Thêm mấy chuyện chép từ Lý Sơn

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Lý Sơn, đảo của những kình ngư hiên ngang Hoàng Sa, Trường Sa trên hàng ngàn con tàu, ai cũng có thể là “sói biển”. Từng lừng lẫy “sói biển” Mai Phụng Lưu, gần đây là Bùi Văn Phải (32 tuổi)… Còn chuyện về “sói già” 70 tuổi Nguyễn Quốc Chinh thì miên man như sóng gió ngàn năm nơi đảo nhỏ tiền tiêu này.
Chép bia trên đảo Hoàng Sa
Bóng tối phủ dần xuống đảo Lý Sơn từ lúc nào. Trong ngôi nhà gỗ hơn 200 tuổi của ông Chinh, bóng tối cũng đã len vào nhưng chủ nhân vẫn mải mê nói, chưa buồn đứng dậy bật điện. Câu chuyện cùng bao trăn trở về biển về bờ khiến ông có vẻ không dứt ra được. Không muốn ngắt mạch.
Hỏi về việc lấy mùng mền dựng buồm để chạy thoát bão, ông Chinh nói lúc đó không làm vậy thì chỉ bó tay chờ chết. Tôi nhớ lại một kỷ niệm đau buồn, cũng chính cơn bão khủng khiếp năm 1992 này, tôi mất một người bạn thân thiết cùng đại học. Bạn quê Tam Giang (Núi Thành, Quảng Nam), rời nghề biển quyết học đại học để đổi phận nghèo. Nhưng ra trường không có tiền “quà cáp” xin việc, bạn đành đi biển một chuyến cuối cùng để kiếm ít tiền, và vĩnh viễn nằm lại biển khơi...
Ngôi nhà và mảnh vườn nhỏ khuất trong ngõ ở khu dân cư số 5 (đội 13) An Hải, mà nếu nhìn băng qua bức tường và cái quán trước mặt thì sẽ thấy biển. Nhà bằng gỗ, ông bảo đã 4-5 đời rồi. Bàn thờ gỗ lớn trang trọng giữa nhà vẫn giữ nguyên như xa xưa, hương khói liên tục hơn 200 năm. Những cây cột nhà cũng vậy, im lìm vững chãi. Thời xưa nhà nhìn thẳng ra biển, tuy vách đất nhưng hệ thống kèo rường cột bằng gỗ quá chắc chắn, nên là nơi cả xóm thường đến tránh trú gió bão mà không sợ sập.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trò chuyện với ông Nguyễn Quốc Chinh trong chuyến thăm đảo Lý Sơn tháng 4/2013. Ảnh: TL
Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trò chuyện với ông Nguyễn Quốc Chinh trong chuyến thăm đảo Lý Sơn tháng 4/2013. Ảnh: TL
Ông Chinh kể, năm 1966 ông già có gia cố nhà nhưng kết cấu và vật liệu không thay đổi gì. Đến giờ vẫn tiếc là bị mất trộm cặp liễn đối quý hiếm khảm xà cừ trên gỗ cẩm xe trên có ghi dòng chữ “Hoàng triều Gia Long nhất niên” treo trên vách. Còn bộ tùng mai điểu khảm đá trên gỗ cũng đã mấy đời người nay vẫn còn.

