Bảo tồn các kịch bản tiêu biểu của hát bội Bình Định: Nên tìm hướng đi mới, phù hợp thực tế

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

(GLO)- Hát bội Bình Định là một di sản văn hóa đặc sắc với nhiều vở tuồng kinh điển như: Sơn Hậu, Tam nữ đồ vương, Ngũ hổ Bình Tây, Hồ Nguyệt Cô hóa cáo (còn có tên khác là Chém cáo, Cổ miếu vãn ca) của Nguyễn Diêu, Trầm hương các, Diễn võ đình và Cổ thành… của Đào Tấn.

Tuy nhiên, hiện nay, tình trạng “tam sao thất bổn” đang trở nên phổ biến. Nhiều đoàn tuồng diễn sai lời, không thông hiểu các điển cố văn hóa - lịch sử quan trọng nên đã diễn ca không chuẩn lời thoại, làm ảnh hưởng đến ý nghĩa của kịch bản, chất lượng của vở diễn. Một trong những giải pháp trọng tâm là sưu tầm, chuẩn hóa các bản kịch gốc. Mỗi kịch bản tuồng hát bội cần được diễn giải, chú thích các điển cố một cách chính xác, đầy đủ, rõ ràng, giúp khán giả và diễn viên hiểu đúng nội dung và ý nghĩa của từng câu thoại, từng lớp diễn.

bs.jpg
Đoàn tuồng Đào Tấn biểu diễn tại phường Quy Nhơn Đông. Ảnh: Ngọc Nhuận

Việc dịch thuật, giải nghĩa các thuật ngữ cổ, điển tích văn học-lịch sử phải được thực hiện bởi đội ngũ chuyên gia ngôn ngữ, văn hóa để đảm bảo tính chuẩn xác. Theo đó, việc đào tạo nghệ sĩ trẻ về tuồng cổ cần được đẩy mạnh, nhất là kiến thức văn hóa truyền thống, lịch sử dân tộc.

Bên cạnh đó, có thể áp dụng hình thức cấp chứng nhận biểu diễn chuẩn cho các đoàn tuồng tuân thủ nội dung gốc, góp phần nâng cao chất lượng biểu diễn và ý thức giữ gìn di sản. Để bảo tồn bền vững và thuận tiện trong việc truyền dạy, cần xây dựng kho dữ liệu số tập trung, bao gồm bản video các vở diễn chuẩn, kịch bản song ngữ kèm chú giải, hình ảnh minh họa về phục trang, đạo cụ, không gian sân khấu.

Kho tư liệu này sẽ là công cụ hữu ích không chỉ cho các nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, mà còn cho sinh viên, học sinh, các nhà làm phim, tổ chức giáo dục tiếp cận và khai thác. Để đưa nghệ thuật hát bội Bình Định đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần đẩy mạnh việc lồng ghép các kịch bản tuồng cổ tiêu biểu vào các hoạt động giáo dục và trải nghiệm văn hóa địa phương.

Các chương trình sân khấu học đường, tiết học ngoại khóa, trại hè văn hóa truyền thống hay hành trình “một ngày làm nghệ sĩ hát bội” sẽ là những hình thức thiết thực để học sinh, sinh viên tiếp cận, hiểu và cảm nhận sâu sắc giá trị nghệ thuật tuồng cổ. Bên cạnh đó, cần tổ chức các hoạt động trải nghiệm như tham quan hậu trường, giao lưu cùng nghệ sĩ, học hát-hóa trang tuồng để tạo nên sự kết nối sống động giữa người học và di sản.

Đây cũng là cơ hội để các kịch bản được trình bày, giải thích, minh họa rõ ràng, giúp người học không chỉ xem mà còn “sống cùng hát bội”. Chính quyền địa phương nên tìm và xây dựng cơ chế hỗ trợ cho các trường, đoàn nghệ thuật truyền thống tổ chức hoạt động này một cách thường xuyên, bài bản. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp đồng hành trong vai trò bảo trợ văn hóa, góp phần nuôi dưỡng thế hệ trẻ yêu và hiểu sâu về tuồng cổ Bình Định.

