Trong thị trường năng lượng, không chỉ sản lượng khai thác mà cả yếu tố vận chuyển và an ninh chuỗi cung ứng cũng có thể tác động mạnh tới giá cả. Khi nguy cơ gián đoạn xuất hiện, các nhà nhập khẩu thường tăng cường mua dự trữ, còn thị trường tài chính sẽ nhanh chóng điều chỉnh giá để phản ánh "phụ phí rủi ro địa chính trị".
Trong bối cảnh đó, việc giá xăng dầu trong nước tăng mạnh trong 2 kỳ điều hành liên tiếp được đánh giá chủ yếu là hệ quả trực tiếp từ những biến động trên thị trường thế giới. Những biến động hiện nay phần lớn phản ánh yếu tố kỳ vọng và tâm lý thị trường trong ngắn hạn.
Nguồn cung dầu thô toàn cầu về cơ bản vẫn đang được duy trì, trong khi nhiều quốc gia sản xuất lớn vẫn còn dư địa để điều chỉnh sản lượng. Thực tế, liên minh các nước xuất khẩu dầu mỏ và sản xuất dầu hàng đầu (OPEC+) đã thống nhất kế hoạch tăng thêm sản lượng khai thác từ tháng 4-2026. Đây được xem là tín hiệu tích cực nhằm bổ sung nguồn cung cho thị trường và góp phần giảm bớt áp lực tăng giá trong thời gian tới.
Nếu nhìn lại lịch sử thị trường năng lượng thế giới, những cú sốc địa chính trị thường khiến giá dầu tăng mạnh trong giai đoạn đầu, nhưng sau đó thị trường dần thích nghi và tìm lại trạng thái cân bằng. Một ví dụ điển hình là thời điểm trước khi xảy ra xung đột Nga - Ukraine năm 2022. Khi đó, giá dầu thế giới dao động quanh mức 70 - 80 USD/thùng. Tuy nhiên, sau giai đoạn biến động mạnh ban đầu, thị trường dầu mỏ toàn cầu đã dần ổn định trở lại.
Trong kỳ điều hành ngày 5-3, cơ quan quản lý tiếp tục không trích lập và không chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Điều này cho thấy cơ quan điều hành đang theo dõi sát diễn biến thị trường để có những quyết định phù hợp trong từng thời điểm, đồng thời giữ dư địa chính sách cho các kịch bản điều hành tiếp theo.
Trong nhiều năm qua, kinh nghiệm điều hành cho thấy tác động của các đợt tăng giá xăng dầu thường được hấp thụ dần trong nền kinh tế. Khi việc điều hành giá được thực hiện linh hoạt và kịp thời, tác động đến lạm phát thường được kiểm soát trong giới hạn cho phép.
Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động phức tạp, việc Chính phủ nhanh chóng thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng thể hiện sự chủ động và tầm nhìn dài hạn trong quản lý thị trường năng lượng.
Đây là cơ chế điều phối quan trọng nhằm giữ ổn định thị trường trong nước trước các cú sốc từ bên ngoài. Khi hệ thống quản lý chủ động theo dõi, dự báo và phản ứng chính sách kịp thời, những rủi ro như thiếu hụt nguồn cung hay biến động giá bất thường sẽ được hạn chế ở mức thấp.
Về dài hạn, những biến động của thị trường năng lượng hiện nay cũng cho thấy tầm quan trọng của việc đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu quốc gia. Mặt khác, việc thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng đang trở thành xu hướng tất yếu.
Đây không chỉ là giải pháp về môi trường mà còn là chiến lược dài hạn nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào biến động của thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Nguyễn Quang Huy
(CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi)
(Dẫn nguồn NLĐO)