Ông Nguyễn Quốc Chinh với những cuốn sổ tay ghi hải trình hơn 30 năm đi biển. Ảnh: Trần Tuấn
Ông Nguyễn Quốc Chinh với những cuốn sổ tay ghi hải trình hơn 30 năm đi biển. Ảnh: Trần Tuấn
Tôi ngó quanh bốn vách tường gỗ treo kín các loại bằng khen, giấy khen. Ngoài chứng nhận khen thưởng với tư cách Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá xã An Hải, còn có những Huân huy chương Chiến sĩ vẻ vang, Kỷ niệm chương của Chủ tịch nước, Bộ Quốc phòng mang tên Thượng sĩ Nguyễn Quốc Chinh.
Sinh năm 1953, năm 1974 ông thoát ly đi bộ đội đóng ở vùng Nghĩa Lâm (Tư Nghĩa, Quảng Ngãi), sau đó ra Trà My (Quảng Nam) học ở QK5, rồi đi chiến trường Campuchia. Năm 1982 ra quân vì hoàn cảnh gia đình. Cũng từ đó ông gắn vào nghiệp biển. Thời ấy thiết bị định vị, thông tin liên lạc tàu cá thô sơ hầu như chưa có gì. Ông tự chế thiết bị đo hải đồ và cách điều chỉnh la bàn. Nghĩa là dùng hải đồ để tính toán đường đi trên thực tế, kết hợp nghe radio.
Đến vùng nào nghe đài nơi đó đoán giọng để biết đang ở địa bàn nào. Ngoài ra còn dựa vào thủy triều, độ dạt của con tàu. Tàu nhỏ, thiết bị tự chế thô sơ nhưng nghiệp biển kéo dài suốt 30 năm liên tục của cựu binh Nguyễn Quốc Chinh đã dọc ngang vịnh Bắc bộ, Trung, Nam bộ, và khắp cả vùng biển Đông Nam Á. Vừa nói, ông vừa lúi húi lục ngăn dưới chiếc tủ thờ lôi ra một đống sổ tay, tài liệu. Đọc qua, thấy chi chít dòng viết tay nghiêm ngắn mô tả rất cụ thể về từng mét biển, hòn đảo, cũng như cách thức dò đường từng chuyến đi một. Những dòng chữ có tuổi đời ngót bốn chục năm…
Ông Chinh ra Hoàng Sa lần đầu năm 1982. Lần ấy lên hòn đảo phía Tây Nam (thuộc nhóm đảo Lưỡi Liềm) của quần đảo Hoàng Sa lớn, ông thấy trên đó có một cột mốc ghi tên Phạm Quảng Ảnh, cũng chính là đảo mang tên Phạm Quang Ảnh do người Việt từ xa xưa đặt tên. Lúc đầu ông thấy bia bằng đá chôn trên cát dưới to trên nhỏ dần, ghi bằng chữ Hán gồm 3 chữ lớn phía trên và mấy chữ nhỏ bên dưới. Cứ tưởng là bia mộ. Về làng kể lại, các cụ tỏ ra quan tâm muốn biết chữ gì. Ông bèn chạy ra lại Hoàng Sa, lên đảo xé miếng giấy bìa cứng “đồ” lại nguyên xi mấy hàng chữ đem về.
Cụ Mai Mẹo, một bậc túc nho, cùng các cụ đồ ở Lý Sơn đọc xong liền ồ lên. Thì ra đó là mấy chữ “Phạm Quang Ảnh - Hoàng triều Gia Long nhất niên”. Đọc lại lịch sử thấy trong Đại Nam thực lục chính biên ghi rằng “Tháng Giêng năm Ất Hợi (1815), vua (Gia Long) sai bọn Phạm Quang Ảnh thuộc Đội Hoàng Sa ra đảo Hoàng Sa xem xét đo đạc thủy trình”. Cai đội Phạm Quang Ảnh là người làng An Vĩnh, Lý Sơn, sau đó còn nhiều lần ra Hoàng Sa làm nhiệm vụ. Lần cuối cùng ông cùng 24 người lính Đội Hoàng Sa mất tích ngoài khơi, vua Gia Long đích thân ra Lý Sơn làm lễ chiêu hồn các tử sĩ, và cho lập mộ gió. Đó chính là những ngôi mộ gió đầu tiên tại Lý Sơn, mở đầu tập tục tâm linh bi tráng ấy nơi đảo nhỏ tiền tiêu.
Lấy mùng mền làm buồm vượt bão
Thời điểm xảy ra cuộc chiến đấu Gạc Ma 14/3/1988, một tàu hải quân của ta chạy về còn cách Lý Sơn khoảng 1 hải lý thì bị chết máy, không nhúc nhích được. Lúc này bão đang kéo vào. Quân khu báo ra, ông Chinh liền xung phong dùng con tàu cá hơn trăm sức ngựa nhỏ xíu vượt sóng dữ ra kéo tàu hải quân vào đảo, chờ đất liền đưa người ra sửa. Hỏi cách nào kéo được hay vậy, ông cười trả lời rằng dùng dây tời lưới buộc tàu lại rồi cứ thế ì ạch mà kéo thôi.
Năm 1991, tàu cá của ông gồm 13 người bị tàu Trung Quốc nổ súng truy đuổi và bắt đưa vào đảo Phú Lâm. Những ngư dân Lý Sơn được ném cho một chồng giấy tờ văn bản yêu cầu khai báo rồi ký tên, lăn tay điểm chỉ. Ông chống lại, và hô anh em không ai được ký. Sau một tuần, 13 ngư dân bị đưa về đảo Hải Nam nhốt tiếp hơn 2 tháng trời. Ông nhớ vào ngày cuối, ngày thứ 75, phía Trung Quốc cho ngư dân ăn một bữa ngon, thịt cá tươm tất, lại còn cho quần áo để thay. Không biết họ có ý định gì nên ông cảnh giác bảo anh em không ăn, không mặc. Sau có người thông dịch, nói là mọi người sẽ được thả về nhà. Cả nhóm được trả về Việt Nam bằng đường bộ qua cửa khẩu biên giới ở Quảng Ninh, bắt xe về Quảng Ngãi rồi đón tàu về lại đảo.
Tháng 5/1992, ông Chinh gặp trận bão lớn, do không được cho vào đảo ở Hoàng Sa neo đậu tránh bão nên tàu bị chìm tàu. Con tàu câu mực dềnh dàng giàn phơi nên không chìm hẳn mà lấp ló một phần trên mặt biển. Suốt 7 ngày đêm, ông cùng các ngư dân uống nước tiểu, vớt rong biển ăn cầm cự chờ được cứu. May mắn sau đó một tàu câu mực của ngư dân Đức Phổ đồng hương Quảng Ngãi ngang qua phát hiện cứu vớt. Nhưng rồi con tàu cứu hộ nhỏ chỉ 108 sức ngựa này lại hết dầu. Giữa lúc sóng gió tuyệt vọng, ông đem hết mùng mền trên tàu ra treo lên làm buồm, mượn sức gió hướng cho tàu bò vào bờ. Còn phải tự tính toán hải trình sao cho hướng đúng về Lý Sơn. Đến ngày thứ 14, khoảng 4 giờ chiều khi về cách Lý Sơn chừng 21 hải lý thì may mắn gặp được một tàu cá khác. Xin được 1 can dầu, nổ máy chạy tiếp đến 8 giờ sáng hôm sau thì cập được Lý Sơn. Anh em cám ơn, tiếp dầu cho tàu cứu mạng để họ chạy về quê Đức Phổ.
Sau vụ mất tàu, ông Nguyễn Quốc Chinh lại vay mượn đóng tàu mới tiếp tục bám biển thêm hàng chục năm, đến 2011 thì lên bờ. Rồi ông thành lập và tham gia điều hành Nghiệp đoàn Nghề cá An Hải từ đó đến nay - là nghiệp đoàn nghề cá đầu tiên của Việt Nam.
Theo Trần Tuấn (TPO)

