Chính sách ưu đãi cần tập trung đúng điểm nghẽn
Đại biểu (ĐB) Lê Hoàng Anh cho rằng, Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam cần tập trung tháo gỡ những hạn chế căn bản của ngành du lịch, thay vì chủ yếu dành ưu đãi cho các dự án đầu tư quy mô lớn.
Theo đại biểu, 5 nhóm điểm nghẽn cần quan tâm gồm: khả năng tiếp cận và thị thực, đường bay; sản phẩm du lịch và kinh tế đêm; xúc tiến du lịch; quản trị điểm đến; nhân lực và dữ liệu.
Dẫn số liệu năm 2026, đại biểu cho biết Việt Nam xếp thứ 52 thế giới về năng lực phát triển du lịch, tăng 7 bậc; đứng thứ 7 về cạnh tranh giá, thứ 9 về an ninh, an toàn và thứ 25 về tài nguyên văn hóa, thiên nhiên.
Tuy nhiên, du lịch vẫn còn hạn chế về hạ tầng, dịch vụ, tính bền vững môi trường và nguồn lực xúc tiến. Kinh phí xúc tiến du lịch hiện chỉ khoảng 1 - 2 triệu USD mỗi năm, trong khi nhiều quốc gia đầu tư hàng trăm triệu USD.
Từ đó, ĐB Hoàng Anh đề nghị rà soát, thu hẹp phạm vi ưu đãi thuế theo hướng có trọng tâm, tránh dàn trải và phát sinh cạnh tranh ưu đãi giữa các địa phương. Chuyển trọng tâm ưu đãi dựa trên lợi nhuận sang ưu đãi dựa trên chi phí; cho khấu hao nhanh tài sản thuộc các hạng mục du lịch; chi phí đào tạo nhân lực, xúc tiến thị trường quốc tế được trừ từ 150 - 200% khi tính thuế.
Về tiêu chí lựa chọn dự án du lịch chiến lược, ĐB Lê Hoàng Anh cho rằng không nên áp dụng mức ưu đãi cao nhất một cách tự động dựa trên quy mô vốn đầu tư, mà cần chuyển sang cơ chế lựa chọn cạnh tranh, công khai, minh bạch.
Theo đó, Chính phủ nên quyết định danh mục từ 3 - 5 tổ hợp du lịch - văn hóa - giải trí tầm cỡ thế giới, gắn với các cực tăng trưởng và trung tâm trọng điểm. Nhà đầu tư được lựa chọn dựa trên năng lực triển khai, sức hấp dẫn du lịch, chất lượng kiến trúc, khả năng vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế và những cam kết cụ thể.
Đại biểu cũng đề xuất tập trung các chính sách hỗ trợ vào đầu tư hạ tầng kết nối, đơn giản hóa thủ tục theo cơ chế đặc biệt, tạo thuận lợi về thị thực cho chuyên gia và triển khai cơ chế thử nghiệm phát triển kinh tế đêm.
Cùng quan điểm cần hoàn thiện chính sách để phù hợp thực tiễn, ĐB Huỳnh Thị Anh Thảo đề nghị mở rộng liên kết tiêu thụ sản phẩm địa phương, từ mua bán sản phẩm OCOP sang xây dựng sản phẩm trải nghiệm, quảng bá số và kết nối thị trường.
Theo đại biểu, chính sách hỗ trợ cần khuyến khích doanh nghiệp du lịch liên kết với hợp tác xã, hộ sản xuất, làng nghề; đồng thời gắn với kết quả thực tế như doanh thu, số cơ sở tham gia và khả năng duy trì chuỗi liên kết.
Hoàn thiện môi trường kinh doanh, phát triển sản phẩm du lịch mới
Đề cập hoạt động kinh doanh du lịch trên nền tảng số, ĐB Huỳnh Thị Anh Thảo cho rằng dự thảo cần làm rõ trách nhiệm của các nền tảng trực tuyến xuyên biên giới đang cung ứng dịch vụ tại Việt Nam. Các nền tảng đặt phòng, đặt dịch vụ quốc tế có vai trò quan trọng trong phân phối sản phẩm, song cũng tác động đến phí hoa hồng, điều kiện giao dịch và việc giải quyết khiếu nại.
Đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế quản lý trong giai đoạn chuyển tiếp, nhất là trách nhiệm minh bạch thông tin giao dịch, bảo vệ quyền lợi khách du lịch và bảo đảm cạnh tranh bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước với nền tảng xuyên biên giới.
Đối với tiêu chí nhận diện mô hình kinh doanh du lịch mới, ĐB Thảo cho rằng: Không nên mặc nhiên yêu cầu mọi mô hình phải có quyền sở hữu trí tuệ riêng. Tính mới có thể đến từ cách thức kết nối, tổ chức dịch vụ và khai thác các nền tảng công nghệ sẵn có. Vì vậy, cần quy định theo hướng mô hình phải tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ; trường hợp có tài sản trí tuệ thì phải chứng minh quyền sử dụng, khai thác hợp pháp.
Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, đại biểu đề nghị lựa chọn chính sách áp dụng theo từng đề án cụ thể, không mặc nhiên áp dụng đồng thời các cơ chế như hoạt động 24/7, thủ tục rút gọn hay cấp phép một lần cho tất cả mô hình. Mỗi đề án cần xác định rõ phạm vi thử nghiệm, quy định được áp dụng khác với pháp luật hiện hành, trách nhiệm quản lý và phương pháp đánh giá. Những mô hình hiệu quả cần được đánh giá định kỳ ngay trong thời gian thí điểm để kịp thời điều chỉnh, xem xét nhân rộng.
Trong khi đó, ĐB Lê Hoàng Anh đề xuất bổ sung các cơ chế hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới. Từ thực tiễn Gia Lai với không gian văn hóa cồng chiêng, lễ hội hoa dã quỳ và lợi thế du lịch biển Quy Nhơn, đại biểu nhấn mạnh cần hỗ trợ người dân về kỹ năng làm du lịch, hạ tầng vệ sinh, kết nối thị trường và thủ tục phù hợp với năng lực của hộ gia đình, hợp tác xã.
Tăng nguồn lực xúc tiến, hoàn thiện hạ tầng điểm đến
Để nâng cao khả năng cạnh tranh, ĐB Lê Hoàng Anh đề nghị nghiên cứu thí điểm cấp thị thực du lịch dài hạn, nhiều lần với thời hạn đến 1 năm cho người làm việc từ xa, nghỉ dưỡng hoặc điều trị dài ngày; miễn thị thực quá cảnh có thời hạn đối với khách qua các cảng hàng không quốc tế lớn và khách tàu biển.
Về nguồn lực xúc tiến, đại biểu đề xuất để lại toàn bộ phần tăng thu từ phí thị thực điện tử cho Quỹ Hỗ trợ phát triển du lịch, phục vụ các chương trình xúc tiến quốc tế dài hạn. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế để HĐND cấp tỉnh tại các trung tâm du lịch trọng điểm, khu du lịch quốc gia quyết định khoản thu phát triển điểm đến ở mức phù hợp, dành nguồn thu cho bảo tồn môi trường và đầu tư hạ tầng công cộng.
Đại biểu cũng đề nghị thí điểm hoàn thuế giá trị gia tăng ngay tại điểm bán cho khách nước ngoài tại các trung tâm mua sắm đủ điều kiện; cụ thể hóa cơ chế thử nghiệm kinh tế đêm, bảo đảm quy định rõ phạm vi hoạt động và có tham vấn cộng đồng.
Cùng hướng đến cải thiện điều kiện phục vụ du khách, ĐB Nguyễn Văn Cảnh đề nghị bổ sung chính sách ưu tiên sử dụng các trụ sở cơ quan dôi dư nằm gần di tích lịch sử, điểm du lịch đông khách làm bãi đỗ xe hoặc nhà đỗ xe. Theo đại biểu, tình trạng thiếu bãi đỗ xe tại nhiều khu vực di tích, điểm tham quan khiến phương tiện đưa đón khách tập trung gần các điểm đến, gây ùn tắc và ảnh hưởng hoạt động tham quan.
Việc tận dụng cơ sở vật chất hiện có để bố trí bãi đỗ xe sẽ góp phần bổ sung hạ tầng phục vụ du khách, giảm áp lực giao thông tại khu vực trung tâm và nâng cao khả năng khai thác các điểm đến.
