Những ngày gần đây, đi qua các khu chợ truyền thống, khu phố kinh doanh sầm uất ở nhiều địa phương, chúng ta không khó bắt gặp nhiều cửa hàng, ki-ốt đóng cửa, thậm chí đóng cửa hàng loạt.
Động thái trên của các tiểu thương diễn ra trong bối cảnh lực lượng chức năng bước vào cao điểm chống hàng giả, hàng nhái. Bên cạnh đó, Nghị định 70/2025 có hiệu lực từ ngày 1-6 quy định hộ kinh doanh trên cả nước phải chuyển đổi sang xuất hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đồng nghĩa hàng hóa kinh doanh phải có hóa đơn chứng từ, nguồn gốc xuất xứ.
Đáng chú ý, một số tiểu thương đã tăng giá sản phẩm, dịch vụ với lý do chi phí nộp thuế, in ấn hóa đơn nhiều hơn, dẫn tới lợi nhuận giảm, cần bù đắp. Việc tăng giá hàng hóa được thực hiện một lần, diễn ra cục bộ với một số mặt hàng tiêu dùng nên trước mắt có thể không ảnh hưởng tới "rổ" chỉ số giá tiêu dùng cũng như mục tiêu kiểm soát lạm phát trong năm nay. Tuy vậy, điều này cũng gây ra những xáo trộn ít nhiều trong xã hội khi tô phở, ly cà phê hay gói mì tôm... tăng giá.
Cơ quan quản lý không thể đưa ra mệnh lệnh hành chính là hộ kinh doanh không được phép tăng giá. Chúng ta cần có giải pháp tổng thể cho câu chuyện thu thuế hiện nay.
Tôi cho rằng việc yêu cầu các hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn kết nối với cơ quan thuế và tiến tới bỏ thuế khoán từ ngày 1-1-2026 là hợp lý, bảo đảm công khai, minh bạch. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với thế giới, bước vào kỷ nguyên mới, việc yêu cầu minh bạch tài chính, nâng cao hiệu quả thu ngân sách nhà nước trở nên cấp thiết.
Thống kê mới đây của Bộ Tài chính chỉ ra trong năm 2024 có 5 hộ kinh doanh kê khai doanh thu đạt trên 200 tỉ đồng, trong đó có hệ thống bán lẻ thủy sản tươi sống đạt doanh thu gần 560 tỉ đồng. Nhiều hộ kinh doanh có doanh thu lớn, làm ăn khấm khá song vẫn được hưởng thuế khoán, thậm chí với mức thu chỉ vài trăm ngàn đồng/tháng là không công bằng. Vì vậy, việc thu thuế đúng, thu đủ giữa các thành phần kinh tế tham gia thị trường kinh doanh là công bằng, đây cũng là giải pháp căn cơ chống được hàng giả, hàng nhái không có giấy tờ, hóa đơn về nguồn gốc xuất xứ. Tuy nhiên, để mục tiêu chính sách đạt hiệu quả cần có lộ trình để hộ kinh doanh nhỏ lẻ thích nghi với chính sách mới, thông qua tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ trong xử lý chứng từ kinh doanh, ứng dụng công nghệ một cách thành thạo để tiết giảm chi phí.
Đối với hàng tồn kho không có hóa đơn, chứng từ, với những mặt hàng ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng, nên yêu cầu tiểu thương trả lại nhà cung cấp hoặc tiêu hủy. Đối với các mặt hàng như quần áo, thời trang, cần có lộ trình để tiểu thương xử lý hàng tồn.
Trong bối cảnh hiện nay, cơ quan chức năng cần đẩy mạnh tuyên truyền chính sách về lộ trình thực hiện một cách rõ ràng, công khai, hỗ trợ để người kinh doanh thực hiện đúng, tránh tình trạng hộ kinh doanh tự "dò đoán, hiểu sai" về chính sách và truyền tai nhau rằng đóng cửa để né kiểm tra, tạo hiệu ứng không tốt, từ đó ảnh hưởng tới phát triển kinh tế - xã hội.
TS NGUYỄN ĐỨC ĐỘ,
Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính Học viện Tài chính
Theo Thùy Linh ghi (NLĐO)
