Quanh bờ hồ là một nhịp sống mới đang mở ra với thiên nhiên, văn hóa và du lịch dần hòa vào nhau, tạo nên một hành trình đủ tròn một ngày. Ngoài điểm ngắm cảnh chính, du khách có thể men theo đường vành đai lòng hồ, chậm lại nghe gió thổi nhẹ qua rừng thông, cảm nhận hơi nước mát lành.
Rời mặt nước lặng im của Biển Hồ, hành trình như tự nhiên dẫn bước về phía làng Ia Nueng (xã Biển Hồ) - làng cổ lâu đời bên “Đôi mắt Pleiku” vẫn còn giữ được nhiều nét sinh hoạt truyền thống. Ở đây, giọt nước vẫn còn đó - nơi người làng mỗi chiều vẫn ra lấy nước giọt về sinh hoạt như cách cha ông đã làm từ bao đời. Ven đường xuống giọt nước là những cây đa cổ thụ 5-7 người ôm, che mát cả một khoảng không gian rộng lớn.
Anh Ksor Ayaih - một người dân làng Ia Nueng có rẫy cà phê cạnh giọt nước, dưới bóng một cây đa cổ thụ. Anh cho biết, người Jrai thường làm nhà mồ cuối làng, gần nguồn nước để thuận tiện cho lễ bỏ mả hằng năm. Những cây đa cũng được trồng ở khu vực này để lấy bóng mát.
“Nước ở giọt rất ngọt và sạch, có lẽ là từ một mạch ngầm của Biển Hồ. Nấu ăn từ nguồn nước này cũng cho hương vị khác hẳn. Vì thế bà con vẫn thích ra giọt lấy nước về dùng” - anh Ayaih nói.
Rời làng, du khách có thể dừng chân thưởng thức ẩm thực tại các nhà hàng ẩm thực truyền thống đối diện cổng Biển Hồ. Ở đây, từ cách bài trí đến món ăn đều gợi mở một lát cắt văn hóa bản địa.
Như chia sẻ của ông Chu Văn Chỉ - chủ nhà hàng Tơ Nưng: “Ẩm thực là cánh cửa đầu tiên gợi sự tò mò, lặng mời du khách đến với văn hóa địa phương. Vì thế, chúng tôi khai thác các giá trị đặc trưng nhất của ẩm thực Tây Nguyên để kể câu chuyện văn hóa thông qua mỗi món ăn”.
Ông Chỉ cho biết thêm, sau 5 năm đầu tư xây dựng, homestay Tơ Nưng sẽ chính thức đi vào vận hành trong Năm Du lịch Quốc gia - Gia Lai 2026. Công trình được thiết kế như một “làng Tây Nguyên” thu nhỏ, gồm 20 phòng, mỗi phòng mang tên các loài cây, loài hoa đặc trưng như pơ lang, kơ nia… tạo nên không gian lưu trú giàu bản sắc. Tọa lạc bên giọt nước và gốc đa của làng Ia Nueng, homestay góp phần giữ lại hồn vía của làng trong một mô hình du lịch hiện đại.
Việc đầu tư vào cơ sở lưu trú không chỉ bổ sung mắt xích còn thiếu trong chuỗi trải nghiệm quanh Biển Hồ, mà còn kéo dài thời gian lưu trú của du khách - từ “đi qua để ngắm” sang “ở lại để sống”. Khi đó, các hoạt động văn hóa, ẩm thực, sinh hoạt cộng đồng mới có điều kiện vận hành trọn vẹn, hướng đến một sản phẩm du lịch có chiều sâu, bền vững thay vì chỉ dừng ở tham quan ngắn hạn.
Du khách cũng có thể dễ dàng bắt gặp tại khuôn viên điểm du lịch Biển Hồ những gian hàng bày bán các sản phẩm thủ công như tượng gỗ, gùi, thổ cẩm - những vật dụng gắn bó với đời sống nhưng cũng hàm chứa dấu ấn thẩm mỹ và tinh thần của cư dân Tây Nguyên. Bên cạnh đó là những thức quà từ đất đỏ bazan như mật ong, cà phê… đủ để mang theo một chút dư vị cao nguyên sau chuyến đi.
Theo kế hoạch tổ chức Năm Du lịch Quốc gia 2026 trên địa bàn xã Biển Hồ, khu vực thắng cảnh này đang được định hướng phát triển theo mô hình kết nối đa điểm. Trong đó, Biển Hồ là trung tâm liên kết các không gian trải nghiệm như làng du lịch cộng đồng Ia Nueng, núi lửa Chư Đang Ya, hàng thông trăm tuổi và các điểm du lịch nông nghiệp, lưu trú, cà phê ven hồ.
Việc đầu tư hạ tầng, hình thành sản phẩm du lịch cộng đồng, tổ chức các hoạt động trải nghiệm văn hóa - thể thao… đang từng bước tạo nên một hệ sinh thái du lịch hoàn chỉnh, cho phép du khách có thể trải nghiệm trọn vẹn trong thời gian ngắn, phù hợp với định hướng xây dựng sản phẩm “một ngày quanh Biển Hồ”.
Huyền thoại Biển Hồ
Người Jrai kể rằng, Biển Hồ từng là một bến nước chung của làng. Ngày nọ, vì làm trái lời căn dặn của một người già, dân làng phải trả giá - đất sụp xuống, cả làng chìm vào lòng đất, để lại một hồ nước sâu thẳm.
Lại có câu chuyện khác, kể về một ngôi làng cổ xinh đẹp bị núi lửa vùi lấp. Nước mắt người sống sót chảy thành hồ. Những huyền tích ấy, theo thời gian hòa vào làn nước xanh thẳm.
