Dự án “Giảm thiểu rủi ro khí hậu cho cây cà phê” do Công ty TNHH Thương mại Atlantic Việt Nam (ACOM), Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Bảo Minh và Trung tâm Nông nghiệp Nhiệt đới Quốc tế (CIAT) phối hợp triển khai từ cuối năm 2025, đã bước đầu mang lại hiệu quả tại một số địa phương của tỉnh.
Gia Lai hiện có hơn 110.000 ha cà phê, sản lượng hàng năm đạt khoảng 365.000 tấn cà phê nhân, đóng góp khoảng 1,5 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu (năm 2025). Tuy nhiên, tình trạng mưa trái mùa, hạn hán kéo dài trong những năm gần đây đang ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và sinh kế của người trồng cà phê.
Tại các xã như Chư Prông, Ia Hrung, Ia Chia, Ia Khai…, nhiều nông hộ đã tham gia thử nghiệm bảo hiểm chỉ số thời tiết với hai gói chính: mưa trái mùa và hạn hán. Điểm khác biệt của loại hình bảo hiểm này là không cần giám định thiệt hại thực tế tại vườn, mà căn cứ vào dữ liệu thời tiết (lượng mưa, nhiệt độ…) được cập nhật từ vệ tinh và hệ thống quan trắc.
Vừa qua, 44 nông hộ tham gia gói bảo hiểm mưa trái mùa (thời hạn từ 1-11-2025 đến 31-1-2026) đã được chi trả quyền lợi khi lượng mưa vượt ngưỡng kích hoạt bồi thường. Đợt mưa lớn kéo dài vào tháng 11-2025 là nguyên nhân chính dẫn đến việc chi trả này.
Theo đại diện đơn vị triển khai, bảo hiểm chỉ số thời tiết giúp rút ngắn quy trình bồi thường, đảm bảo minh bạch, hạn chế tranh chấp. Quan trọng hơn, khoản hỗ trợ tài chính, dù không lớn, nhưng kịp thời giúp nông dân tái đầu tư sản xuất sau thiên tai.
Thực tế cho thấy, nhiều nông dân đã bắt đầu thay đổi tư duy, không chỉ phụ thuộc vào kinh nghiệm canh tác mà chủ động tiếp cận các công cụ tài chính để quản lý rủi ro. Cùng với các chương trình tập huấn kỹ thuật canh tác thích ứng biến đổi khí hậu, mô hình này đang góp phần hình thành hướng đi mới cho ngành cà phê Gia Lai.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, bảo hiểm chỉ số thời tiết được kỳ vọng sẽ trở thành “tấm đệm” quan trọng, giúp nông dân giảm thiểu thiệt hại, ổn định sản xuất và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.