Không chỉ là điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thích khoa học, Trung tâm Khám phá Khoa học và Đổi mới Sáng tạo (Sở KH&CN) đang ngày càng khẳng định vai trò tiên phong trong việc phổ biến tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và giáo dục STEM tại địa phương.
Ra đời năm 2015, Trung tâm Khám phá Khoa học và Đổi mới Sáng tạo mang trên mình sứ mệnh: “Đưa khoa học đến gần hơn với công chúng”. Là mô hình cấp tỉnh đầu tiên và duy nhất trên cả nước chuyên sâu về phổ biến khoa học, đổi mới sáng tạo và giáo dục STEM, Trung tâm không ngừng nghiên cứu, sáng tạo, tổ chức nhiều hoạt động hấp dẫn nhằm lan tỏa giá trị khoa học đến cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Không dừng lại ở các hoạt động trưng bày, trải nghiệm, Trung tâm còn tích cực tham gia các sân chơi KHCN quy mô cấp tỉnh, như Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật Bình Định, nhằm thực hiện sứ mệnh lan tỏa tri thức qua các sản phẩm ứng dụng thực tiễn. Trong 3 kỳ hội thi gần nhất, Trung tâm đã gửi dự thi 7 giải pháp và xuất sắc giành 5 giải thưởng. Đây là minh chứng cho chất lượng và chiều sâu khoa học của các sản phẩm được xây dựng.
Tại Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật Bình Định lần thứ 12 (2020 - 2021), dù lần đầu tham gia, Trung tâm đã ghi dấu ấn với hai giải khuyến khích dành cho giải pháp “Ứng dụng internet vạn vật (IoT)” và “Mô hình sân khấu khoa học tương tác”. Các sản phẩm đã thể hiện hướng đi công nghệ, nhấn mạnh yếu tố giáo dục và trải nghiệm sinh động.
 |
| Th.S Võ Lê Minh (Trung tâm Khám phá Khoa học và Đổi mới Sáng tạo) giới thiệu về giải pháp “Hệ thống giám sát và dự báo thông minh tình trạng bầu trời phục vụ hoạt động thiên văn tại Đài thiên văn Quy Nhơn” vừa đoạt giải nhất Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật Bình Định lần thứ 14 (2024 - 2025). Ảnh: TRỌNG LỢI |
Đến Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật Bình Định lần thứ 13 (2022 - 2023), Trung tâm tiếp tục thành công với giải ba cho giải pháp “Phân tích cảm xúc khách tham quan bằng trí tuệ nhân tạo (AI)”. Sáng kiến này giúp nâng cao chất lượng phục vụ và điều chỉnh nội dung chương trình theo phản hồi thực tế từ công chúng.
Dấu ấn nổi bật tại Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật Bình Định lần thứ 14 (2024 - 2025), Trung tâm giành giải nhất với giải pháp “Hệ thống giám sát và dự báo thông minh tình trạng bầu trời phục vụ hoạt động thiên văn tại Đài thiên văn Quy Nhơn”. Sản phẩm do Th.S Võ Lê Minh và cộng sự nghiên cứu, ứng dụng học máy (machine learning) nhằm bảo vệ thiết bị và tối ưu hóa hoạt động quan sát cộng đồng. Ngoài ra, giải pháp “Hệ thống tham quan ảo” của Trung tâm cũng được vinh danh với giải khuyến khích.
Không chỉ dừng lại ở các cuộc thi, các giải pháp từ Trung tâm đã và đang được đưa vào ứng dụng thực tiễn. Có thể kể đến các giải pháp: “Hệ thống tham quan ảo” cho phép người dân khám phá trung tâm mọi lúc, mọi nơi, hỗ trợ quá trình chuyển đổi số trong phổ biến khoa học; “AI phân tích cảm xúc” được triển khai nhằm điều chỉnh nội dung giáo dục STEM dựa trên cảm nhận thực của người học; “Hệ thống dự báo thời tiết chuyên biệt” góp phần bảo vệ thiết bị thiên văn và nâng cao hiệu quả các buổi quan sát cộng đồng. Đặc biệt, những sáng kiến này không chỉ phục vụ nội bộ, còn được định hướng phát triển thành mô hình dùng chung, có thể ứng dụng rộng rãi tại các bảo tàng, trường học, khu di tích, thậm chí trong nông nghiệp, du lịch và dịch vụ công.
Bằng việc tích hợp các công nghệ tiên tiến như AI, IoT, thực tế ảo vào mô hình giáo dục - trải nghiệm, Trung tâm Khám phá Khoa học và Đổi mới Sáng tạo đang xây dựng nền tảng một hệ sinh thái số toàn diện phục vụ phổ biến tri thức tại địa phương. Ông Nguyễn Ngọc Hóa, Giám đốc Trung tâm Khám phá Khoa học và Đổi mới sáng tạo, chia sẻ: “Các giải pháp mà chúng tôi tham gia các hội thi, trong đó có những mô hình/giải pháp tại Hội thi Sáng tạo Khoa học kỹ thuật Bình Định không chỉ là trách nhiệm nghề nghiệp để hướng ứng hội thi do UBND tỉnh phát động, đây còn là cách để đưa các giải pháp khoa học đến gần hơn với thực tiễn, với người dân”.
Từ những bước đi tiên phong, Trung tâm Khám phá Khoa học và Đổi mới Sáng tạo đang từng bước khẳng định vai trò hạt nhân trong việc gắn kết khoa học với cộng đồng, lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo vì một xã hội phát triển bền vững và tri thức. Ông Nguyễn Hữu Hà, Phó Giám đốc Sở KH&CN, nhấn mạnh: “Trung tâm sẽ tiếp tục phát huy lợi thế về công nghệ, cơ sở vật chất và nhân lực để xây dựng hệ sinh thái số toàn diện về phổ biến khoa học; tích hợp AI, IoT vào các mô hình tương tác, phục vụ công chúng. Phấn đấu trở thành trung tâm đào tạo STEM hàng đầu miền Trung, hướng tới việc hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn, là cầu nối đưa khoa học đến gần hơn với từng người dân”.
TRỌNG LỢI
