Mạch ngầm sông Ba - Kỳ 3: Đối đầu với quân đội Nhật ở An Khê

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Trước khí thế sôi sục của Nhân dân từ nông thôn đến thành thị trên cả nước đang vùng lên như nước vỡ bờ, Tri huyện Tân An Phan Sĩ Sàng đã bỏ trốn; quân đội Nhật lặng lẽ rút khỏi An Khê. Đoàn Thanh niên Chấn Hưng cử anh Trần Thông cùng một số thanh niên cốt cán vào Đồn Bảo an gặp Đội Kiệt để giải thích hiện trạng đất nước, địa phương và đề nghị giải giáp vũ khí, giải tán lính Bảo an ở huyện lỵ.

Đại diện Đoàn Thanh niên nói rõ: “Nhật đã đầu hàng Đồng minh, Chính phủ Trần Trọng Kim sụp đổ, Tri huyện Tân An đã bỏ trốn, các anh như rắn không đầu, còn ngồi đây làm gì, hãy trở về với Nhân dân. Chúng tôi sẵn sàng đón nhận sự hợp tác của các anh và đề nghị các anh buông vũ khí. Anh em nào theo cách mạng, chúng tôi hoan nghênh, chúng tôi sẽ bố trí trong hàng ngũ vệ quốc quân để chiến đấu bảo vệ đồng bào ta”.

Thăm khu đất được chọn để xây dựng Nhà lưu niệm Anh hùng Đỗ Trạc (xã Cửu An, thị xã An Khê). Ảnh: B.Q.V

Thăm khu đất được chọn để xây dựng Nhà lưu niệm Anh hùng Đỗ Trạc (xã Cửu An, thị xã An Khê). Ảnh: B.Q.V

Đội Kiệt chần chừ chưa đưa ra quyết định dứt khoát. Đại diện Đoàn Thanh niên tiếp tục tấn công: “Hiện tại, huyện nhà chúng ta đang ở trong tình trạng vô chính phủ. Quân đội Nhật, kẻ chống lưng cho các anh đã rút chạy. Lính Bảo an các anh còn lại bao nhiêu, đủ sức để chống trả lại cả vạn dân An Khê này không? Các anh có dám bắn vào bà con, anh chị em của mình không? Chúng tôi khuyên các anh hãy sớm tỉnh ngộ, trở về với Nhân dân, với cách mạng! Chúng tôi sẽ mở rộng vòng tay để đón nhận các anh…”.

Thái độ kiên quyết, lập luận đanh thép có lý có tình của vị đại diện Đoàn Thanh niên khiến Đội Kiệt lung lay ý chí và đứng dậy bắt tay anh Trần Thông, đồng thời yêu cầu toàn thể lính Bảo an ở huyện đường giao nạp vũ khí cho Đoàn Thanh niên Chấn Hưng. Cuộc giải giáp lính Bảo an của huyện Tân An đã thành công ngoài mong đợi.

Sáng 20-8-1945, Đoàn Thanh niên Chấn Hưng huy động các tầng lớp nhân dân, đồng bào Thượng ở phía Nam và phía Bắc An Khê tổ chức biểu tình, biểu dương lực lượng, có đội vệ quốc quân được trang bị vũ khí tịch thu của địch theo bảo vệ. Đồng bào mang cờ đỏ sao vàng trong tiếng trống, tiếng chiêng thúc giục cùng hô vang khẩu hiệu: “Đả đảo đế quốc, thực dân”, “Việt Nam độc lập muôn năm!”.

Đoàn biểu tình ngày càng được nối dài bởi sự tham gia các hội đoàn Phụ nữ cứu quốc, Nông dân cứu quốc, Thương nhân cứu quốc… Cuộc diễu hành lần lượt đi qua Tòa đại lý cũ của Pháp, ngang Huyện đường, qua chợ Đồn, nhà hàng Vindonbon, trường học… Đây là lần đầu tiên Nhân dân các dân tộc An Khê có cuộc tuần hành đông đảo đầu tiên với khí thế ngất trời thể hiện ý chí nguyện vọng thiết tha độc lập, tự do, đánh đuổi thực dân, phát xít, giải phóng quê hương.