Có thể bạn quan tâm

Lăng Ông Nam Hải ở xã đảo Nhơn Châu hiện lưu giữ hai đạo sắc phong triều Nguyễn được người dân xem như “báu vật” của làng biển. Ảnh: Ngọc Nhuận

Giữ văn hóa biển đảo qua những đạo sắc phong

(GLO)- Ở xã đảo Nhơn Châu (tỉnh Gia Lai), những đạo sắc phong thời nhà Nguyễn được người dân gìn giữ suốt gần một thế kỷ tại Lăng Ông Nam Hải và đình làng Nhơn Châu. Qua bao biến động thời gian, những sắc phong này không chỉ là cổ vật quý hiếm mà còn mang “hồn cốt” văn hóa biển đảo.

Tọa đàm khoa học Bác Hồ với văn hóa Hùng Vương

Tọa đàm khoa học với chủ đề Bác Hồ với văn hóa Hùng Vương

(GLO)- Sáng 13-6, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Văn hóa Hùng Vương - Chi nhánh tỉnh Gia Lai phối hợp với Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Bác Hồ với văn hóa Hùng Vương - Từ cội nguồn dân tộc đến hệ giá trị Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới”.

Ia Hrung gặp mặt các cơ quan báo chí nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam

Lãnh đạo xã Ia Hrung gặp mặt các cơ quan báo chí

(GLO)- Ngày 11-6, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Ia Hrung (tỉnh Gia Lai) tổ chức gặp mặt lãnh đạo các cơ quan báo chí, phóng viên đang công tác trên địa bàn tỉnh nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).

Gia Lai định hướng phát triển du lịch từ nền tảng văn hóa

Gia Lai định hướng phát triển du lịch từ nền tảng văn hóa

(GLO)- Chiều 2-6, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch đã làm việc với đạo diễn Lê Quý Dương - Chủ tịch Ủy ban Festival và Hợp tác sân khấu biểu diễn quốc tế nhằm trao đổi, định hướng việc tổ chức các chương trình sân khấu, nghệ thuật biểu diễn quốc tế trên địa bàn tỉnh.

Lễ hội Âm nhạc - Nghệ thuật “Bản hòa âm đại ngàn” sẽ diễn ra ngày 26 và 27-6

Lễ hội Âm nhạc - Nghệ thuật “Bản hòa âm đại ngàn” sẽ diễn ra ngày 26 và 27-6

(GLO) - Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Gia Lai, Liên danh Công ty TNHH Thương mại Truyền thông và Du lịch Thế Giới Xanh, Công ty Cổ phần MEGACOM Quốc Tế vừa ban hành kế hoạch phối hợp tổ chức chương trình Lễ hội Âm nhạc - Nghệ thuật Tây Nguyên “Bản hòa âm đại ngàn” tại phường Pleiku.

Múa gươm hầu thần tại Lễ hội cầu ngư Vĩnh Lợi. Ảnh: Ngọc Nhuận

Ngư dân Vĩnh Lợi tổ chức lễ hội cầu ngư

(GLO)- Sáng 26-5 (tức mùng 10-4 âm lịch), ngư dân làng biển Vĩnh Lợi (xã An Lương, tỉnh Gia Lai) tổ chức Lễ hội cầu ngư năm 2026 tại di tích Lăng Ông Nam Hải vạn đầm Vĩnh Lợi (Lăng Hải thánh đường, còn gọi là Lăng từ đường).

Diễn ra trong 4 đêm (21 đến 24-5), hội bài chòi xã An Nhơn Tây góp phần tạo nên sức sống bền bỉ của nghệ thuật truyền thống giữa đời sống hiện đại.

Giữ nhịp bài chòi giữa làng quê An Nhơn Tây

(GLO)- Trong 4 đêm (21 đến 24-5), tại thôn Đông Lâm (xã An Nhơn Tây), những câu thai dí dỏm, tiếng trống rộn ràng đã đưa người dân trở về với nét sinh hoạt văn hóa dân gian quen thuộc. Qua đó, hội bài chòi tiếp tục cho thấy sức sống bền bỉ của nghệ thuật truyền thống giữa đời sống hiện đại.

null