"Đuổi" trò "bắt" chữ

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Đan Lai là một trong số các dân tộc ít người sinh sống ở huyện Con Cuông (Nghệ An). Từ lâu, Nhà nước và địa phương đã quan tâm đặc biệt để “tộc người ngủ ngồi”, sống trong vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát được tiếp cận với thế giới bên ngoài… Trong công cuộc đưa người Đan Lai từ rừng già ra với “thế giới ánh sáng”, có công đóng góp không nhỏ của những thầy, cô cắm bản nơi đây.

Ngược rừng

Dù đã gần nửa năm học nhưng việc học trò còn lẩn trốn ở nhà, không chịu đi học vẫn là vấn đề gây đau đầu cho thầy cô ở Trường THCS xã Môn Sơn (huyện Con Cuông). Cứ sau mỗi dịp nghỉ hè, tết xong là các em không chịu đi học nữa. Không những thế, trong khi đang học, nhớ nhà là các em lại lén rủ nhau bỏ về. Thế nên, tranh thủ ngày nghỉ, có thầy không về thăm gia đình mà ở lại cùng nhau đi “bắt” lại học trò đến lớp.

 

Thầy đưa trò vượt suối trở lại trường học.
Thầy đưa trò vượt suối trở lại trường học.

Bản Khe Búng nằm ở thượng nguồn sông Giăng, trong vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát. Đầu giờ chiều thứ bảy, thầy Hiệu trưởng Nguyễn Văn Hào cùng 6 đồng nghiệp bắt đầu “hành quân” vào bản. Con đường dù đã thông nhưng chưa hoàn thiện, lại nhiều dốc đứng nên xe máy thường xuyên chạy số 1, 2. Sau gần 2 giờ, các thầy mới đến được bản Khe Búng khi trời đã xế chiều. Ngay đầu bản đã bắt gặp những đứa trẻ ngồi trên cầu thang hoặc bên cửa sổ nhà sàn nhìn ra im lặng.

Dừng xe trước một căn nhà lợp lá, thầy Hào bảo đây là nhà em Lê Thị Mai, học lớp 7. Bố của Mai mất cách đây vài tháng, để lại 5 đứa con nheo nhóc. Thấy các thầy đến nhà, Mai nép mình vào một góc, lén nhìn mẹ nói chuyện với các thầy. Đã 13 tuổi nhưng Mai trông nhỏ thó, như đứa bé 7-8 tuổi. Nhìn thấy hai ngón tay của Mai sưng húp, thâm đen, các thầy hỏi thăm. Thấy vậy, mẹ Mai giải thích: “Bữa trước đi lấy măng, cháu bị dao cắt vô tay”. “Sao chị không cho cháu đến trường?”, thầy Hào hỏi. Người mẹ thở dài, đáp: “Cha nó chết, nó ở nhà để lấy măng bán chứ nhà không có ruộng nên không có gạo ăn”. 4 đứa em của Mai, 3 đứa ở truồng, đen trũi cùng đứng lấp ló trong góc nhà. Khi được các thầy cho kẹo và bánh mì, nét mặt chúng mới tỏ ra vui một chút, nhưng không nói gì. “Chị chuẩn bị đồ để sáng mai, các thầy quay lại đón cháu Mai ra trường chữa cho tay hết sưng rồi đi học nhé”, một thầy giáo nói. Người mẹ 5 con, dáng người gầy đét tần ngần một lát rồi cũng miễn cưỡng gật đầu.