Có thể bạn quan tâm

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

Ở đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi), lão ngư Dương Minh Thạnh được nhiều ngư dân gọi là “lão ngư Hoàng Sa” bởi có công “nối biển” Lý Sơn ra quần đảo Hoàng Sa. Ông còn được mệnh danh là “sói biển” Lý Sơn, bởi sức vươn khơi dẻo dai, từng 5 lần thoát chết thần kỳ giữa bão biển.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

(GLO)- Khi tà đạo “Hà Mòn” tan biến, trên những buôn làng ở xã Hra, xã Đak Pơ, niềm tin làm giàu đang được gieo lại từ chính mảnh đất cũ. Nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng cùng ý chí vươn lên của người dân, những vùng đất này đang chuyển mình mạnh mẽ. 

Xây thế trận lòng dân từ sâu rễ bền gốc nơi tà đạo Hà Mòn đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo Hà Mòn đi qua - Kỳ 2: Tỉnh ngộ sau chuỗi ngày tối tăm

(GLO)- Phía sau những lời hứa hẹn mơ hồ về một cuộc sống sung túc không cần lao động. Ở một số buôn làng, những mái nhà vốn yên ấm bị xáo trộn. Chỉ khi cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng kiên trì vận động, nhiều người mới dần nhận ra sự thật, tỉnh ngộ và quay về với cuộc sống bình thường.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

(GLO)- Có một thời, ở những ngôi làng Bahnar như Kret Krot (xã Hra), Kuk Kôn, Kuk Đak (xã Đak Pơ), nhịp sống bình yên bỗng chùng xuống. Tà đạo Hà Mòn như một “cơn gió độc” quét qua, để lại phía sau sự im ắng nặng nề, len lỏi vào từng mái nhà, khiến buôn làng trở nên khép kín, u ám.

