Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Thông tư ban hành Chương trình giáo dục phổ thông môn tiếng Mường và môn tiếng Cơ Tu cấp tiểu học. Đề xuất này nhằm mở rộng cơ hội học tập tiếng dân tộc thiểu số, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống.
Theo dự thảo, tiếng Mường và tiếng Cơ Tu được xác định là môn học tự chọn thuộc lĩnh vực giáo dục ngôn ngữ, tổ chức giảng dạy từ lớp 1 đến lớp 5.
Đối tượng tham gia không chỉ giới hạn ở học sinh dân tộc Mường và Cơ Tu mà còn mở rộng đến học sinh thuộc các dân tộc khác có nhu cầu tìm hiểu, học tập hai ngôn ngữ này.
Việc đưa 2 môn học vào chương trình nhằm đáp ứng nguyện vọng học tiếng nói, chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Tính chất tự chọn cũng tạo điều kiện để các địa phương, cơ sở giáo dục căn cứ nhu cầu thực tế và điều kiện tổ chức để triển khai.
Theo dự thảo, 2 chương trình được xây dựng theo định hướng phát triển năng lực, lấy 4 kỹ năng đọc, viết, nói và nghe làm trục xuyên suốt, trong đó chú trọng đọc và viết. Học sinh sẽ từng bước làm quen với chữ viết, đọc hiểu văn bản, viết đúng chính tả, viết câu và đoạn văn ngắn; đồng thời rèn luyện khả năng giao tiếp, trình bày ý kiến, lắng nghe và phản hồi phù hợp.
Đáng chú ý, chương trình không áp dụng máy móc đặc điểm của tiếng Việt vào việc dạy tiếng dân tộc. Phụ lục chương trình tiếng Mường giới thiệu bảng chữ cái gồm 29 chữ cái, cùng hệ thống âm, vần, thanh điệu và quy tắc chính tả.
Trong khi đó, bảng chữ cái tiếng Cơ Tu gồm 36 chữ cái. Đây là ngôn ngữ phi thanh điệu, một số dấu trong chữ viết được sử dụng để phân biệt độ dài nguyên âm.
Các chương trình cũng tính đến sự đa dạng phương ngữ, thực hành ngôn ngữ tại từng cộng đồng để bảo đảm nội dung giảng dạy phù hợp với thực tế.
Không chỉ dừng lại ở việc trang bị kỹ năng ngôn ngữ, dự thảo còn chú trọng lồng ghép giáo dục văn hóa truyền thống thông qua những chủ đề gần gũi với đời sống học sinh.
Với tiếng Mường, nội dung học tập có thể xoay quanh cách xưng hô, ẩm thực, nhà ở, trò chơi dân gian, nhạc cụ, nghề thủ công, trang phục, truyện cổ, dân ca, lễ hội và di tích văn hóa.
Đối với tiếng Cơ Tu, học sinh được tìm hiểu về gia đình, nhà Gươl, ẩm thực, trò chơi, nhạc cụ, nghề dệt Zèng, truyện dân gian, phong tục, lễ hội và các địa danh văn hóa.
Theo định hướng của dự thảo, hoạt động dạy học cần tăng cường thực hành, giao tiếp, vận dụng ngôn ngữ trong những tình huống gần gũi, kết hợp trải nghiệm văn hóa phù hợp lứa tuổi. Việc đánh giá chú trọng sự tiến bộ của học sinh trong sử dụng ngôn ngữ và tiếp nhận văn hóa.
