Thực trạng này đặt ra yêu cầu tăng cường phòng ngừa, kịp thời hóa giải mâu thuẫn ngay từ cơ sở, tránh để những xích mích nhỏ dẫn đến hậu quả đáng tiếc.
Tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án “giết người” thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt, có tính chất côn đồ, do Tòa án nhân dân tỉnh mở ngày 3-11, bị cáo Nguyễn Quang Hanh (SN 2000, xã Chư Prông) thừa nhận không có mâu thuẫn hay liên quan đến khoản nợ giữa những người trong cuộc.
Chỉ vì nghe tiếng cãi vã bên nhà hàng xóm, nghĩ người nhà ông M. bị đánh, Hanh đã lấy một thanh sắt dài khoảng 1 m chạy sang can thiệp. Trước hội đồng xét xử, bị cáo bày tỏ: “Bị cáo rất hối hận. Đến giờ, bị cáo cũng không hiểu vì sao lúc đó lại nóng giận và hành động như vậy”.
Chủ tọa phiên tòa nhấn mạnh: Mặc dù không có mâu thuẫn với bị hại, bị cáo Hanh vẫn chủ động sử dụng hung khí đánh vào vùng đầu - vị trí trọng yếu trên cơ thể người khác, thể hiện tính chất côn đồ, coi thường sức khỏe, tính mạng người khác.
“Việc nạn nhân không tử vong là do được cấp cứu, điều trị kịp thời, nằm ngoài ý muốn của bị cáo. Vì vậy, dù bị hại có đơn xin giảm nhẹ hình phạt, mức án 12 năm tù là cần thiết, tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội” - Chủ tọa phiên tòa nhận định.
Một vụ án khác bắt nguồn từ tiếng nẹt pô xe máy. Bực tức vì cho rằng bị khiêu khích, chiều 22-1-2025, tại thôn Gia Hội, xã Bình Dương, Hà Ngọc Hoàng (SN 2006, trú xã Bình Dương) dùng dao đâm liên tiếp vào ngực và lưng H.Đ.D. (SN 2008, cùng xã), khiến nạn nhân tử vong trên đường đi cấp cứu. Trước đó, Trần Nguyễn Đình Thi (SN 2008, cùng địa phương) biết Hoàng mang theo hung khí nhưng vẫn chở đến điểm hẹn.
Ngày 30-10-2026, Hoàng bị tuyên phạt 18 năm tù về tội giết người và 5 năm tù về tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Với vai trò đồng phạm, Thi cũng lãnh 9 năm tù về tội giết người. Từ một va chạm không đáng có, hành động bộc phát đã cướp đi sinh mạng một người, đẩy những người liên quan vào vòng lao lý.
Hay chiều 2-11, tại một quán cà phê trên đường Lý Thái Tổ (phường Diên Hồng), sau khi ăn nhậu và chơi lô tô, giữa Nguyễn Thế Vũ (SN 1979) và ông N.V.B. (SN 1976, cùng phường) xảy ra cãi vã. Dù được can ngăn, hai bên vẫn tiếp tục lời qua tiếng lại. Vũ vào quán lấy dao đâm vào ngực ông B, gây vết thương thấu tim khiến nạn nhân tử vong. Cơ quan chức năng đã tạm giữ Vũ để điều tra về hành vi giết người.
Những vụ việc trên có điểm chung là nguyên nhân ban đầu không lớn, nhưng người trong cuộc đã không kiểm soát được cảm xúc, lựa chọn cách giải quyết bằng bạo lực. Hậu quả không chỉ là những tổn thương về sức khỏe, tính mạng mà còn kéo theo trách nhiệm hình sự, để lại mất mát cho gia đình các bên.
Trong 10 tháng năm 2026, Viện KSND 2 cấp phối hợp với cơ quan chức năng khởi tố mới 675 vụ với 1.563 bị can về các tội xâm phạm trật tự xã hội, tăng 100 vụ và 385 bị can so với cùng kỳ năm trước, chiếm 41,06% tổng số vụ án khởi tố mới. Trong đó, nhiều vụ xâm phạm tính mạng, sức khỏe bắt nguồn từ mâu thuẫn cá nhân, hành vi côn đồ, manh động.
Theo Viện trưởng Viện KSND tỉnh Lê Trung Hưng, nhiều vụ án xuất phát từ những bất đồng trong sinh hoạt, quan hệ xã hội nhưng không được giải quyết thấu đáo, dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật. Đáng chú ý, một bộ phận người dân còn coi bạo lực là cách giải quyết mâu thuẫn, thiếu ý thức kiềm chế và chưa nhận thức đầy đủ hậu quả pháp lý. Đây cũng là nguyên nhân khiến những va chạm thông thường có thể chuyển thành hành vi xâm phạm sức khỏe, tính mạng người khác.
Trong khi đó, theo Thẩm phán Trần Bá Nguyên - Chánh tòa Gia đình và Người chưa thành niên (Tòa án nhân dân tỉnh), qua thực tiễn xét xử, nhiều vụ án do người trẻ gây ra bắt nguồn từ những va chạm nhất thời. Qua mỗi phiên tòa, việc phân tích nguyên nhân, diễn biến và hậu quả của hành vi phạm tội không chỉ giúp bị cáo nhận thức rõ sai phạm, mà còn là lời cảnh tỉnh đối với cộng đồng về cái giá phải trả khi giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực.
“Xét xử chỉ là khâu xử lý khi hành vi phạm tội đã xảy ra. Để phòng ngừa từ sớm, cần chú trọng giáo dục kỹ năng kiểm soát cảm xúc, ứng xử và giải quyết bất đồng cho thanh thiếu niên; gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở phải phối hợp nắm bắt tâm lý, kịp thời phát hiện, hóa giải mâu thuẫn, không để những va chạm nhỏ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng” - Thẩm phán Nguyên nói.