Thúng chai lên phố

Thúng chai lên phố

Nghề đan thuyền thúng bằng tre (thúng chai) dùng để đi biển đánh bắt hải sản sau hàng trăm năm giờ đang dần mai một. Những ngư dân miền Trung vẫn âm thầm bám nghề bằng tình yêu mưa nắng đời người, và ngày càng nhiều những chiếc thúng chai rời biển về phố làm du lịch.

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

(GLO)- Trên vùng biên Ia O (tỉnh Gia Lai), dòng Pô Cô vừa là ranh giới tự nhiên, vừa là nhịp cầu kết nối lương duyên. Từ những lần qua lại thăm thân, dự lễ hội, nhiều mối tình nảy nở, hình thành nên những mái ấm xuyên biên giới bình dị, bền bỉ, góp phần dệt nên diện mạo riêng nơi phên giậu Tổ quốc.

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Giữa miền biên viễn phía tây Gia Lai, trên dòng Pô Kô hùng vĩ, hàng chục gia đình từ Tây Nam bộ tìm đến lập nghiệp, dựng nên những căn nhà nổi chông chênh giữa sóng nước. Cuộc mưu sinh lặng lẽ thể hiện nghị lực của con người, ý chí bám trụ và khát vọng sống chan hòa cùng sông nước.

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

(GLO)- Ẩn giữa rừng sâu xã Krong (tỉnh Gia Lai), những căn lán nhỏ được dựng ngay dưới gốc giáng hương cổ thụ. Đó là nơi lực lượng bảo vệ rừng ăn ngủ, thay nhau canh giữ từng cây hương quý - những “báu vật” của đại ngàn.

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí bầu cử nơi biên giới

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí ngày hội lớn của toàn dân nơi biên giới

(GLO)- Những ngày cận kề cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Mơ (tỉnh Gia Lai) phối hợp với chính quyền, già làng, người uy tín đến từng làng tuyên truyền, vận động bà con sẵn sàng tham gia ngày hội lớn của toàn dân.

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Khi phố xá đã lên đèn và nhiều gia đình yên giấc, trên những tuyến đường thuộc xã Long Hải (TPHCM) vẫn có những ánh đèn xe lặng lẽ di chuyển. Đó là ánh đèn của Đội SOS Long Hải - nhóm thanh niên tình nguyện đã suốt 7 năm qua hỗ trợ người dân gặp sự cố giao thông trong đêm.

Đêm đập trống dưới ánh trăng rừng

Đêm đập trống dưới ánh trăng rừng

Giữa vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi núi đá vôi dựng đứng như những bức tường thành và rừng già nối tiếp đến tận biên Việt - Lào, có một lễ hội mà mỗi nhịp trống vang lên dường như làm nghiêng ngả cả đại ngàn: Lễ hội Đập trống của người Ma Coong.

'Rừng thiêng' giữa đại ngàn

'Rừng thiêng' giữa đại ngàn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi mây trắng quấn quýt những đỉnh núi của vùng cao Đà Nẵng, có một cánh rừng không chỉ xanh bởi lá, mà còn xanh bởi ký ức. Người dân gọi đó là 'rừng bác Năm Công'.

Cán bộ trại giam động viên, chia sẻ với phạm nhân.

Tình người sau cánh cổng trại giam

(GLO)- Từ những câu chuyện rất thật của người trong cuộc, có thể thấy tính nhân văn trong công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân tại Trại tạm giam số 1, Công an tỉnh Gia Lai. Đó là nơi cán bộ, chiến sĩ đang kiên trì cảm hóa những người lầm lỗi bằng trách nhiệm và lòng nhân ái.

“Thần y trị điểu”

“Thần y trị điểu” ở An Khê

(GLO)- Hàng chục năm qua, căn nhà của anh Hoàng Huy (SN 1992, ở tổ 1, phường An Khê, tỉnh Gia Lai) luôn ríu rít tiếng chim. Ở đó, anh Huy âm thầm cứu chữa cho hàng trăm chú chào mào mắc bệnh từ khắp nơi gửi về.

Ấm áp những ngôi nhà tái định cư

Ấm áp những ngôi nhà tái định cư

(GLO)- Về thăm những khu tái định cư vùng thiên tai trên địa bàn tỉnh Gia Lai, chúng tôi cảm nhận được mùa xuân ấm áp đang về cùng với sắc hoa tươi thắm, khung cảnh sản xuất, sinh hoạt nhộn nhịp đang định hình trên vùng đất mới.

null