Từ nhà trò Mai, băng qua một con dốc, các thầy đến nhà anh La Văn Hải. Gọi vọng vào nhà nhưng hàng xóm bảo vợ chồng anh đi rừng chưa về. Thấy các thầy đến nhà, 2 đứa trẻ vội chạy tót lên cầu thang nhà sàn. Trong căn nhà trống, La Văn May (lớp 7) bị các thầy “bắt” được. Cậu bé ngồi cúi đầu bên cạnh người anh, cũng vừa bỏ dở lớp 8 năm ngoái. Cả hai anh em không nói gì mặc cho các thầy giáo thay nhau hỏi han, thuyết phục. “Năm ngoái, anh em tôi đến đây thuyết phục đứa anh, cũng dùng hết cách và đưa nó trở lại trường, nhưng chỉ được mấy bữa lại bỏ về”, thầy Hào kể. Gần nhà May là nhà của 5 học sinh khác cũng không quay lại trường sau kỳ nghỉ hè. Khi nhóm thầy giáo đến, nhà cả 5 em đều “vườn không nhà trống” vì bố mẹ đang đi rừng. Mặt trời xuống núi, nhóm giáo viên đến điểm Trường Tiểu học Môn Sơn đóng ở bản Khe Búng. Tại đây, các thầy bắt gặp La Văn Tuấn (lớp 7) đang la cà gần đó. Tuấn cho biết em muốn đi học nhưng mẹ bắt ở nhà trông em. “Mẹ em đi rừng rồi, thầy đến lán ông nội xin cho em đi học đi”. Thầy Hào mừng rỡ, vội cùng thầy Trọng theo chân Tuấn lội qua 4 con suối đến lán. Ông nội nghe các thầy xin cho Tuấn đi học lại thì ngần ngừ. Thầy Hào nói: “Nếu ông không cho Tuấn đi học, các thầy sẽ ở lại đây khi nào ông đồng ý mới về”. Sau chừng 10 phút, thấy thầy giáo cương quyết, ông mới chịu gật đầu.

Sau bữa cơm tối, Trưởng bản Khe Búng Lê Văn Cang cầm đèn pin dẫn đoàn thầy giáo tiếp tục đi “bắt” học trò. Tiếng chó sủa vang cả góc rừng. Trong căn nhà sàn leo lét ánh đèn, 4 người đàn ông đang ngồi uống rượu với mì gói. Thầy Hào vào, bắt tay chủ nhà Lê Văn Hoa, hỏi: “Sao em không cho Xuân đi học?”. Người cha khật khưỡng trả lời: “Nhà nghèo, em không muốn cho nó học nữa”. “Nghèo thì phải học để có kiến thức mà thoát nghèo chứ. Đi học có Nhà nước nuôi”, thầy Hào thuyết phục. Ông bố ngồi im lặng. Thầy Hào lại bắt tay, nói: “Sáng mai, các thầy quay lại đón Xuân đi học nhé. Em hứa và bắt tay cái nào”. Ông bố miễn cưỡng bắt tay thầy giáo, không nói gì. Cùng ngồi uống rượu có La Văn Ức. Con gái Ức là La Thị Bắc học lớp 6 nhưng cũng đã bỏ trường về nhà. Các thầy thuyết phục mãi Ức mới nói trong men rượu: “Có chứ, có chứ! Sáng mai em cho cháu đi theo thầy”. Nhưng, sáng sớm hôm sau, khi các thầy quay lại, trò Bắc đã bị bố bắt vào rừng hái măng.

Nỗi niềm sau cuộc “đuổi bắt”

Sau những cuộc “đuổi bắt” thường kết quả không mấy khả quan. Như đầu năm học này, có 22 học sinh bỏ học nhưng chỉ vận động được 7 em quay lại lớp. Nhưng để “bảo toàn” được kết quả này cũng rất khó, cứ như “bắt cóc bỏ dĩa”. Thầy Hào chia sẻ: “Cứ nghỉ dài ngày về nhà, nhiều em gái muốn lấy chồng, em khác không chịu đi học nữa hoặc bị bố mẹ bắt ở nhà lên rừng nên các thầy lại phải vào thuyết phục”. Có những chuyến đi, mất bao công sức nhưng không có kết quả. Năm ngoái, 6 thầy nhận nhiệm vụ vào “bắt” 12 trò, nhưng đành phải về tay không vì không em nào chịu trở lại trường. Có lần, khi các thầy đưa lên thuyền để về trường, một học sinh nam (lớp 7) bất ngờ nhảy xuống sông, trốn luôn vào rừng. Các thầy chỉ biết đứng nhìn, vì không thông thạo mạch rừng để đuổi theo. Có em khi các thầy đến đón thì nói thầy chờ em đi vệ sinh, rồi ra sau nhà trốn luôn. Thầy Hào tâm sự: “Nói thật với các anh, để thay đổi được nếp nghĩ của bà con nơi đây còn lâu lắm. Họ muốn con vào rừng lấy măng, xuống suối bắt cá hơn. Cứ như thế này, không biết khi nào mới hết việc học trò trốn học. Các em trốn, các thầy lại đi tìm. Việc đuổi bắt để cho ra con chữ ở vùng thâm sơn cùng cốc này còn gian nan lắm”. Nói rồi thầy Hào cười: “Trên truyền hình có chương trình “đuổi hình bắt bóng”, còn chúng tôi thì “đuổi” theo trò “bắt” học chữ.

