân phục lành duy nhất và giắt khẩu K54 vào lưng quần. Về tới TX.Lai Châu, ông mới biết được là đi dự đại hội báo công. Cơ quan chính trị yêu cầu: “Anh phải viết báo cáo thành tích”. Ông lắc đầu: “Mình làm thế nào thì mình kể vậy thôi, viết ra khó lắm”; và câu chuyện của người lính trinh sát đã thu hút sự chú ý đặc biệt của đại hội, khiến Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Tình, Chủ tịch UBND tỉnh Giàng A Páo ngay hôm sau về Hà Nội dự đại hội mừng công toàn quốc, kéo luôn thượng sĩ Tao Văn Tem vừa đi báo công với T.Ư vừa làm... bảo vệ.
Bộ quần áo mặc từ biên giới khét mù, ông Tem phải sang Cục Trinh sát Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng xin từ cái quần, cái áo, đôi giày và quân hàm để ngày 1.5.1979 gặp mặt Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng. “Hôm vào Phủ Chủ tịch, tôi quen giắt súng trong người. Anh em cảnh vệ phải vội vàng giật lại, cất hộ”, ông Tem cười và chùng giọng: “Đầu năm 1980, tôi được tỉnh gọi về nhận danh hiệu AHLLVT. Mừng quá, đưa cả bố về cho biết thị xã. Nhận xong giấy chứng nhận và 1 cái đồng hồ Liên Xô, định đưa bố đi ăn phở thịt nhưng hết tiền, 2 bố con đành ăn chung 1 bát phở nhân măng và lại đi bộ, nhờ xe 3 ngày mới về đến nhà”.
Gánh vác nhiều trọng trách
Tháng 2.1980, AHLLVT Tao Văn Tem được phong hàm thiếu úy, cử đi học văn hóa đến 1983 về làm đồn phó trinh sát của Đồn biên phòng Mường Nhé. Gần 20 năm đi bộ băng núi vượt rừng đến với các địa bàn khó khăn nhất của biên giới Lai Châu, tháng 5.1994 ông xin xuất ngũ với cấp hàm thiếu tá.
Khoác ba lô về nhà, việc đầu tiên là ông Tem cắt tranh đốn gỗ dựng mái nhà tạm, không để vợ con ở trong chuồng trâu cũ. Sau đó, ông quần quật cày bừa, trồng cấy cả ở mảnh ruộng nước và mấy khoảnh nương trên núi cao. Mấy tháng liền chỉ ngủ 3 - 4 tiếng/ngày, người ông quắt lại nhưng mắt vẫn sáng: “Mình lo cho đồng bào mà để vợ con đói, phải ăn củ mài thì mình là đàn ông tồi”.
Đúng hôm vợ và 3 đứa con được ăn bữa cơm no, thì Bí thư và Chủ tịch UBND huyện vào thăm nhà, yêu cầu ông làm cán bộ. Từ tháng 8.1994, ông làm Bí thư Chi bộ - Trưởng bản Nà Mươi. Năm 2000, cấp trên vận động ông giữ chức Chủ tịch Hội Cựu chiến binh. Năm 2012, xã Chà Tở tách từ H.Mường Chà sang huyện mới Nậm Pồ, ông được bầu làm Chủ tịch HĐND xã, đến tháng 5.2016 mới nghỉ hưu. Ông Poòng Văn Cương, Bí thư Đảng ủy xã Chà Tở, kể: “Hết giờ làm việc buổi chiều là ông Tem cởi trần sản xuất đến khuya. Vào vụ, thức từ 3 giờ sáng dắt trâu ra ruộng cày bừa, 6 giờ mới nghỉ và đến trụ sở”... (còn tiếp)
Mai Thanh Hải (Thanh Niên)

Có thể bạn quan tâm

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Cạm bẫy ma tuý mới "pod chill" - Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Cạm bẫy ma tuý mới "pod chill" - Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Cầm trên tay chiếc “pod chill” nhỏ gọn, tỏa ra mùi hương trái cây ngọt ngào, nhiều bạn trẻ hồn nhiên nghĩ rằng mình chỉ đang dùng một sản phẩm giải trí thời thượng. Nhưng đằng sau làn khói thơm ấy lại là Etomidate - một hoạt chất gây mê y học bị giới tội phạm “biến tướng” thành ma túy nguy hiểm.