Cũng trong giờ phút quật cường đó, Đoàn Thanh niên Chấn Hưng đã tuyên bố trước người dân toàn huyện xóa bỏ hoàn toàn bộ máy tay sai, thiết lập chính quyền cách mạng của Nhân dân, thi hành các chính sách của Mặt trận Việt Minh. Đồng thời, công bố việc thành lập Ủy ban Nhân dân Cách mạng lâm thời huyện An Khê gồm có các ông: Trần Sanh-Chủ tịch lâm thời; Bùi Thế Viện-Phó Chủ tịch; Đỗ Trạc-Ủy viên Thư ký; Trần Thông-Ủy viên Quân sự…

Thừa thắng xông lên, chiều 22-8-1945, được sự nhất trí của Ủy ban Nhân dân Cách mạng lâm thời huyện An Khê, anh Trần Thông chỉ huy lực lượng tự vệ vũ trang tiến về thị xã Pleiku để hỗ trợ Đoàn Thanh niên Gia Lai khởi nghĩa giành chính quyền ở tỉnh lỵ. Sau đó, cùng tham gia tổ chức quần chúng mít tinh tại Sân vận động thị xã Pleiku và tuyên bố xóa bỏ hoàn toàn bộ máy chính quyền cũ, thành lập chính quyền cách mạng từ tỉnh đến xã, phường.

Ngay trong ngày, lực lượng khởi nghĩa đã thống nhất lập Ủy ban Cách mạng lâm thời tỉnh Gia Lai và đề cử ông Trần Ngọc Vỹ làm Chủ tịch. Tiếp đến, với danh nghĩa Việt Minh Gia Lai, dưới sự lãnh đạo của các ông: Dương Thành Đạt, Trần Sanh, Trần Thông, Nguyễn Xuân, Đỗ Huyên dẫn đầu lực lượng vũ trang tiến về thị xã Kon Tum để hỗ trợ lực lượng khởi nghĩa ở Kon Tum giành chính quyền về tay Nhân dân.

Như vậy, từ một đóm lửa của những thành viên yêu nước ở An Khê, trong đó có anh Đỗ Trạc, một thanh niên nhiệt huyết, mang lý tưởng cách mạng đã thổi bùng lên ngọn lửa khắp vùng Bắc Tây Nguyên, nhanh chóng đánh đuổi kẻ thù ngoại bang và chính quyền tay sai, cùng cả nước làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám long trời lở đất, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.

Có thể bạn quan tâm

Nơi suối tìm về phố

Nơi suối tìm về phố

(GLO)- Hơn nửa thế kỷ trôi qua, dòng suối Hội Phú đã đi qua những cây cầu ván chông chênh, những khu vườn, xóm nhỏ, rồi có lúc trở thành “dòng nước đen” giữa lòng phố núi Pleiku. Sau 6 năm công trường phủ bụi đỏ, một tuyến kè được hình thành.

Khắc khoải về làng gốm cổ Hương Canh

Khắc khoải về làng gốm cổ Hương Canh

Từng có gần 400 hộ làm nghề, gốm Hương Canh (xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ) nay chỉ còn 4 hộ bền bỉ giữ lửa cho nghề gốm cổ. Được tạo nên từ nguồn đất trầm tích đặc biệt của địa phương, dòng gốm sành không men đang đối mặt với những khó khăn về đầu ra và nguy cơ thiếu người kế nghiệp.

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

Ở một số bản làng miền núi Quảng Ngãi, hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” vẫn âm ỉ tồn tại, len vào những mâu thuẫn đời thường, những cơn bệnh chưa được lý giải bằng khoa học. Từ một lời phán của thầy cúng, hàng xóm có thể thành kẻ thù, người vô tội bị cô lập, đánh đập, thậm chí mất mạng.

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

null