Thời gian qua, nhiều địa phương trong tỉnh tích cực triển khai công tác phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, góp phần bảo vệ môi trường. Tuy nhiên thực tế, công tác này còn tồn tại bất cập khi nhiều địa phương chưa có xe chuyên dụng vận chuyển chất thải thực phẩm và chưa có hạ tầng xử lý chất thải thực phẩm tập trung.
Hiệu quả một số mô hình điểm
Hiện nay, gần 300 hộ dân ở khu phố Thuận Nghĩa (thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn) đã quen thuộc với việc phân loại rác sinh hoạt tại nguồn. Trong nhà của các hộ dân trang bị riêng thùng chứa chất thải thực phẩm như thức ăn thừa và các loại rau, củ, quả để sử dụng vào việc ủ làm phân hữu cơ. Ngoài ra, còn có thùng chứa chất thải rắn (CTR) có khả năng tái sử dụng, tái chế và thùng chứa CTR sinh hoạt khác.
 |
| Mô hình “Xử lý rác hữu cơ tập trung” được xã Cát Minh (Phù Cát) triển khai hiệu quả, góp phần thực hiện tốt việc phân loại rác tại nguồn. Ảnh: V.L |
Ông Bùi Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Phú Phong, cho biết: Từ tháng 6.2023, mô hình “Phân loại, vận chuyển, xử lý CTR sinh hoạt tại nguồn” được triển khai tại khu phố Thuận Nghĩa. Việc phân loại rác, sử dụng chất thải thực phẩm để ủ vừa tạo ra phân hữu cơ bón cho cây trồng, vừa giảm thiểu lượng rác phải đưa đi xử lý. Đáng mừng hơn, người dân nâng cao ý thức trong giữ gìn, bảo vệ môi trường, không xả rác bừa bãi ra khu dân cư.
Tại huyện Tuy Phước, việc thu gom, phân loại, xử lý rác tại các chợ trên địa bàn huyện theo mô hình khép kín cũng được triển khai và đạt kết quả đáng ghi nhận. Điển hình tại chợ Háo Lễ (xã Phước Hưng), từ tháng 11.2023 đến nay, vào buổi chiều hằng ngày, nhân viên ban quản lý chợ tiến hành thu gom rác thải; sau đó, phân thành rác hữu cơ, rác có khả năng tái sử dụng, tái chế, rác vô cơ không tái chế được, để xử lý theo đúng quy định.
Ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Phước Hưng - đơn vị được giao quản lý chợ Háo Lễ, nhìn nhận: Việc thu gom, phân loại, xử lý khép kín rác tại chợ đã tận dụng triệt để các loại rác hữu cơ và rác có khả năng tái chế, tái sử dụng. Điều này góp phần giảm lượng lớn rác phải chở đi xử lý, tiêu hủy theo phương pháp thủ công.
Ngoài ra, mô hình “Ủ chất thải hữu cơ thành phân bón” tại xã Mỹ Trinh (huyện Phù Mỹ) và mô hình “Xử lý rác hữu cơ tập trung” tại xã Cát Minh (huyện Phù Cát) cũng mang lại hiệu quả tích cực trong phân loại rác sinh hoạt tại nguồn. Tham gia mô hình, các hộ dân được chia thành nhiều nhóm nhỏ, mỗi nhóm cử ra nhóm trưởng quản lý 1 - 2 thùng rác HDPE và tới nhà các hộ trong nhóm thu gom chất thải thực phẩm, sau đó đem bỏ vào thùng ủ làm phân bón. Lượng phân hữu cơ, nước rỉ rác thu được sau khi ủ dùng bón, tưới cho cây trồng, giúp cây phát triển tốt và tạo ra sản phẩm nông nghiệp sạch.
Còn bất cập về hạ tầng
Không thể phủ nhận hiệu quả và lợi ích mà các mô hình điểm phân loại rác tại nguồn mang lại thời gian qua. Song thực tế, việc triển khai công tác này còn một số bất cập.
Đến nay, nhiều hộ dân chưa mặn mà, thậm chí không thực hiện phân loại rác tại nguồn, dù theo quy định đây là việc làm bắt buộc kể từ ngày 1.1.2025. Đa số các hộ không thực hiện phân loại rác cho rằng, có phân loại thì đơn vị thu gom cũng dồn chung các loại rác vào một xe rồi chở đi xử lý.
Ông Hồ Văn Quang, Phó trưởng Ban Quản lý các dịch vụ đô thị An Nhơn, cho biết: Đơn vị chưa có xe chuyên dụng để thu gom, vận chuyển chất thải thực phẩm nên khi thu gom, vận chuyển phải dồn chung các loại rác vào một xe. Tuy nhiên, nếu người dân chủ động phân loại rác sinh hoạt tại nhà, việc thu gom, vận chuyển, xử lý sẽ thuận lợi hơn rất nhiều.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến nay, các địa phương trong tỉnh còn thiếu và chưa đồng bộ về hạ tầng, trang thiết bị phục vụ phân loại, thu gom, vận chuyển CTR sinh hoạt sau phân loại. Riêng khâu xử lý, tại TP Quy Nhơn có xưởng chế biến phân hữu cơ (nằm trong khu xử lý CTR Long Mỹ) sử dụng nguồn nguyên liệu từ chất thải thực phẩm, hữu cơ dễ phân hủy nhưng hoạt động cầm chừng, chưa hiệu quả.
Đối với các địa phương còn lại, hạ tầng xử lý chất thải thực phẩm tập trung chưa có; trong khi khu vực đô thị thường là nhà ở liền kề, không có vườn rộng nên khó tìm vị trí thực hiện ủ chất thải thực phẩm sau phân loại.
Còn theo bà Hà Thị Thanh Hương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, bên cạnh yếu tố chưa đồng bộ về hạ tầng và trang thiết bị, các địa phương chưa hình thành mạng lưới thu gom, xử lý chất thải thực phẩm. Ngoài ra, sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn và các hội, đoàn thể trong thiết lập các mô hình phân loại CTR sinh hoạt chưa thường xuyên cũng ảnh hưởng không nhỏ đến công tác phân loại CTR sinh hoạt tại nguồn.
VĂN LỰC
