Kể từ tờ báo in đầu tiên ra đời vào thế kỷ XVII, báo chí luôn là kênh truyền tải thông tin mang tính "độc quyền". Thế nhưng sự trỗi dậy của internet và các phương tiện truyền thông mới, đặc biệt là mạng xã hội, đã phá vỡ hoàn toàn trật tự ấy. Giữa một không gian mở, nơi bất kỳ ai sở hữu một chiếc điện thoại thông minh đều có thể trở thành "người đưa tin", báo chí đã không còn giữ vị thế độc tôn. Những gì độc giả chỉ có thể đọc trên các tờ báo in thì giờ không thiếu trên mạng xã hội.
Đâu là giá trị của báo chí trong thời đại số? Trong bài viết Báo chí cách mạng VN trong thời đại số mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ: sự thay đổi của thông tin trong kỷ nguyên số không làm giảm vai trò của báo chí cách mạng. Ngược lại, khi thông tin quá nhiều và hỗn tạp, xã hội càng cần những địa chỉ đáng tin cậy để xác minh xem điều gì thực sự đã xảy ra, đâu là bản chất vấn đề và giải pháp nào là có cơ sở. Trách nhiệm của báo chí không chỉ là nhanh hơn mà trước hết phải đúng hơn, sâu sắc hơn, có ích hơn.
Nhưng chiều sâu và sự chính xác của báo chí không tự nhiên mà có. Trong cuộc gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng VN vào chiều 16.6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh: báo chí phải bám sát thực tiễn, tôn trọng sự thật và lấy lợi ích của nhân dân làm điểm xuất phát. Sức nặng của một tác phẩm báo chí xuất sắc không nằm ở những lời lẽ "đao to búa lớn" mà nằm ở khả năng phản ánh đúng sự thật, thể hiện trách nhiệm xã hội và chạm trúng những vấn đề mà người dân đang bức thiết cần giải quyết.
Thực tiễn mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói đến là hơi thở của đời sống, là những góc khuất, những vướng mắc cụ thể của người dân mà nhà báo phải trực tiếp dấn thân, lăn xả để thấu hiểu và phản ánh một cách trung thực. Thậm chí, khi đối diện với những vấn đề "nhạy cảm", gai góc, người làm báo càng cần dũng khí và trí tuệ để xông vào, tập trung mổ xẻ thay vì né tránh.
Cùng với đó, kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn dù đang tạo ra nhiều thách thức với nghề báo, song cũng mang đến cơ hội để báo chí thoát khỏi vỏ bọc "người đưa tin" thuần túy. Thay vì đua tốc độ với mạng xã hội, báo chí cần đổi mới mạnh mẽ phương thức làm nghề, tận dụng triệt để các công nghệ mới để cung cấp cho độc giả những thông tin được phân tích một cách hệ thống và chính xác từ những dữ liệu đơn lẻ và rời rạc. Đó chính là lằn ranh chuyên nghiệp phân định một tờ báo uy tín với sự hỗn tạp mạng xã hội.
Sứ mệnh cốt lõi của báo chí kể từ khi ra đời luôn là tìm kiếm sự thật. Giá trị của báo chí dù ở thời đại nào cuối cùng vẫn nằm ở thông tin. Phương thức làm nghề có thể thay đổi, công nghệ có thể biến đổi không ngừng, song mỏ neo giữ chân độc giả chắc chắn không nằm ngoài những giá trị và sứ mệnh đó.
Theo Tư An (TNO)