Theo sggp

Có thể bạn quan tâm

Trên đại công trường 500kV mạch 3 - Bài 8: Áo xanh thánh thót giọt mồ hôi

Trên đại công trường 500kV mạch 3 - Bài 8: Áo xanh thánh thót giọt mồ hôi

Bên cạnh màu áo cam của công nhân ngành điện, công trường đường dây 500kV mạch 3 thấp thoáng bóng áo xanh tình nguyện. Với tinh thần “đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”, họ miệt mài tháo dỡ, di dời hàng trăm công trình nhà ở, cây cối, mở đường cho công tác kéo dây, đóng mạch.

Trên đại công trường 500kV mạch 3- Bài 7: Một ngày ở Ban Tiền phương

Trên đại công trường 500kV mạch 3- Bài 7: Một ngày ở Ban Tiền phương

Thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, quản lý thi công và điều phối vật tư là những nhiệm vụ chính của Ban Tiền phương 3 trên tuyến Nam Định I - Phố Nối qua tỉnh Nam Định. Những ngày này, họ còn làm nhiệm vụ điều phối, hỗ trợ ăn, ngủ cho hơn 40 đơn vị tăng cường để gấp rút hoàn thiện dự án. Đường dây 500kV mạch 3 đi qua địa bàn tỉnh Nam Định trở thành điểm nóng nhất trên toàn tuyến Quảng Trạch - Phố Nối.
Trên đại công trường 500kV mạch 3 - Bài 6: Sắc xanh tình nguyện

Trên đại công trường 500kV mạch 3 - Bài 6: Sắc xanh tình nguyện

Để hỗ trợ, tiếp sức lực lượng thi công đường điện 500kV mạch 3 qua địa bàn, những ngày qua tuổi trẻ Nghệ An đã chung sức, chung lòng đồng hành với đội ngũ thi công. Dù nắng, dù mưa, màu áo xanh tình nguyện vẫn có mặt tại các công trường để hỗ trợ, góp phần đưa dự án đường điện quốc gia sớm về đích.
Rủi may nghề xoi trầm

Rủi may nghề xoi trầm

“Nhiều người trúng trầm đổi đời, mua nhà, mua xe nhưng không phải lúc nào cũng may, nếu rủi mua phải cây “rỗng” trầm thì cũng lỗ nặng vì giá mỗi cây phải từ vài chục đến cả trăm triệu đồng.
Trăm năm xe nước bên sông

Trăm năm xe nước bên sông

Gần 50 năm vắng xa, bây giờ bờ xe nước - cỗ máy bằng tre vốn là biểu tượng bên dòng sông một thời ngày đêm quay đều mang nước tưới cho ruộng đồng xanh tốt, vẫn có một người ngày đêm dựng tạo lại, để một“kỳ quan đồng ruộng” không biến mất.
Nón ngựa miền di sản

Nón ngựa miền di sản

Mấy trăm năm thịnh suy, những đôi tay gầy guộc của người làng đã cần mẫn tạo nên một di sản. Một di sản bằng sự giữ gìn truyền thống và sáng tạo, mang nét cũ xưa và cả hơi thở hiện đại của thời cuộc vào trong chiếc nón mỏng manh, nhẹ nhàng ấy.
Trên đại công trường 500kV mạch 3 - Bài 3: 30 năm và hành trình của người lính truyền tải

Trên đại công trường 500kV mạch 3 - Bài 3: 30 năm và hành trình của người lính truyền tải

“Đến giờ tôi vẫn tự hào mình là người ngành điện, để được sống, làm việc và cống hiến cho hành trình gìn giữ nguồn điện trên khắp chiều dài đất nước. Cái duyên với đường dây 500kV và những kỷ niệm về nó sẽ theo tôi suốt đời”, ông Trần Khương Tâm - cán bộ Điện lực Thừa Thiên - Huế, chia sẻ.