Những dấu vết bí ẩn ven sông Ba

Những dấu vết bí ẩn ven sông Ba

(GLO)- Men theo bờ sông Ba đoạn chảy qua buôn Tơnia (xã Ia Rsai, tỉnh Gia Lai), khi nắng cuối ngày hắt những tia vàng lấp lánh trên mặt nước, chúng tôi bắt gặp những vật thể lạ nhô lên khỏi lớp đất sét. 

Miếu thờ liệt sĩ bên suối Hội Phú

Miếu thờ liệt sĩ bên suối Hội Phú

(GLO)- Không biết tên tuổi, quê quán những người lính hy sinh trong trận đánh Tết Mậu Thân 1968 tại Pleiku, người dân bên suối Hội Phú (phường Hội Phú, tỉnh Gia Lai) vẫn âm thầm thắp những nén nhang rồi lập miếu thờ ngay nơi các anh từng nằm xuống. 

Vị Xuyên - Bạn tôi vẫn còn đó

Vị Xuyên - Bạn tôi vẫn còn đó

(GLO)- Vùng biên giới Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang (Hà Giang cũ) hôm nay đã đổi thay, nhưng những người đồng đội của tôi vẫn còn đó, nằm ngay ngắn trong đội hình “hàng thẳng hàng, lối thẳng lối, quân dung tươi tỉnh” tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên.

Ký ức không phai của nữ Anh hùng Kpă Ó

Ký ức không phai của nữ Anh hùng Kpă Ó

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng trong ngôi nhà nhỏ ở làng Bạc 1 (xã Chư Prông, tỉnh Gia Lai), ký ức về một thời hoa lửa vẫn vẹn nguyên qua từng câu chuyện của bà Kpă Ó - nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân duy nhất ở khu vực phía Tây tỉnh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Chiếc a chói giữa rừng Trường Sơn

Chiếc a chói giữa rừng Trường Sơn

Dưới mái hiên nhà sàn ở xã La Lay (Quảng Trị), tiếng dao chẻ tre vang lên đều đặn giữa buổi sớm. Nghệ nhân Hồ Văn Thành ngồi bên bó mây vừa lấy từ rừng về. Ông tỉ mẩn đường dao chuốt từng sợi nan tre. Ở miền tây Quảng Trị, hình ảnh ấy không hiếm gặp...

Nghị lực phi thường của người thương binh hạng nặng Lê Thái Hà

Nghị lực phi thường của người thương binh hạng nặng Lê Thái Hà

(GLO)- Khi bị thương nặng tại chiến trường Campuchia, ông Lê Thái Hà (trú phường Bình Định, tỉnh Gia Lai) không nghĩ mình sẽ sống sót. Phục viên với sức khỏe suy giảm đến 91%, ông cũng từng không dám mơ đến những điều xa xôi về tương lai. Vậy mà người cựu chiến binh ấy đã can trường vượt qua tất cả.

4 ngày làm vợ, 54 năm đợi chờ

4 ngày làm vợ, 54 năm đợi chờ

Sau 54 năm kể từ ngày liệt sĩ Nguyễn Văn Đinh ngã xuống trên chiến trường Quảng Trị, bà Nguyễn Thị Ngọ (Nghệ An) mới được đứng trên mảnh đất ông hy sinh. Hành trình ấy khép lại nỗi khắc khoải của một người vợ, nhưng mở ra câu chuyện lay động về tình yêu, sự thủy chung không phai theo năm tháng.

'Bí kíp' nón ngựa nghĩa quân Tây Sơn

'Bí kíp' nón ngựa nghĩa quân Tây Sơn

Nghệ nhân ưu tú Đỗ Văn Lan (80 tuổi, ông Ba Lan) đang giữ nguyên vẹn “bí kíp” tổ truyền làm “nón ngựa Phú Gia” mà ngày xưa nghĩa quân Tây Sơn đội nắng mưa hành quân thần tốc. Những chiếc nón không chỉ như một tác phẩm nghệ thuật mà còn rất bền.

null